Pramāṇa · Search · About · API

Hridayapriya 15: atha ṣaṣṭho'dhyāyaḥ

Hṛdayapriyā 15

Language
Sanskrit

Contents

atha ṣaṣṭho'dhyāyaḥ

15.1

śuddhe śukrārtave sattvaḥ svakarmakleśacoditaḥ
garbhaḥ sampadyate yuktivaśādagnirivāraṇau

15.2

bījātmakairmahābhūtaissūkṣmaissatvānugaiśca saḥ
mātuścāhārarasajaiḥ kramāt kukṣau vivardhate

15.59

kuṣṭhatālī sakalkaṃ vā surāmaṇḍena pāyayet
yūṣeṇa vā kulatthānāṃ bilvajenāāsavena vā

15.60

śatāhvāsarṣapājājīśiśrutīkṣṇakacitrakaiḥ
sahiṅgukoṣṭhamadanairmūtre kṣīre ca sārṣapam

15.61

tailaṃ siddhaṃ hitaṃ pāyau yonyāṃ vāpyanuvāsanam
śatapuṣpāvacā kuṣṭhakaṇāsarṣapakalkitaḥ

15.62

nirūhaḥ pātayatyāśu sasnehalavaṇo'parām
tatsaṅge hyanilo hetustā niryātyāśu tajjayāt

15.63

kuśalā pāṇināktena haret klṛptanakhena vā
muktagarbhā'parāṃ yoniṃ tailenābhyajya mardayet

15.64

markalākhye śirovāstikakoṣṭhaśūle tu pāyayet
sucūrṇitaṃ yavakṣāraṃ ghṛtenoṣṇajalena vā

15.65

dhānyāmbu vā guḷavyoṣatrijātakarajo'nvitam
sūtā ca vāyuśāntyarthaṃ pañcakolayutaṃ ghṛtam

15.66

tailaṃ vānuguḷāmbūṣṇaṃ pibedvā vātahṛjjalam
tryahādūrdhvaṃ vidāryādyaiḥ peyāṃ snānaṃ sukhāmbhasā

15.67

saptarātrāt paraṃ cāsyāḥ kramaśo bṛṃhaṇaṃ hitam
yatnenopacaretsūtāṃ dussādhyā hi tadāmayāḥ

15.68

māsadvayāntrimāsādvā gatasūtābhidhā bhavet
garbhavyāpadi kartavyaṃ kramādatha nigadyate

15.69

puṣpe jāte tu garbhiṇyāśśūle vā snigdhaśītalam
kāryamantarbahiḥ kṣīrīvalkasevyāhimādibhiḥ

15.70

sājyairbhṛśārdrāṃśca picūnyonau vastau ca dhārayet
śatadhautaghṛtālepaḥ kṣīryādyambhovagāhanam

15.71

pibet kāntābjaśālūkabālodumbaravat payaḥ
garbhe nipatite tīkṣṇaṃ madyaṃ sāmarthyataḥ pibet

15.72

peyāsamadyapā kalke sādhitāṃ pañcakolake
laghunā pañcamūlena rūkṣāṃ peyāṃ tataḥ pibet

15.73

māsatulyadinānyevaṃ peyādiḥ patite kramaḥ
laghusnehalavaṇo dīpanīyayuto hitaḥ

15.74

sañjātasāro yo garbho yonisrāvādavṛddhimān
vartate rāsphuraḥ koṣṭhe tamāhurupaviṣṭakam

15.75

vātakopāt kṛśe garbhe śuṣyennāgodarantu tat
udaraṃ vṛddhamapyatra hīyate sphuraṇaṃ cirāt

15.76

tayorbṛṃhaṇavātaghnamadhuradravyasaṃskṛtaiḥ
ghṛtakṣīrarasaistṛptirāpannāṃśca khādayet

15.77

evaṃ puṣṭo bhavennocedgarbhejjāyeta naiva vā
udāvartantu garbhiṇyāḥ snehairāśutaraṃ jayet

15.78

yogaiśca vastibhirhanyātsagarbhā sa hi garbhiṇīm
garbhe tridoṣopacayādapathyairdevato'pi vā

15.79

mṛte'ntaḥśūdraṃ śītaṃ stabdhādhmātaṃ bhṛśavyatham
garbhāspando'sahastṛṣṇā kṛcchrāducchvasanaṃ klamaḥ

15.81

aratiḥsrastanetratvamavīnāṃ samudbhavaḥ
tasyāḥ koṣṇāmbusiktāyāḥ piṣṭvā yoniṃ pralepayet
guḷaṃ kiṇvaṃ salavaṇaṃ tathāntaḥ pūrayenmuhuḥ
ghṛtena kalkīkṛtayā śālmalyāsitapicchayā

15.82

mantrairyogairjarāyuktairmūḍhagarbho nacet patet
athāpṛcchyethvaraṃ vaidyo yatnenāśu tamāharet

15.83

hastamabhyajya yoniñca sājyaśālmalipicchayā
hastena śakyaṃ tenaiva gātraṃ ca viṣamasthitam

15.84

āñchanotpīḍasaṃyīḍavikṣepotkṣepaṇādibhiḥ
ānulomya samākarṣet yoniṃ pratyārjavāgatam

15.85

hastapādaśirobhiryo yoniṃ bhugnaḥ prapadyate
pādena yonimekena bhugno'nyena gudaṃ ca yaḥ

15.86

viṣkambhau nāma tau mūḍhau śastradāraṇamarhataḥ
maṇḍalāṅguliśastrābhyāṃ tatra karma praśasyate

15.87

vṛddhipatraṃ hi tīkṣṇāgraṃ na yonāvavatārayet
pūrvaṃ śiraḥkapālāni dārayitvā viśodhayet

15.88

kakṣyorastālucibukapradeśānvātabhe tataḥ
samālambya dṛḍhaṃ karṣet kuśalo garbhaśaṅkunā

15.89

abhinnaśiramantvākṣikūṭa yorgaṇḍayorapi
bāhuṃ chittvāṃsasaktasya vātādhmātodarasya tu

15.90

vidārya koṣṭhamāntrāṇi vahissamyaṅnirasya ca
kaṭīsaktasya tadvacca tatkapālāni dārayet

15.9

yadyadvāyuvaśādaṅgaṃ sajjaid garbhasya khaṇḍaśaḥ
tattacchittvā haretsamyagrakṣan nārīñca yatnataḥ

15.92

garbhasya hi gatiṃ citrāṃ karoti viguṇo'nilaḥ
tatrānalpamatistasmādavasthāpekṣamācaret

15.93

chindyād garbhaṃ na jīvantaṃ mātaraṃ sa hi mārayet
sahātmanā na copekṣyaḥ kṣaṇamapyastajīvitaḥ

15.94

yonisaṃvaraṇābhraṃśamarkalaśvāsapīḍitām
pūtyudgārāṃ himāṅgīñca mūḍhagarbhā parityajet

15.95

aparāpātanādau tu pūrvokteva kriyā hitā
snehoṣṇajalasekādyā vātaghnā dīpannāḥ punaḥ

15.96

upadravāśca ye'nye syustānyathāsvamupācaret
balāyavāṣamuddvābdadhānyaparpaṭakairdrakaiḥ

15.97

laghunā pañcamūlena kvāthaḥ sūtājvaraṃ jayet
tailaṃ dhānvantaraṃ cāsyā balātailaṃ ca śasyate

15.98

alpena marmmā śrayiṇādhvanā yat
sūte sukhaṃ sā khalu daivaśaktiḥ
tadgarbhasaṅge'pi tadāśrayātmā
samāhṛtau sādhu yateta vaidyaḥ

15.98.p1

iti hṛdayāmṛte prathamakhaṇḍe garbhopacārakalpaṃ

Linked texts (3)