<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.8.1-2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Story collections and fables](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories) › [Vikramarkacaritra](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra) › 8.1-2

# Vikramarkacaritra 8.1-2

Vikramārkacaritra 8.1-2

- **Language:** Sanskrit

### [8.1-2](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.8.1-2)

iti |'  
itthaṃ rājño vacanamākarṇya sa kitavaḥ 'bho mahāpuruṣa yaduktaṃ bhavatā tadyuktameva | tathāpi mahādāridryapīḍitasya mamaitadevaiyantaṃ kālaṃ jīvanamāsīt | yadītaḥ parametattyakṣyāmi tarhi mama kuṭumbabharaṇaṃ duṣkaraṃ bhavet | ato mayi  
kṛpayā kamapi dhanārjanopāyaṃ nyāyyamupadiśatu bhavān' ityāha | asminnavasare vaideśikau dvau brāhmaṇau samāgatya tasyaiva raṅgamaṇḍapasyaikadeśe samupaviṣṭau  
parasparaṃ sambhāṣaṇṇāvāstām | tatraiko rājānaṃ prāha—'mayāsya devālayasya paścimaprākārabhittau piśācalipya likhittanyakṣarāṇyuvalokitāni | tatraivaṃ varṇāvalirbhavati | asya devālayasyeśānadigbhāge pañcadhanuḥpramāṇe śvabhre  
dhanaratnādipūritaṃ ghaṭatrayamasti | tatsamīpe kāpi bhairavapratimāsti | yastu mahāpuruṣaḥ svakaṇṭharudhireṇa tāṃ prīṇayati tasmai taddhaṭatrayaṃ sā dadyāt' iti  
atastvaṃ tatra gatvā kaṇṭharaktena bhairavamabhiṣicya ghaṭatrayaṃ gṛhāṇa' iti  
tato vikramastatra gatvā svakaṇṭharudhireṇa bhairavamabhiṣiṣeca | bhairavo'pi parāṃ  
santuṣṭimavāpya tasmai ghaṭatrayaṃ prādāt | so'pi tatkitavāya dattvā tena  
srācito nijanagarīmujjayinīmājagāma |" iti kathāṃ śrutimanoharāṃ pāñcālikāprakathitāṃ śrutvā dhārādhurandharo nirutsāho nivṛttaḥ  
iti saptatriṃśadupākhyānam  
athāṣṭāviṃśamupākhyānam  
punarapi bhojaḥ kadācana bhadrāsanamadhiroḍhukāmaḥ pāñcālikāmastake pādaṃ  
nidhātuṃ yāvadupacakrame tāvadaṣṭāviṃśatitamā sā taṃ nirākṛtya vyājahāra —  
yadyapi bhavānmahīpālaḥ | tathāpi vikramīyamidaṃ bhadrāsanamadhiroḍhuṃ nārhati  
śṛṇu tasya mahimānam | "sa hi bhūpālamaṇiḥ kadācidgaṅgāsnānenātmānaṃ  
pāvayituṃ samitrabāndhavaḥ saparivāraśca svanagarātprasthāya pādacāreṇa gacchanmārgavaśādastamayakāle nagaramekamagagat | tasya samīpe nirmalodakā kāpi taraṅgiṇī pravahati | tasyāśca tīre nānāvidhataruṣaṇḍamaṇḍitaṃ kānanamekamapaśyat | tasya ca madhye samuttuṅgagopuraprākāraramaṇīyaṃ kimapi devāyatanamadrākṣīt | tataḥ sarvairbāndhavairmintraiḥ parijanaiśca saha tatra niviśya svayaṃ nadyāṃ snātvā sāyantanaṃ karmakalāpaṃ samanuṣṭhāya devāyatanaṃ gatvā devaṃ praṇamya vaidikaiḥ  
stotraiḥ stutvā paramānandabharitaḥ svajanaiḥ saha rātrau tatra nyavasat | tadā vaideśikāścatvārastatra samāgamya rājasamīpe samupaviviśuḥ | rājā ca tānaprākṣīt— ' kasmāddeśādbhavantaḥ samāgatāḥ ?' iti | teṣu kaściduvāca --'pūrvadeśādāgacchāmaḥ' iti | tato rājā 'tatra yuṣmābhiryatkiṃcidadbhutamapi dṛṣṭam ?' ityapṛcchat | te caivaṃ pratyūcuḥ — 'sumukha tatra mahadāścaryamasmannayanagocaraṃ samabhūt | śrūyatām— tatra hi deśe vetālapurī nāma kācana  
nagarī vartate | tasyāṃ ca śoṇitapriyā nāma kāpi devatāsti tatratyā mahājanāḥ: prativatsaraṃ svamanorathasiddhyarthaṃ tasyai puruṣopahāraṃ prayacchanti | teṣāṃ  
rājāpyetadanumanyate | tasmindine yaḥ ko'pi vaideśikastatra samāyāti yadi  
tameva devatāyāḥ puro balipaśumiva samarpayanti | vayamapi tasminneva dine  
mārgavaśāttāṃ nagarīṃ prāptāḥ | tatratyā asmānupahartumayantanta | tāṃ ca teṣāṃ  
pravṛttiṃ karṇākarṇikayā samākarṇya vayaṃ prāṇatrāṇaparāyaṇāḥ kathamapi palāyanameva śaraṇaṃ manyamānā atra samāgatāḥ smaḥ' iti | tacchrutvā rājā vikramastatra gatvā devatāyatanamatibhayaṅkaraṃ vilokya devatāṃ namaskṛtya stutvā  
ca stutibhistasyaiva raṅgamaṇḍape tasthau | tasminsamaye kaściddīnavadano vaideśīko mahājanairbādhapuraḥsaraṃ kaścadākṛṣya nīyamāno rājā dadṛśe | rājāpi taṃ  
dṛṣṭvā svamanasi vicārayati sma - 'ayaṃ bahvarthameva janairānīyamānaḥ pratibhāti | ataḥ evātīva dīnavadano dṛśyate | asminsamaye mama śarīreṇa devatāṃ prīṇayitvāmuṃ mocayiṣyāmi | idaṃ ca mama śarīraṃ śataṃ varṣāṇi sthitvāpi  
nāśameva yāsyati | idānīṃ vaideśikārthe śarīraṃ yadyupayujyate śāśvato dharmaḥ  
kīrtiśca syātām | uktaṃ ca -  
calā lakṣmīścalāḥ prāṇāścalo dehaścalaṃ vayaḥ  
calo'pi cāyaṃ saṃsāraḥ kīrtidharmau tu niścalau

- [Previous: 8.1](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.8.1)
- [Next: 8.1-3](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.8.1-3)
- [Up: 8](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.8)

## Linked texts (1)

- [Southern recension](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.simhasana*southern.28.2) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.8.1-2](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.8.1-2) · Pramāṇa
