<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6.1-5 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Story collections and fables](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories) › [Vikramarkacaritra](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra) › 6.1-5

# Vikramarkacaritra 6.1-5

Vikramārkacaritra 6.1-5

- **Language:** Sanskrit

### [6.1-5](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6.1-5)

iti  
tato vaideśikāḥ katicidyojanāni kathamapyatītya purato mahākarālavadanaṃ viṣānamuddvamantaṃ kamapi sarpa mārgamāvṛtya sthitamadrākṣuḥ | dṛṣṭvā ca bhītāḥ palāyanta | vikramastu dhairyamavalambya gantumeva prāvartata | tataḥ sa sarpaḥ samāgatya  
rājānaṃ pariveṣṭyādaśat | tadānīmapi 'vipadi dhairyam' iti nyāyena dhairyamavarityajya tena veṣṭita eva sanviṣavegānmūrcchannapyatidurgamaṃ taṃ parvatamitāruhya yoginaṃ trikālanāthaṃ dṛṣṭvā namaścakāra | yogisandarśanamātreṇa sarpastaṃ muktvāprasasāra | rājāpi nirviṣo babhūva | tato yogī rājānamapṛcchat — 'bho  
mahāsattva, pramādabhūyiṣṭhametadamānuṣaṃ sthānamatikaṣṭena kimarthamāgato'si ?'  
iti | rājā nyavedayat — 'bhoḥ svāminbhavatsandarśanārthameva samāgato'smi' iti | yogī prāha — 'mahatkaṣṭamanubhūtaṃ tvayā' iti | rājā babhāṇa— 'kimapi kaṣṭaṃ nāsti | bhavatsandarśanamātreṇa sakalamapi kalmaṣaṃ nāmaśeṣamabhūt' iti | tato yogī tasya mahāsattvatānyaiśca guṇairatīva prasanno vikramamahīpālāya guṭikāṃ yogadaṇḍaṃ kanthāṃ ca dattvābravīt — 'bho rājannanayā guṭikayā bhūmau yāvatyo rekhā vilikhyante tāvanti yojanānyekasminkṣaṇe gantuṃ śakyate | amunā yogadaṇḍena dakṣiṇahastavidhṛtena spṛśyate yadi  
mṛtaṃ sainyaṃ sajīvaṃ bhūtvottiṣṭhet | vāmahaste dhṛtvā vairikhainyaṃ dṛśyate yadi  
tadā sarvamapi tannaśyet | iyaṃ ca kanthā, īpsitaṃ vastu dadyāt' iti | tato  
rājātīva hṛṣṭastāni gṛhītvā yoginaṃ namaskṛtya tadanujñāṃ cāvāpya pratyājagāma | tāvanmārge kaścidrājakumāro'gnyagni tiṣṭhankāṣṭhasañcayenāgniṃ vardhayanpatanonyukha iva rājñādṛgyata | pṛṣṭaśca 'bhoḥ saumya kimevaṃ kriyate ?' iti  
rājakumāraḥ pratyabhāṣata — 'ahaṃ kasyacidrājñaḥ kumāraḥ | mama rājyaṃ dāyādairapahṛtam | daridro'haṃ jīvitaṃ dhārayitumasahamāno'gniṃ praveṣṭuṃ kāṣṭhaistaṃ  
vardhayāmi' iti | tacchrutvā vikramastasyābhayaṃ dattvā guṭikāṃ yogadaṇḍaṃ kanthāṃ ca tasmai samarpya teṣāṃ guṇānapyakathayat | rājakumāro'pi mahāsantoṣasāgaranimagno vikramamabhivandya svadeśamagamat | vikramo'pyujjayinīmājagāma |" iti kathāṃ kathayitvā sālabhañjikā bhojarājamavadat — 'bho rājan,  
tvayyevamaudāryaṃ dhairyaṃ paropakāraśca yadi vilasati tarhyasminsiṃhāsane samupaviśa'  
iti | tacchrutvā rājā tūṣṇīmapāsasāra  
iti viṃśamupākhyānam  
athaikaviṃśamupākhyānam  
bhūyo'pyekadā siṃhāsanasamārohaṇasamucitaveṣe bhojabhūpatauḥ samāgatya pāñcālikayā nivāritastāmāha - 'kathaya tasyaudāryavṛttāntam' iti | sābravīt - "vikrame rājyaṃ kurvati buddhisindhurnāma kaścinmantrī tasya samabhūt | tasyānargalo nāma kaścitputraḥ samajāyata | sa ca pratyahaṃ dhṛtaudanaṃ  
bhuktvā kumāravṛttyā sañcarannāsta | vidyābhyāse tu pravṛttistasya na kadāpi  
babhūva | evaṃ sati pitā buddhisindhuruttamavādīt - 'bho anargala, tvaṃ mamodarāñjāto'si | paraṃ durvidheyo vidyābhyāsaṃ na karoṣi | mūrkhastiṣṭhasi | mamāpi ko'pyarthastvatto nāsti | tathā ca śrūyate -  
ko'rthaḥ putreṇa jātena yo na vidvāna dhārmikaḥ  
kiṃ tayā kriyate dhenvā yā na dogdhī na garbhiṇī

- [Previous: 6.2-3](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6.2-3)
- [Next: 6.2-4](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6.2-4)
- [Up: 6](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6)

## Linked texts (1)

- [Southern recension](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.simhasana*southern.21.p2) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6.1-5](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6.1-5) · Pramāṇa
