<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.8.1-4 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Story collections and fables](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories) › [Vikramarkacaritra](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra) › 8.1-4

# Vikramarkacaritra 8.1-4

Vikramārkacaritra 8.1-4

- **Language:** Sanskrit

### [8.1-4.1](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.8.1-4.1)

iti bahubhiḥ prakāraistuṣṭāva | tacchrutvā vikramaḥ ‘maddarśanena kaste smṛtipathamadhirūḍhaḥ ?’ iti papraccha | vandī prāha — ‘rājan, asti himavaduttarabhāge jambīranagare dhaneśvaro nāma kaścidbhūpālamaṇiḥ | sa tāvadarthināṃ dyaridryaṃ nivārya sarvāndhanapatīnkaroti | ekadā tena dhaneśvareṇa māghaśuddhasaptamyāṃ vasantapūjā vihitā | tatra dānārthamaṣṭādaśakoṭisuvarṇaṃ parikalpitavān  
etādṛśaudāryaguṇagariṣṭhaḥ sa rājā tatra rājate | asmindeśe punarbhavāṃstādṛśaguṇo mayā dṛṣṭaḥ| atastava darśanena mama tasya smaraṇaṃ sañjātam' iti | tacchrutvā  
vikramo bhāṇḍārikamāhūyaivaṃ samādiśat — 'amuṃ bhāṇḍāraṃ nītvā divyānyanekāni ratnāni grāhaya' iti | tataḥ kośādhyakṣastaṃ vandinaṃ bhāṇḍāraṃ nītvā  
divyānyanekāni ratnānyadarśayat | stutipāṭhako'pi svepsitānyaṣṭau ratnāni  
gṛhītvā paripūrṇamanoratho rājasamīpamāgatya bhaṇati sma— 'deva bhavatprasādādahaṃ dhanapatirjāto'smi | adya navāpi nidhayo mama hastagatā iva | hiraṇyagarbhādayo'pi bhavattulāṃ nādhirohanti' iti | evaṃ stutvā 'brahmāyurbhava '  
ityāśiṣamabhidhāya nijanivāsamayāsīt | ” iti kathāṃ kathayitvā pāñcālikā bhojamapṛcchat — 'kimetādṛśamaudāryaṃ tvayi paśyasi ?' iti | tacchutvā rājā niruttaro babhūva  
ityekonatriṃśamupākhyānam  
atha triṃśamupākhyānam  
bhūyo'pyekadā bhadrāsanamadhiroḍhumabhilaṣantaṃ dhārāmahīpālamanyā pratimā  
niṣidhyābhaṇat — mahīpāla vikramasyaudāryaṃ śrūyatāṃ prathamam | paścādyadi

### [8.1-4.2](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.8.1-4.2)

rocate tarhi tadīyamidaṃ bhadrāsanamadhiruhyatām | “ekadā sa vikramo'mātyamukhyairbahubhī rājakumāraiḥ sāmantabhūpaiścopasevyamānaḥ siṃhāsanamalaṃkurvāṇo'bhūt | tadā kaścidaindrajālikaḥ samāgatya taṃ praṇamya jagāda— 'deva sakalakalābhijñasya tava sabhāmāgatya bahava aindrajālikā nijakauśalamadarśayan  
tanmamāpi kauśalaṃ prasannena cetasā vilokayitumarhasi' iti | rājā 'nedānīmavasaro'smākam | snānasamayaḥ saṃprāptaḥ | ataḥ śvaḥ prabhāte tava kauśalaṃ  
drakṣyāmaḥ' ityāha | so'pi tathā karomīti pratiśrutya yathāgataṃ gataḥ | pareyuśca prabhāte rājā vikramastatkālocitaṃ sarvaṃ nityakarma parisamāpya kaiścidiṣṭamitraiḥ saha śarīravṛttiṃ nirvartya snānāmaraṇagandhamālyādiniralaṃkṛtaḥ sakalasāmantamahīpālaiḥ svamantribhiryaiḥ purohitamadvibhiśca saṃsevitaḥ suvarṇaniṣpādyāṃ  
sabhāṃ praviṣṭaścāmaraparivṛddhamadhyagataścandreṇeva mahāhāsanamārūḍha tatraindrajālikaḥ samāhvānayat | so'pyāhūto mahākāyyo mahāśvaśurubhirdīpyamānavadano dakṣiṇe  
haste khaṅgaṃ dhṛtvātimanohararūpalāvaṇyaśālinīṃ kāmapi kamalotpalāṃ parigṛhāsyānamaṇḍapaṃ praviśya rājānaṃ praṇamya tasthau | tadā sarve sāmājikāstaṃ savismayamadrākṣuḥ | aprākṣuśca 'ko bhavān ? kutastyaḥ ?' iti ca | aindrajālikaḥ 'ahaṃ mahendrasevakaḥ | kasmiṃścidaparādhe mahendreṇa śapto bhūmau  
vasāmi | iyaṃ ca mama preyasī | adya nākaloke devānāṃ pūrvadevānāṃ ca mahadyuddhaṃ pravartate | mayā tatra gantavyam | ayaṃ ca vikramabhūpālaḥ paranārīsahodara ityaśrauṣam | ato'hamasya savidhe priyāmimāṃ nikṣipya gantumabhilaṣāmi '

### [8.1-4.3](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.8.1-4.3)

iti | tacchrutvā paramādbhutāviṣṭacetā vikramaḥ kathamapyaṅgīcakāra | so'pi vikramahaste praṇayinīṃ samarpya taṃ praṇamya jhaḍiti gaganamutpapāta | tāvadākāśe  
're māraya ghātaya' ityevaṃ ghoratarā vāgaśrūyata | sarve'pi sabhyā yugapadunnamitavadanāḥ sakautukamapaśyan | tadanantaraṃ muhūrtātparaṃ rājasamakṣaṃ kṛpāṇaṃ vahanmadhiradhārāstrapitaśca bāhureko divaḥ papāta | rājāpi tadvilokya sabhyānavādīt "mahānayaṃ vīraḥ saṅgrāme pratibhaṭainyapātyata | tasyaikaḥ sakhaṅgo bāhuratra patitaḥ' iti | atrāntare kabandho nyapatat | anantaraṃ śiro'pyapatat  
taddṛṣṭvā sā vanitā saṃkaruṇaṃ rājānamavādīt - 'deva mama bhartā samarāṅgaṇe  
yudhyamānaḥ śatrubhirnihataḥ | tasyāyaṃ kabandhaḥ sakhaṅgo'yaṃ bāhuridaṃ śiraśca| ato  
mama bhartāraṃ yāvadamarastriyo na vṛṇvate tāvadahaṃ gamiṣyāmi | dīyatāṃ hutāśiḥ' iti | evaṃ tasyā vacanaṃ śrutvā rājābravīt - 'ayi putri kimarthamagniṃ pravekṣyasi ? | tvāmahaṃ nijatanayāmiva paripālayyāmi | rakṣādyaka  
śarīram' iti | vanitā prāha - 'deva sarvajñena bhavatāpi kimevamabhidhīyate ? | yadarthametaccharīraṃ sa me svāmī daśāmimāmanubhavati | itaḥ paraṃ kasya  
kṛte śarīramidaṃ rakṣiṣyāmi ? | 'pramadāḥ pativartmagāḥ' ityayaṃ sanātanaḥ  
strīṇāṃ dharmaḥ | tathā hi vadanti —  
śaśinā saha yāti kaumudī saha meghana taḍitpralīyate  
pramadāḥ pativartmagā iti pratipannaṃ hi vicetanairapi

## Linked texts (1)

- [Southern recension](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.simhasana*southern.29.p3) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.8.1-4](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.8.1-4) · Pramāṇa
