<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Therapeutics](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa) › [Pharmaceutical preparations](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana) › [Fermented Liquors and Distillates](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana) › [Arkaprakasha](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2) › 4

# Arkaprakasha 4

Arkaprakāśa 4

- **Language:** Sanskrit

### [4.1](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.1)

kuṣṭhaṃ kṛmijaddu ghaniśāsaindhavasarṣapāḥ  
āmrāsthiśvetadarko vā lepāddruṃ vināśayet ||10.1  
śvetāparājitāmūlajāto'rkaḥ, sarpiṣā traha  
galagaṇḍaṃ haredeva maṃḍalātpathyabhojane

### [4.2](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.2)

kāñcanāratvacārkastu śuṇṭhīcūrṇena saṃyutaḥ  
mākṣikāḍhyo gaṃḍamālāṃ bahukālodbhavāmapi

### [4.3](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.3)

graṃthiroga nāśaka arka  
svarjikāmūlakakṣārajātaḥ śaṃkhasya cūrṇayuk  
kṛtastena pralepaśved granthiṃ hanti na saṃśayaḥ

### [4.4](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.4)

medārbudaroga nāśaka arka  
haridrālodhrapatagagṛhadhūmasamanaḥ śilāḥ  
madhupragāḍhaścārkastu medorbudaharaḥ paraḥ

### [4.5](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.5)

vaṭadugdhapragāḍhe ca saptāhaṃ kuṣṭharomake  
tadarkasya pralepena haredasyārbudaṃ kṣaṇāt

### [4.6](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.6)

śrīpadaroga nāśaka arka  
dhattūrairaṇḍanirguṇḍīvarṣābhūśigramūlajaiḥ  
arkaiḥ piṣṭāḥ sarṣapāstu pralepācchlīpadāpahāḥ

### [4.7](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.7)

vidradhiroga nāśaka arka  
yavagodhūmamudgānāṃ piṣṭaṃ samyagviloḍitam  
viṣamuṣṭibhavārkeṇa vilepādvidradhipraṇut

### [4.8](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.8)

kṣaudrajātena madyena kṣālayetpakvavidradhim  
ahiphenākṣaphenābhyāṃ pūraṇādvidradhiṃ haret

### [4.9](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.9)

vātaghnauṣadhijātārkastanmāṃsārkastathā ghṛtaiḥ  
uṣṇaiḥ saṃsecayecchothaṃ kāñjikārkeṇa vātajam

### [4.10](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.10)

pittaraktābhighātotthaṃ śothaṃ siṃcecca śītalaiḥ  
kṣīrājyamadhukhaṇḍekṣujātārko mālatībhavaiḥ

### [4.11](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.11)

kaphaghnauṣadhasañjātairarkairuṣṇaiśca secayet  
tailadugdhāmbumūtrairvā śothaṃ śleṣmasamudbhavam

### [4.12](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.12)

viṣopaviṣañjātairarkaiḥ koṣṇaistu secayet  
vāruṇyā vā khākhasārkairvraṇaśothaḥ kṣayaṃ vrajet

### [4.13](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.13)

na praśāsyati yaḥ śothaḥ pralepādividhānataḥ  
dravyāṇi pācanīyāni dadyāttatropanāhake

### [4.14](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.14)

śaṇamūlakaśigrūṇāṃ mūlāni tilasarṣapāḥ  
atasīsattavaḥ kiñciduṣṇaṃ deyaṃ ca pācanam

### [4.15](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.15)

antaḥpūyeṣu vakreṣu tathaivotsaṃgavatsvati  
gatimatsvapi rogeṣu bhedanaṃ samprayujyate

### [4.16](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.16)

baddhamūlātipaṃkena tuvarīcchidrakānalaiḥ  
vraṇasaṃyoginīśaṃkhadrāvaiḥ pūryāttu yāmakam

### [4.17](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.17)

tuvarīsadṛśacchidraṃ yāmenaikena jāyate  
vinā śastraṃ śastrakarmakarametadapīḍanam

### [4.18](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.18)

aviśuddhavraṇastu syādarkaḥ śucikaraḥ paraḥ  
paṭolanimbapatrotthasarvatraiva prayujyate

### [4.19](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.19)

abhvagandhājahālodhrakaṭphalaṃ madhuyaṣṭikā  
samaṅganadhātakīpuṣpajāto'rko vraṇaropaṇaḥ

### [4.20](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.20)

khaḍgādicchinnagātrasya madyenāpūrito vraṇaḥ  
tathā nāgabalārkeṇa tīvrāṃ vā vedanāṃ haret

### [4.21](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.21)

jātīpaṭolanimbānāṃ naktamālasya pallavāḥ  
sikthaṃ ca madhukaṃ kuṣṭhaṃ dve niśe kaṭurohiṇī

### [4.22](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.22)

mañjiṣṭhā padmakaṃ pathyā lodhrakaṃ nīlamutpalam  
naktamālaphalaṃ tulyamahiphenaṃ ca sārivā

### [4.23](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.23)

etāni samabhāgāni kalkīkṛtya prayatnataḥ  
gomūtreṇa tadarkaṃ tu daśāṃśādikavāsitam

### [4.24](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.24)

vilepanādbhakṣaṇācca haretsarvavraṇāmayam  
viṣavraṇaṃ ca visphoṭaṃ visarpaṃ kīṭadaṃśitam

### [4.25](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.25)

dattaśastraprahāraṃ ca dagdhaṃ viddhaṃ vraṇaṃ tathā  
nakhadantakṣataṃ hanti duṣṭamāṃsaṃ ca karṣayet

### [4.26](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.26)

kaṭuvallyā kumāryā vā koṣṇenārkeṇa secayet  
agnidagdhavraṇaṃ tasmātsarvacarmaprarohaṇam

### [4.27](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.27)

asthisaṃhārakaṃ lākṣāgodhūmārjunasādhitam  
pibedarkaṃ sandhibhagne saghṛtaṃ vā yathocitam

### [4.28](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.28)

vigar̤e hue raktapara arka (madya)  
haridrākṣaudratuvarīraktacandanadārvikāḥ  
guḍena sādhitaṃ madyaṃ mṛtaraktaṃ vyapohati

### [4.29](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.29)

kuṣṭhahara arka  
kukkuṭaṃ kṛṣṇavarṇaṃ tu jale'ṣṭaguṇite pacet  
sarasantaṃ vipakṣaṃ ca dadyātkoṣṭhapraśāntaye

### [4.30](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.30)

nār̤īvraṇa (nahasūra) ke liye arka  
snuhyarkadugdhadārvībhirmadyaṃ kṣaudreṇa sādhayet  
vāraṃvāraṃ bhāvitaṃ ca vartināḍīvraṇāṃtakṛt

### [4.31](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.31)

bhagaṃdara roga ko haranevālā arka  
śuṃṭhī ca vaṭapatrāṇi jātīpatrāmṛte tathā  
saiṃdhavaṃ takranikṣiptaṃ tadarkastu bhagaṃdare

### [4.32](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.32)

upadaṃśa ko dūra karanevālā arka  
lodhrajambūvaṭaśivārjunarātrisamudbhavaḥ  
arkaḥ pānādito hanyādupadaṃśaṃ narastriyoḥ

### [4.33](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.33)

aśvagandhāvarīkuṣṭhamisisiṃhībalānvitam  
saṃśodhya dugdhena tadā hyarkaḥ śūkagadāpahaḥ

### [4.34](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.34)

yaṣṭīśirīṣatagaramāṃsyelāśvandanaṃ śilā  
ājyaṃ ca vā lakaṃ kuṣṭhamarkaḥ sekādvisarpajit

### [4.35](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.35)

nirguṇḍacarko gavyahavyayukto vā suṣavībhavaḥ  
śītalārko harecchīghraṃ snāyurogaṃ na saṃśayaḥ

### [4.36](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.36)

saptavatraṃ taṃḍulāmbuklinnārdendrayavāplutaḥ  
visphoṭakānnihantyeva tadarko lepasevitaḥ

### [4.37](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.37)

utpalaṃ candanaṃ lodhramuśīraṃ sārivādvayam  
etadarko dhāvanena sphoṭadāhārtināśanaḥ

### [4.38](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.38)

phiraṃga roga ko dūra karanevālā arka  
śaṃkhadrāvārkeke kṣiptapārado bhasmatāṃ vrajet  
vallaṃ guḍayutaṃ khādettiphiraṅgavinivṛttaye

### [4.39](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.39)

apakvaṃ pāradaṃ bhuktvā droṇapuṣpārkasevanāt  
lepanātsa prayātyeva phiraṅgo nātra saṃśayaḥ

### [4.40](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.40)

palāśapatravṛntānāṃ saptāhaṃ tasya sevanāt  
phiraṅgo yāti tvaritaṃ sādhyāsādhyo na saṃśayaḥ

### [4.41](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.41)

masūrikāroga ke ūpara arka  
snuhimohilamocīkārkaḥ samasūrikaḥ kautukena saṃpītaḥ  
sakalaṃ masūrikopaṃ gāḍhaṃ jātaṃ vināśayetkṣipram

### [4.42](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.42)

niṃbaḥ parpaṭakaḥ pāṭhā paṭolaḥ kaṭurohiṇī  
candane dve hyuśīraṃ ca dhātrī vāsā durālabhā

### [4.43](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.43)

etadarkaḥ sitāyukto masūrīmātranāśanaḥ  
mukhe kaṃṭhe vraṇe jāte gaṃḍūṣārthaṃ prayujyate

### [4.44](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.44)

gosyārkasya lepena pānena vilayaṃ vrajet  
gokṣuraṃ vātha tatpūrvaṃ jvare'dyāddhisarpiṣā

### [4.45](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.45)

ādau kṛtayuge brahmā maheśaṃ vākyamabravīt  
tavājñayā mayā deva sṛṣṭā nānāvidhāḥ prajāḥ

### [4.46](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.46)

samastā bhūstu tairvyāptā bhavantyanye'pi tadvidhāḥ  
kāmena yānti bhāryāsu punaḥ sṛṣṭiḥ pravartate

### [4.47](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.47)

gajairaśvairmanuṣyādyairgryāpteyaṃ tu dharā'khilā  
śīghraṃ yāsyaṃti pātāle tatra yatno vidhīyatām

### [4.48](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.48)

mahābhayaṃkara kālapuruṣa kī utpatti  
evaṃ brahmavacaḥ śrutvā śūlamaikṣanmaheśvaraḥ  
tato jajñe pumāneko bhīmo ghoraparākramaḥ

### [4.49](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.49)

raktāntalocanaḥ krodhī vaḍavāgniyuto naraḥ  
ūrdhvakeśo lalajjihvaḥ kṛtākrośo'jitendriyaḥ

### [4.50](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.50)

bhavitavyatā kī utpatti  
taddṛṣṭvā tu mahādevaḥ pārvatīṃ vākyamabravīt  
jāta eva mahākrūraḥ sarvasaṃhārakārakaḥ

### [4.51](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.51)

etasya mohanārthāya dehi bhāryāṃ yathocitām  
evaṃ śivavacaḥ śrutvā svakaṃ pṛṣṭhaṃ dadarśa ha

### [4.52](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.52)

tato devī samutpannā yocyate bhavitavyatā  
rūpalāvaṇyasaṃpannā pīnonnatapayodharā

### [4.53](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.53)

māraṇāstra mohanāstraṃ karābhyāṃ dadhatī śubhā  
śvetavastraparīdhānā lajjāprāvṛtalocanā

### [4.54](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.54)

sā praṇamya tadā devīṃ śivayoragrataḥ sthitā  
śastrabhārabharākrāntakāsacittavimohinī

### [4.55](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.55)

dṛṣṭvā tāṃ pārvatī prāha samājñāṃ kriyatāmiti  
kālasya bhava patnī tvaṃ tasya cittaṃ vimohaya

### [4.56](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.56)

yācayasva karaṃ śreṣṭhaṃ kuru kāryaṃ prajāpateḥ  
tataḥ prītā tu sā prāha devyagre praṇatā sthitā

### [4.57](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.57)

mamādhīnamidaṃ sarvaṃ brahmaviṣṇuśivātmakam  
kālaścāyaṃ mamādhīnaḥ ko'pi māṃ na ca vetsyati

### [4.58](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.58)

ābrahmastambaparyaṃtaṃ viṣṇau devyāṃ ca śūlini  
dṛṣṭirmama samaivāsti matsvarūpāvidastvime

### [4.59](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.59)

evamuktvā bhavānīṃ sā pāṇigrahamacīkarat  
kṛtakṛtyo'bhavatkāla udvāhya bhavitavyatām

### [4.60](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.60)

byāhkara kāla bhī dhanyavāda detā huā||57-59  
kṛtodvāhaṃ tu taṃ jñātvā vidhātā vākyamabravīt  
śīghramāgamyatāṃ svāmin sṛṣṭiṃ saṃhāryatāmiti

### [4.61](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.61)

tatastu bhṛtyāḥ kālena racitāḥ svasya tejasā  
bhavitavyatayā sārddhaṃ tataḥ svasvāmitejasā

### [4.62](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.62)

śoṣo jvaraḥ pāṃḍusāraśvāsapānātyayādikāḥ  
abhyantarā giricarāḥ śataśastena nirmitāḥ

### [4.63](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.63)

sarpā vyāghravṛkāḥ siṃhaveṛścikā rakṣasā gajāḥ  
bhūtapretapiśācāśca bāhyasthāḥ paricārakāḥ

### [4.64](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.64)

tasyābhyantaraśaktyā ca kāminī mohinī tṛṣā  
lipsā'haṃkṛtibuddhacṛddhinidrāḥ serghyābhayādikāḥ

### [4.65](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.65)

grahaṇīkāmalāsūcīchardirmūrcchā'marītṛṣāḥ  
ḍākinī śākinī ghorāityetā bāhyahetukāḥ

### [4.66](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.66)

evaṃ parivṛtaṃ dṛṣṭvā svasainyamavicārayat  
mattaḥ kastvadhiko loke na jāne bhavitavyatām

### [4.67](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.67)

brahmaviṣṇumaheśādyā haninīyā mayā''ditaḥ  
evaṃ vicārya manasi maheśaṃ hantumudyataḥ

### [4.68](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.68)

taṃ dṛṣṭvā tu maheśena śaktirekā pradarśitā  
atighorāvirūpākṣī saṃkīrṇajaghanodarā

### [4.69](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.69)

dandahyamānā kopena jvalayantī diśo daśa  
tasyāstu dṛṣṭipātena kālaḥ sarvāṅgapīḍitaḥ

### [4.70](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.70)

tāmeva viviśuḥ sarve kaḥ prabhuḥ kaśca sevakaḥ  
balinaḥ sarva eva syuḥ sevakā nirbalasya na

### [4.71](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.71)

nānāsphoṭaiḥ parivṛto dahyamāno ruṣāgninā  
tasyedṛśīmavasthāṃ tu dṛṣṭvā dāhādayo gadāḥ

### [4.72](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.72)

bhagnāhaṃkārakaṃ dṛṣṭvā taṃ kālaṃ bhavitavyatā  
īṣadvihasya taṃ prāha nate sādhurahaṃkṛtiḥ

### [4.73](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.73)

madadhīnaṃ jagatsarvaṃ madājñā kriyatāṃ tvayā  
tvayā svataṃtratārambhaḥ kṛtastenedṛśī gatiḥ

### [4.74](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.74)

eṣā madaṃśasambhūtā śītalā tāṃ prasādaya  
avaśyaṃ tava sāhāyyaṃ kariṣyati tvayādṛtā

### [4.75](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.75)

kāla uvāca  
vaṃde'haṃ śītalāṃ devīṃ rāsabhasthā digambaram  
mārjanīkalaśopetāṃ śūrpālaṃkṛtamastakām

### [4.76](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.76)

vaṃde'haṃ śītalāṃ devīṃ sarvarogabhayāpahām  
nivartate yāmāsādya visphoṭakabhayaṃ mahat

### [4.77](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.77)

śītale śītale ceti yo brūyāddāhapīḍitaḥ  
visphoṭakabhayaṃ ghoraṃ gṛhe tasya na jāyate

### [4.78](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.78)

śītale jvaradagdhasya pūtigandhagatasya ca  
praṇaṣṭacakṣuṣaḥ puṃsastvāmāhurjīvanauṣadham

### [4.79](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.79)

śītale tanujān rogān nṛṇāṃ harasi dustarān  
visphoṭakaviśīrṇānāṃ tvamekā'mṛtavarṣiṇī

### [4.80](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.80)

galagaṇḍagrahā rogā ye cānye dāruṇā nṛṇās  
tvadanudhyānamātreṇa śītale yāṃti saṃkṣayam

### [4.81](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.81)

na maṃtraṃ nauṣadhaṃ tatra pāparogasya vidyate  
tvamekā śītale dhātri nānyāṃ paśyāmi devatām

### [4.82](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.82)

mṛṇālataṃtusadṛśīṃ nābhihṛnmadhyasaṃsthitām  
yastvāṃ sacintayeddevi tasya mṛtyurna jāyate

### [4.83](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.83)

evaṃ stutāṃ tadā devī śītalā prītamānasā  
uvāca vākyaṃ kālāya varaṃ varaya satvaram

### [4.84](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.84)

kāla uvāca  
aho cādbhutamāhātyaṃ tava dṛṣṭaṃ mayā'dhunā  
pīḍāspanaya kṣipraṃ praharṣaṃ kuru me sadā

### [4.85](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.85)

śītalovāca  
eṣā tava jagatkartrī bhāryeyaṃ bhavitavyatā  
asyājñāṃ saṃpravartante brahmaviṣṇumaheśvarāḥ

### [4.86](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.86)

ahaṃ tvaṃ ca maheśādyāstato dhanyāstu te matāḥ  
buddhvā dhīrjāyate sā yā yādṛśī bhavitavyatā  
sāhāyyaṃ te kariṣyāmi hariṣyāmi imāḥ prajāḥ

### [4.87](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.87)

upodakī tu yā khādedādāvuṣṇaṃ tataḥ param  
taṃ garbhaṃ bhakṣayiṣyāmi sāpi cedduṣṭabhugbhavet

### [4.88](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.88)

santuṣṭā śītalenāhaṃ sadā tatsevakasya ca  
pratyahaṃ yā samaśnāti mālatyarkasupodakī  
tasyā garbhaṃ na spṛśāmi yāvajjīvaṃ na saṃśayaḥ

### [4.89](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.89)

mama kopena sañjātadāho yastu narottamaḥ  
dadhibhaktaṃ brāhmaṇebhyo jalasebhyaḥ pradāya ca

### [4.90](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.90)

svayamaśnāti saptāhaṃ tasya pīḍāṃ harāmyaham

### [4.91](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.91)

aṣṭakaṃ ca mamaitaddhi yaḥ paṭhenmānavaḥ sadā  
visphoṭakabhayaṃ ghoraṃ kule tasya na jāyate

### [4.92](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.92)

śrotavyaṃ paṭhitavyaṃ ca narairbhaktisamanvitaiḥ  
upasargabhayaṃ tasya kadāpi nahi jāyate

### [4.93](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.93)

aṣṭakaṃ ca mamaitaddhi paṭhitaṃ bhaktitaḥ sadā  
sarvarogavināśāya paraṃ svastyayanaṃ mahat

### [4.94](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.94)

śītalāṣṭakametaddhi na deyaṃ yasya kasyacit  
dātavyaṃ sarvadā tasmai bhaktiśraddhānvito hi yaḥ

### [4.95](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.95)

rāvaṇa uvāca  
evamuktvā yayuḥ sarve tathaiva bhavitavyatā  
tathā lokān jighāṃsaṃtī kālasya vaśamāgatā

### [4.96](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.96)

śītalāriṣṭanivāraṇārtha arka  
atha vakṣye śītalādicikitsārkaṃ prabhāvataḥ  
jātyarkaṃ vā kadalyarkaṃ śatapatrārkamevaca  
yo bhuñjyāddadhibhaktābhyāṃ śītalā taṃ na mārayet

### [4.97](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.97)

śītalājvaranāśaka arka  
candanaṃ vāsako mustaṃ guḍūcī drākṣayā saha  
eṣāmarkaḥ śītalastu śītalājvaranāśanaḥ

### [4.98](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.98)

tāro māyāśītaleti caturthyantaṃ hṛdantakam  
mantramuccārya yo dadyāddhīni śatasaṃkhyayā

### [4.99](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4.99)

sacandanena śītena śatapatrārkakeṇa ca  
avaśyameva saptāhaprayogādvraṇanāśanaḥ

## Linked texts (8)

- [Bhāvaprakāśa (another edition)](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.laghutrayi.bhavaprakasa*alt.3.3-19.45) — Sanskrit
- [Arkaprakāśa (Laṅkeśvara Rāvaṇa)](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-lankesvara-ravana.5.1) — Laṅkeśvara Rāvaṇa, Sanskrit
- [Arkaprakāśa (Rāvaṇapaṇḍita)](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa.6.2) — Rāvaṇapaṇḍita 1600, Sanskrit
- [Arkacikitsā (Laṅkeśvara Rāvaṇa)](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkacikitsa-lankesvara-ravana.5.1) — Laṅkeśvara Rāvaṇa, Sanskrit
- [Kumāratantra (Rāvaṇa)](https://indike.org/pramana/in.med.kaumara.kumaratantra-ravana.52.2) — Rāvaṇa, Sanskrit
- [Śītalādevyaṣṭaka](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.general.devistotra.ksetra.sitala.sitaladevyastaka.2.2) — Sanskrit
- [Amṛtasāgara](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.rajakulakrti.amrtasagara.68.2) — Pratāpasiṁha 1778, Sanskrit
- [Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena)](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.gauda.vangasena.59.50) — Vaṅgasena, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.kalpana.sandhana.arkaprakasa-2.4) · Pramāṇa
