<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.7.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Story collections and fables](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories) › [Vikramarkacaritra](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra) › 7.2

# Vikramarkacaritra 7.2

Vikramārkacaritra 7.2

- **Language:** Sanskrit

### [7.2.1](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.7.2.1)

kartuṃ na śekuḥ | tataste pratinagarametya prājñebhyo nyavedayan | paraṃ na ko'pi  
nirṇaituṃ prababhūva | atha catvāro'pyujjayinīṃ samāgamya vikramasabhāṃ praviśya  
vṛttāntamakathayan | tadā vikramenāpi vibhāgārtho na jñāyate sma | tadanantaramekadā pratiṣṭhānanagaramāgatāste tatratyebhyo janebhyo jagaduḥ | tairapi nirṇayo  
na kṛtaḥ | tatastasminneva nagare kumbhakāragṛhe sthitaḥ śālīvāhano'muṃ vṛttāntamākarṇya tatrāgatya bhaṇati sma— 'bhoḥ saumyāḥ kimatra durbodhamasti ?  
ete catvāra ekasyaiva putrāḥ | jīvannevaiṣāṃ pitā jyeṣṭhānukrameṇa vibhāgaṃ kṛtavān | asya ca vibhāgasyāyamarthaḥ— 'yato jyeṣṭhasya mṛttikā dattā tataḥ  
sarvā'pi bhūmiratasmai datteti jñāyatām | dvitīyasya ca palālo dattaḥ | tena  
sarvamapi dhānyaṃ tasmai dattam | tṛtīyasyāṅgāro dattaḥ | tena sarvamapi suvarṇaṃ  
tasmai dattam | caturthasya tvasthīni dattāni | tena ca sarvāṇi godhanāni tasmai  
dattāni' iti | itthaṃ śālīvāhanena kṛtaṃ vibhāganirṇayamavadhārya santuṣṭāścatvāro bhrātaraḥ svanagaraṃ jagmuḥ | vikramo'pīmaṃ vibhāganirṇayaṃ śrutvātivismitaḥ  
pratiṣṭhānanagaramahājanānprati patrikāmekāṃ preṣayāmāsa — 'svasti | śrīmato  
yajanayājanādhyayanādhyāpanadānapratigrahākhyaṣaṭkarmaniratāndyamaniyamādiguṇa -  
gaṇagariṣṭhānpratiṣṭhānanagaranivāsino mahājanānkuśalapraśnapūrvakaṃ rājā vikramo  
vijñāpayati— 'bhavatāṃ nagare caturṇāṃ vaṇikputrāṇāṃ vibhāganirṇayo yena

### [7.2.2](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.7.2.2)

kṛtaḥ so'smadantike preṣayitavyaḥ' iti | tato mahājanā rājñā preṣitāṃ patrikāṃ samavalokya śālīvāhanamāhūyāvādiṣuḥ— 'śālīvāhana, rājādhirājaḥ pratāpaśālī pratyarthipṛthvīpatisahasranamaskṛtacaraṇasahasrapatraḥ śrīvikramādityamahārājaḥ ujjayinīnagarāvataṃsaḥ sakalārthilokakalpavṛkṣaḥ tvāṃ draṣṭumicchati | atastatra tvayā gantavyam' iti | śālīvāhanaḥ prāha— 'vikramo nāma rājā kiyān ? | tenāhaṃ samāhūto na gacchāmi | yadi tasya prayojanamasti svayameva sa āgacchatu | mama tadantike kimapi phalaṃ nāsti'  
iti | tacchrutvā mahājanāḥ patrikāmukhena vikramāya tadabhiprāyaṃ nivedayāmāsuḥ | tato vikramaḥ patrikāṃ samyagavalokya krodhānalena dedīpyamānavigraho'ṣṭādaśākṣauhiṇībalena puraskṛtaḥ pratiṣṭhānanagaraṃ samabhyetya śālīvāhanasya  
kamapi dūtaṃ praiṣayat | dūto'pi śālīvāhanamabhyupetya ' bhoḥ śālīvāhana sakalarājyādhirājo vikramastvāṃ samāhvayati' ityāha | śālīvāhanaḥ ' nāhamekākī vikramaṃ drakṣyāmi ; caturaṅgabalasametastu samarāṅgaṇe vikramaṃ paśyeyam '  
ityāha | tato dūtastadājñayaṃ rājñe nyavedayat | vikramaśca tadākarṇya yuddhāya  
sannaraṅgamājagāma | śālīvāhano'pi kumbhakāragṛhe mṛnmayaṃ hastyaśvarathapādātèṃ mantreṇa sajīvaṃ kṛtvā tena balena samarāṅgaṇamavamagāhe | anantaramubhayoḥ  
sainyayoḥ saṅkulaṃ yuddhaṃ samabhūt | śālīvāhanasainyaṃ sarvamapi vikrameṇa vinipātitam | anantaraṃ śālīvāhano vikramabalamasahamāno'tivihvalaśca saṃśvintāsamākulaḥ 'āpadi māṃ smara' iti pitṛvattaṃ varaṃ smṛtvā śeṣaṃ nāgendraṃ

### [7.2.3](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.7.2.3)

sasmāra | śeṣo'pi sarvānsarpānpreṣayāmāsa | tairāśīviṣairdṛṣṭamātrameva vikramasainyaṃ nikhilaṃ bhūmau nipapāta | tato vikramaḥ samarāṅgaṇāgnivṛtya svasainyasamujjīvanārthaṃ tīrthodake varṣamekaṃ vāsukiṃ prati vratamanvatiṣṭhat | vāsukiśca prasanno bhūtvā babhāṣe 'bho rājanvaraṃ vṛṇīṣva' iti | rājā 'bhoḥ sarparāja  
yadi prasanno'si tarhi bhujaṅgamaviṣavegena mūrcchitaṃ mama sainyaṃ saṃjībaya' iti  
varamavṛṇīta | vāsukirapi tasmā amṛtaghaṭamekamadāt | vikramastaṃ gṛhītvā  
satvaro yāvadāgamanna tāvadbrāhmaṇaḥ kaścitsamāgatya rājan 'ciraṃ jīva' ityāśiṣaṃ prāmuṅka | tato rājā 'bho brāhmaṇa kutaḥ samāgato'si' ityapṛcchat  
brāhmaṇaḥ 'pratiṣṭhānanagarādāgacchāmi' ityāha | 'yattvayā yācyate tadahaṃ dāsyāmi' iti rājā pratijajñe | brāhmaṇaḥ ' bhavānarthijanacintāmaṇiḥ, yataścintitaṃ vastuṃ dātuṃ prabhavasi | ato mahyamayamāmṛtakumbhaḥ pradīyatām' ityayācata | tacchrutvā rājā 'kena bhavānpreṣitaḥ? iti brāhmaṇaṃ papraccha | brāhmaṇaḥ ' ahaṃ śālīvāhanena preṣitaḥ' iti śaṃsavahrata | tato rājā vicārayāmāsa- ' mayā pūrvamasmai viprāya yācitaṃ vastu dāsyāmīti pratijñātam  
idānīṃ yadi na dīyate'pakīrtiradharmo'pi syāt | ataḥ sarvathā dātavyameva '  
iti | brāhmaṇaḥ ' rājankiṃ vicāryate ? | bhavānsajjanaḥ | sajjanāśca dvinnaṃ bhāṣante | tathā coktam -  
udayati yadi bhānuḥ paścime digvibhāge  
pracalati yadi meruḥ śītatāṃ yāti vahniḥ  
vikasati yadi padmaṃ parvatāgre śilāyāṃ  
bhavati tadanṛtaṃ vai bhāṣitaṃ sajjanānām

## Linked texts (3)

- [Southern recension](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.simhasana*southern.26.1) — Sanskrit
- [Mahāsubhāṣitasaṃgraha](https://indike.org/pramana/in.lit.subhasita.subhasita.mahasubhasitasangraha.6718) — Sanskrit
- [Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker)](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda*early*bakker.11.32.36-2.p3) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.7.2](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.7.2) · Pramāṇa
