Hridayapriya 43
Hṛdayapriyā 43
- Language
- Sanskrit
Contents
43.73
saptāhāt gatavege tu vraṇoktaṃ vidhimācaret
43.74
kiṃ ca ghṛṣṭe rujāṃ jitvā vraṇe cūrṇāni yojayet
kalkādīnyavakṛṣṭe tu sīvanaṃ cāvalambini
43.75
yathāsthānaṃ prāpayitvā badhvā lepādi yojayet
nipātinyapyevamatra bhaṅgoktaśca vidhirhitaḥ
43.76
sadyovraṇaharaṃ tailaṃ tālīsādyaṃ praśasyate
mūḍhaprahārābhihate patite viṣamoccakaiḥ
43.77
kāryaṃ vātāsrajitsūtirmarddanābhyaṅgaśodhanam
viśliṣṭadehaṃ mathitaṃ kṣīṇaṃ marmakṣataṃ hatam
43.77.p1
vāsayedāturaṃ tailadroṇyāṃ māṃsarasāśinam
43.77.p2
bhaṅgacikitsā
43.78
pāto ghāta iti dvedhā bhaṅgaḥ proktotra cādimaḥ
43.79
svasya pāte śilādau syāt svasminnanyasya cāparaḥ
sandhiślathatvaśophādyā bahudhā syurupadravāḥ
43.80
āñchanotpīḍanonnāmacarmasaṃkṣepabandhanaiḥ
suyuktyā sthāpanopāyaissamyak saṃsthāpya niścalam
43.81
paṭṭaiḥ prabhūtasarpirbhirveṣṭayitvā sukhaistataḥ
kadambodumbarotthairvā valkaiḥ khaṇḍaiśca vāṃśikaiḥ
43.82
pṛthubhistanubhiḥ ślakṣṇaiḥ paṭṭasyopari bandhanam
kuryānnātiślathadṛḍhaṃ mokṣayecca tryahāttryahāt
43.83
gharme śīte tu saptāhāt pañcāhādapi cā'nyadā
śithilena hi bandhena sandheḥ sthairyaṃ na jāyate
43.84
gāḍhenātirujādāhapākaśvayathusambhavaḥ
vibhajya deśakālau ca vātaghnauṣadhasādhitaiḥ
43.85
nyagrodhādikaṣāyeṇa tataḥ śītena secayet
taṃ pañcamūlapakvena payasā vā savedanam
43.86
yadvā vātaghnatailena lepāḥ sekāśca śītalāḥ
gṛṣṭikṣīraṃ sasarpiṣkaṃ madhurauṣadhasādhitam
43.87
prātaḥ prātaḥ pibet bhagnaḥ śītaḷaṃ lākṣayā yutam
vraṇe madhughṛtairlepaḥ śeṣo bhaṅgoditaḥ kramaḥ
43.88
dhātakīlodhrajaścūrṇaḥ paraṃ bhaṅgavraṇe hitaḥ
kaṭījaṅghorubhagnānāṃ kīlabandhaṃ ca kalpayet
43.89
śaileyādikṛtaṃ tailaṃ naḷadādyaṃ ca śasyate
evaṃ cikitsitasthānaṃ sanidānaṃ nirūpitam
43.90
vyāghrālayeśacaraṇaṃ śaraṇaṃ guruṃ ca
yātena śuddhahṛdayaṃ hṛdayapriye'smin
spaṣṭārthapadyaparame parameravareṇa
bhūyādiyaṃ bhuvi hitā vihitā cikitsā
43.90.p1
iti hṛdayapriye dvitīyakhaṇḍe raktavātavraṇabhaṅgacikitsitaṃ nāma aṣṭādaśo'dhyāyaḥ