Hridayapriya 15: atha ṣaṣṭho'dhyāyaḥ
Hṛdayapriyā 15
- Language
- Sanskrit
Contents
- 15.98 — 1 part
atha ṣaṣṭho'dhyāyaḥ
15.1
śuddhe śukrārtave sattvaḥ svakarmakleśacoditaḥ
garbhaḥ sampadyate yuktivaśādagnirivāraṇau
15.2
bījātmakairmahābhūtaissūkṣmaissatvānugaiśca saḥ
mātuścāhārarasajaiḥ kramāt kukṣau vivardhate
15.59
kuṣṭhatālī sakalkaṃ vā surāmaṇḍena pāyayet
yūṣeṇa vā kulatthānāṃ bilvajenāāsavena vā
15.60
śatāhvāsarṣapājājīśiśrutīkṣṇakacitrakaiḥ
sahiṅgukoṣṭhamadanairmūtre kṣīre ca sārṣapam
15.61
tailaṃ siddhaṃ hitaṃ pāyau yonyāṃ vāpyanuvāsanam
śatapuṣpāvacā kuṣṭhakaṇāsarṣapakalkitaḥ
15.62
nirūhaḥ pātayatyāśu sasnehalavaṇo'parām
tatsaṅge hyanilo hetustā niryātyāśu tajjayāt
15.63
kuśalā pāṇināktena haret klṛptanakhena vā
muktagarbhā'parāṃ yoniṃ tailenābhyajya mardayet
15.64
markalākhye śirovāstikakoṣṭhaśūle tu pāyayet
sucūrṇitaṃ yavakṣāraṃ ghṛtenoṣṇajalena vā
15.65
dhānyāmbu vā guḷavyoṣatrijātakarajo'nvitam
sūtā ca vāyuśāntyarthaṃ pañcakolayutaṃ ghṛtam
15.66
tailaṃ vānuguḷāmbūṣṇaṃ pibedvā vātahṛjjalam
tryahādūrdhvaṃ vidāryādyaiḥ peyāṃ snānaṃ sukhāmbhasā
15.67
saptarātrāt paraṃ cāsyāḥ kramaśo bṛṃhaṇaṃ hitam
yatnenopacaretsūtāṃ dussādhyā hi tadāmayāḥ
15.68
māsadvayāntrimāsādvā gatasūtābhidhā bhavet
garbhavyāpadi kartavyaṃ kramādatha nigadyate
15.69
puṣpe jāte tu garbhiṇyāśśūle vā snigdhaśītalam
kāryamantarbahiḥ kṣīrīvalkasevyāhimādibhiḥ
15.70
sājyairbhṛśārdrāṃśca picūnyonau vastau ca dhārayet
śatadhautaghṛtālepaḥ kṣīryādyambhovagāhanam
15.71
pibet kāntābjaśālūkabālodumbaravat payaḥ
garbhe nipatite tīkṣṇaṃ madyaṃ sāmarthyataḥ pibet
15.72
peyāsamadyapā kalke sādhitāṃ pañcakolake
laghunā pañcamūlena rūkṣāṃ peyāṃ tataḥ pibet
15.73
māsatulyadinānyevaṃ peyādiḥ patite kramaḥ
laghusnehalavaṇo dīpanīyayuto hitaḥ
15.74
sañjātasāro yo garbho yonisrāvādavṛddhimān
vartate rāsphuraḥ koṣṭhe tamāhurupaviṣṭakam
15.75
vātakopāt kṛśe garbhe śuṣyennāgodarantu tat
udaraṃ vṛddhamapyatra hīyate sphuraṇaṃ cirāt
15.76
tayorbṛṃhaṇavātaghnamadhuradravyasaṃskṛtaiḥ
ghṛtakṣīrarasaistṛptirāpannāṃśca khādayet
15.77
evaṃ puṣṭo bhavennocedgarbhejjāyeta naiva vā
udāvartantu garbhiṇyāḥ snehairāśutaraṃ jayet
15.78
yogaiśca vastibhirhanyātsagarbhā sa hi garbhiṇīm
garbhe tridoṣopacayādapathyairdevato'pi vā
15.79
mṛte'ntaḥśūdraṃ śītaṃ stabdhādhmātaṃ bhṛśavyatham
garbhāspando'sahastṛṣṇā kṛcchrāducchvasanaṃ klamaḥ
15.81
aratiḥsrastanetratvamavīnāṃ samudbhavaḥ
tasyāḥ koṣṇāmbusiktāyāḥ piṣṭvā yoniṃ pralepayet
guḷaṃ kiṇvaṃ salavaṇaṃ tathāntaḥ pūrayenmuhuḥ
ghṛtena kalkīkṛtayā śālmalyāsitapicchayā
15.82
mantrairyogairjarāyuktairmūḍhagarbho nacet patet
athāpṛcchyethvaraṃ vaidyo yatnenāśu tamāharet
15.83
hastamabhyajya yoniñca sājyaśālmalipicchayā
hastena śakyaṃ tenaiva gātraṃ ca viṣamasthitam
15.84
āñchanotpīḍasaṃyīḍavikṣepotkṣepaṇādibhiḥ
ānulomya samākarṣet yoniṃ pratyārjavāgatam
15.85
hastapādaśirobhiryo yoniṃ bhugnaḥ prapadyate
pādena yonimekena bhugno'nyena gudaṃ ca yaḥ
15.86
viṣkambhau nāma tau mūḍhau śastradāraṇamarhataḥ
maṇḍalāṅguliśastrābhyāṃ tatra karma praśasyate
15.87
vṛddhipatraṃ hi tīkṣṇāgraṃ na yonāvavatārayet
pūrvaṃ śiraḥkapālāni dārayitvā viśodhayet
15.88
kakṣyorastālucibukapradeśānvātabhe tataḥ
samālambya dṛḍhaṃ karṣet kuśalo garbhaśaṅkunā
15.89
abhinnaśiramantvākṣikūṭa yorgaṇḍayorapi
bāhuṃ chittvāṃsasaktasya vātādhmātodarasya tu
15.90
vidārya koṣṭhamāntrāṇi vahissamyaṅnirasya ca
kaṭīsaktasya tadvacca tatkapālāni dārayet
15.9
yadyadvāyuvaśādaṅgaṃ sajjaid garbhasya khaṇḍaśaḥ
tattacchittvā haretsamyagrakṣan nārīñca yatnataḥ
15.92
garbhasya hi gatiṃ citrāṃ karoti viguṇo'nilaḥ
tatrānalpamatistasmādavasthāpekṣamācaret
15.93
chindyād garbhaṃ na jīvantaṃ mātaraṃ sa hi mārayet
sahātmanā na copekṣyaḥ kṣaṇamapyastajīvitaḥ
15.94
yonisaṃvaraṇābhraṃśamarkalaśvāsapīḍitām
pūtyudgārāṃ himāṅgīñca mūḍhagarbhā parityajet
15.95
aparāpātanādau tu pūrvokteva kriyā hitā
snehoṣṇajalasekādyā vātaghnā dīpannāḥ punaḥ
15.96
upadravāśca ye'nye syustānyathāsvamupācaret
balāyavāṣamuddvābdadhānyaparpaṭakairdrakaiḥ
15.97
laghunā pañcamūlena kvāthaḥ sūtājvaraṃ jayet
tailaṃ dhānvantaraṃ cāsyā balātailaṃ ca śasyate
15.98
alpena marmmā śrayiṇādhvanā yat
sūte sukhaṃ sā khalu daivaśaktiḥ
tadgarbhasaṅge'pi tadāśrayātmā
samāhṛtau sādhu yateta vaidyaḥ
15.98.p1
iti hṛdayāmṛte prathamakhaṇḍe garbhopacārakalpaṃ
Linked texts (3)
- Yogaratnasamuccaya (Anantakumāra) — Anantakumāra, Sanskrit
- Bṛhadyogataraṅgiṇī — Trimalla 1575, Sanskrit
- Yogataraṅgiṇī (Trimalla) — Trimalla, Sanskrit