Pramāṇa · Search · About · API

Hridayapriya 12

Hṛdayapriyā 12

Language
Sanskrit

12.180

kastūrī kaṭutīkṣṇoṣṇā kaphavātavināśinī
hṛdyā gandhottamā kāsaśvāsavaiguṇyanāśinī

12.181

tvacyo mṛgamadasneho vṛṣyo vātakaphāpahaḥ
kṛṣṇaṃ madakaraṃ sarvavātagulmapramehajit

12.182

hiṃgu vātakaphānāhaśūlaghnaṃ pittakopanam
sikthakaṃ vātamatyāgnaṃ vraṇabhedāṃśca nāśayet

12.183

śrīveṣṭaṃ kaphapittaghnaṃ vraṇyaṃ bhūtajvarāpaham
niryāsaḥ śvāsakāsaghno grāhī vātātisārajit

12.184

gulgulustiktakaṭukassakaṣāyo rasāyanaḥ
kledamedo'nilaśleṣmagaṇḍakuṣṭhāpacikrimīn

12.185

piṭakāgranthiśophāṃśca hantyuṣṇaḥ saṃsano laghuḥ
yakṣmastu kṣataśvāsakāsavātavikārahā

12.186

pāraṅkaṃ vātakaphajit vātavaiguṇyakāsajit
grainrthirgranthipraśamanā śirorogatridoṣajit

12.187

devadhūpo vātaraktaśophakaṇḍūvināśanaḥ
kunduruṣkaṃ vātakaphaśophamūrdharujāpaham

12.188

lākṣā sadyaḥkṣataharā keśyā jvaragarapraṇut
nāyako vātakaphahā so'śogulmajvarān jayet

12.189

viṣyandi lavaṇaṃ sarvaṃ sūkṣmaṃ sṛṣṭamalaṃ viduḥ
vātaghnaṃ pāki tīkṣṇoṣṇaṃ rocanaṃ kaphapittakṛt

12.190

saindhavaṃ tatra sasvādu vṛṣyaṃ hṛdyaṃ tridoṣajit
laghvanuṣṇaṃ dṛśaḥ pathyamavidāhyagnidīpanam

12.191

sauvarcalaṃ vibandhaghnaṃ viḷaṃ vātānulomanam
sāmudraṃ śleṣmaḷaṃ tīkṣṇamagnidaṃ kledanaṃ kaṭu

12.192

sauvarcalopamaṃ kṛṣṇaṃ syānmahālavaṇaṃ tathā
vātāsrakṛcchraśophaghnaṃ dvitryādau saindhavādikam

12.193

yavakṣāro vātakaphagulmārśojaṭharāpahaḥ
annabhedī dīpanassyānmalaśuddhikaraḥ param

12.194

hemakṣāro netrarogakaphaśophavināśanaḥ
sphaṭikākhyo netraroge vaktraguhyavraṇe hitaḥ

12.195

śaṅkhakṣāro guhyapāmākṣatadagdhavraṇāpahaḥ
rasakarpūramakhiladuṣṭavraṇaharaṃ param

12.196

sauvīraṃ bhedi śophaghnaṃ duṣṭavraṇaviśodhanam
śuktikṣāraḥ sparśaśīto raktavātāgnidāhajit

12.197

mahaukṣāro duṣṭaśophavraṇājijvaranāśanaḥ
pītastathā nyūnaguṇaḥ tato'pyalpaguṇo'ruṇaḥ

12.198

prāyassarvaśca tīkṣṇoṣṇaḥ kṣāraḥ kṛmiharo laghuḥ
pittāsradūṣaṇaḥ pākī chedyahṛdyo vidāraṇaḥ

12.199

apathyasso'tiyuktassyācchuklaujaḥsnehacakṣuṣām
sasvādutiktaṃ chardighnaṃ rūkṣaṃ karpūramucyate

12.200

sasvādutiktaṃ kaphapittatṛṣṇāmadabhramacchardyatisāramehān
dṛgrogamūrcchāryaviṣāgnisādān
karpūramāmaṃ śamayet kṣaṇena

12.201

dhūparājaḥ kaphaśirorogapīnasanāśanaḥ
śaṅkhodadhimale śīte kaṣāye cātilekhane

12.202

śuktikā ca nakhaṃ medaḥkaphaśophavināśane
vidrumadravamāsyottharogaśophaharaṃ param

12.203

tutthaṃ ca śikhiHost: tutthaṃ ca netrarogavraṇāpaham
viśado gairikaḥ snigdhaḥ kaṣāyamadhuro himaḥ

12.204

grīṣme'rkataptā girayo jatutulyaṃ vamanti yat
hemarūpyādyaṃśayutaṃ śilājatu taducyate

12.205

sarvarogapraśamanaṃ vidhiyuktaṃ tridoṣajit
atra gomūtragandhāḍhyaṃ gulgulvābhaṃ varaṃ mṛdu

12.207

kansāraṃ śirasaśśūlaṃ śophaṃ vātakaphau jayet
kaphaghnī vraṇavātaghnī manohvā lekhanī sarā 206
snigdhaṃ kaṣāyamadhuramalaṃ vraṇaviṣapraṇut
gandhakaṃ tvagvikāreṣu praśastaṃ syād vraṇeṣu ca

12.208

haravīryaṃ mahāvīryaṃ jvarakuṣṭhavraṇādikān
yogaprayogabhedena sarvarogān vināśayet

12.209

hiṃgulantu vraṇe gulme sannipātajvare hitam
kaṣāyamadhure śīte lekhane mākṣikāñjane

12.210

raktapittaviṣacchardihikkāghne yakṛtāsadane
sahasravedhyatīsāraṃ raktajaṃ pavanaṃ jayet

12.211

kṛṣṇābhrantu viśuddhaṃ syāt śītaṃ sarvapramehajit
kāntadvayaṃ gulmaśūlajaṭharādhmānanāśanam

12.212

kiṭṭaṃ pitte kāmilāyāṃ kuṣṭhe'rśāsi ca śasyate
cakṣuṣyaṃ kṛṣṇalohantu śītaṃ tiktakaṣāyakam

12.213

lekhanaṃ vātalaṃ śophakṛmipittakaphapraṇut
kṛṣṇasīsaṃ pramehaghnaṃ medo'nilaharaṃ param

12.214

viśadaṃ pāṇḍurogaghnaṃ cakṣuṣyaṃ vraṇanāśanam
nākaṃ jayed gulmaśophau trapusīsaṃ ca tadguṇam

12.215

kaṃsaṃ rūkṣaṃ lekhanaṃ ca tiktaṃ pittakaphāpaham
kaṭupākarasaṃ tāmraṃ śītalaṃ kaphavātajit

12.216

vātapittaharaṃ rūpyaṃ svādupākaṃ ca lekhanam
suvarṇaṃ bṛṃhaṇaṃ snigdhaṃ madhuraṃ rasapākayoḥ

12.217

viṣadoṣaharaṃ śītaṃ sakaṣāyaṃ rasāyanam
sphaṭikantu saraṃ śītaṃ cakṣuṣyaṃ svādu lekhanam

12.218

padmarāgāhvayaṃ muktāṃ vidrumaṃ ca harinmaṇim
puṣyarāgaṃ tathā vajramindranīlābhidhaṃ punaḥ

12.219

gomedakākhyaṃ vaiḍūryaṃ navaratnāni nirdiśet
svādūni sakaṣāyāṇi cakṣuṣyāṇi sarāṇi ca

12.220

vilekhanāni śītāni pāpalakṣmīharāṇi ca
viṣṇukāntī ca vārāhī devī bhṛṅgī śaśaśrutiḥ

12.221

dūrvendravallī lakṣmiśca bhadrā sparśāsahetyamūḥ
daśapuṣpābhidhānāḥ syuḥ pāpalakṣmīharāśśubhāḥ

12.222

bālagrahaharā vraṇyāstridoṣotthajvarāpahāḥ
vilvakāśmaryatakkārīpāṭalāḍuṇḍukairmahat

12.223

jayet kaṣāyatiktoṣṇaṃ pañcamūlaṃ kaphānilau
hrasvaṃ bṛhatyaṃśumatīdvayagokṣurakaiḥ smṛtam

12.224

svādupākarasaṃ nātiśītoṣṇaṃ sarvadoṣajit
etābhyāṃ daśamūlaṃ syāddoṣatrayavināśanam

12.225

balāpunarnavairaṇḍasūryaparṇīdvayena ca
madhyamaṃ kaphavātaghnaṃ nātipittakaraṃ saram

12.226

bhīruvīrājīvantījīvakarṣabhakaiḥ smṛtam
jīvanākhyantu cakṣuṣyaṃ vṛṣyaṃ pittānilāpaham

12.227

tṛṇākhyaṃ pittajiddarbhakāśekṣuśaraśālibhiḥ
etāni pañcamūlāni pañca ghnanti tridoṣajān

12.228

hikṣmakāsajvaraśvāsakṣayādīn bṛṃhaṇāni ca
tīkṣṇapatraghaṭo'mlāmlavetasāmladrumāmrakaiḥ

12.229

pañcāmlamuditaṃ vātaśophodaravināśanam
maricaṃ nāgaraṃ kṛṣṇā smṛtaṃ trikaṭu tajjayet

12.230

sthaulyāgnisadanaśvāsakāsaślīpadapīnasān
cavikāpippalīmūlapippalīcitrakauṣadhaiḥ

12.231

pañcakolaṃ dīptikaraṃ pīnasodaragulmajit
sasaindhavaṃ ṣaṭpalaṃ tadvātaśleṣmajvarāpaham

12.232

tvakpatrailaṃ trijātaṃ syāccaturjātaṃ sakesaram
pittaprakopi tīkṣṇoṣṇaṃ rūkṣaṃ dīpanarocanam

12.233

śaśāṅkarekhā dhānyākaṃ viḍaṅgaṃ kauṭacaṃ phalam
elā jyotiṣmatī ṣaṭkaṃ taṇḍulānāṃ tridoṣahṛt

12.234

evaṃ bahūpayogānāmauṣadhānāṃ guṇaissaha
diṅmātramatra gaditaṃ tatra tatra ca vakṣyate

12.235

ekaikaśaśca rogaghnāḥ kecidanye tu yaugikāḥ
agadāstatprapañco'tra granthabhītyā na likhyate

12.236

bhasmādipariṇāmena kuryurādyādayo guṇān
dravyairguṇaiḥ kriyābhiśca vīkṣya kāryāṇi dhīmatā

12.237

pravibhajya yathā doṣaṃ prayojyā rogaśāntaye
rasāḥ svādvamlalavaṇatiktoṣṇakaṣāyakāḥ

12.238

tatrādyā mārutaṃ ghnanti trayāstiktādayaḥ kapham
kaṣāyatiktamadhurāḥ pittamanye tu kurvate

12.240

śītaṃ bhavati pittaghnamuṣṇaṃ vātakaphāpaham
vyāyāmādyāḥ kriyāśca syurdoṣaghnyo yuktisevitāḥ
kintūdarādau kalpante viṣādyāḥ prāṇarakṣakāḥ
ato'tra yuktiyuktasya sarvamapyauṣadhaṃ bhavet

12.241

śāstraprasiddhiguruvākyabahuprayogaissiddhānyanekaguṇavanti mahauṣadhāni
ekaikaśo'tra bahubhirmilitāni vāpi
sātmyādi sādhu parimṛśya bhiṣak prayuñjyāt

Linked texts (5)