Pramāṇa · Search · About · API

Hridayapriya 60: atha tṛtīyo'dhyāyaḥ

Hṛdayapriyā 60

Language
Sanskrit

Contents

atha tṛtīyo'dhyāyaḥ

60.p1

kṣaye punarnavādikvāthaḥ

60.1

punarnavābalācavyasthirāpippaligokṣuraiḥ
jīvantyā ca śṛtaṃ toyaṃ puṣṭikṛt kṣayanāśanam

60.1.p1

elākaṇādikvāthaḥ

60.2

elākaṇāmadhukanāgarakābdavāśānimbāmṛtāmbudaśamūlabhṛtaḥ kaṣāyaḥ
rāsnākaṇāmadhukajīrakasamprayukto
yakṣmāṇamāśu vinihanti madhupragāḍhaḥ

60.2.p1

elājamodādirasāyanam

60.3

elājamocātriphalāsaurāṣṭrīyoṣacitrakān
sārānariṣṭagāyatrīsālabījakasambhavān

60.4

bhallātakaṃ viḍaṅgaṃ ca pṛthagaṣṭapalonmitam
salile ṣoḍaśaguṇe ṣoḍaśāṃśasthite pacet

60.5

punastena ghṛtaprasthaṃ siddhe cāsmin palāni ṣaṭ
tukākṣīryāḥ kṣipet triṃśat sitāyā dviguṇaṃ madhu

60.6

ghṛtāt trijātāt tripalaṃ tato līḍhaṃ khajāhatam
payo'nupānaṃ tat prāhne rasāyanamayantraṇam

60.7

medhyaṃ cakṣuṣyamāyuṣyaṃ dīpanaṃ hanti cāparān
gulmamehakṣayavyādhipāṇḍurogabhagandarān

60.7.p1

aśvagandhādisarpiḥ

60.8

aśvagandhābalābhīrusthirājīvantigokṣurāt
śiphāṃ pacejjaladroṇe tvaṣṭabhāgāvaśeṣite

60.9

sarpiḥ prasthaṃ pacedetairdviguṇakṣīrasaṃyutam
candanotpalayaṣṭyāhvakṛṣṇādrākṣākaśerubhiḥ

60.10

dvimedādārumañjiṣṭhātukāpuṇḍrakapadmakaiḥ
durālabhāvṛṣaśaṭhīśṛṅgībhārṅgīpunarnavaiḥ

60.11

aṅgavairrtiviṣāpāṭhāvālakośīranāgaraiḥ
pakvaṃ sarpiḥ paraṃ svaryaṃ raktamāṃsabalapradam

60.12

raktapittāpahaṃ raktaṃ strīṇāṃ visphoṭatṛḍjvarān
visarpa kāmilāmaṅgadāhaṃ tṛṣṇāṃ ca durjayām

60.13

kāsaṃ śvāsaṃ pratiśyāyaṃ śoṣaṃ śoṣakṛtāmayān
pānavastyādibhiḥ śīghraṃ jayet kārśyaniṣūdanam

60.14

vastiyonirujāḥ sarvāḥ prayogeṇa vināśayet
kṣayakṣīṇaśarīrāṇāṃ nāstyanyaccharaṇaṃ nṛṇām

60.14.p1

śuṇṭhīhiṅgvādiprayogaḥ

60.15

śuṇṭhīhiṅguyavakṣārakṛṣṇālaśunadīpakam
sañcūrṇya sarpiṣā līḍhvā punaḥ pathyānnasevinaḥ

60.15.p1

kṣaṇāt kṣayaḥ kṣayaṃ yāti tatkṛtāścāpyupadravāḥ

60.15.p2

nāgabalāsarpiḥ

60.16

pādaśeṣaṃ jaladroṇe pacennāgabalātulām

60.17

tena kvāthena tulyāṃśaṃ ghṛtaṃ kṣīraṃ ca pācayet
palārdhikaiścātibalābalāyaṣṭīpunarnavaiḥ

60.18

prapauṇḍarīkakāśmaryapriyālakapikacchubhiḥ
aśvagandhānatābhīrubhedāyugmatrikaṇṭakaiḥ

60.19

kākolīkṣīrakākolīkṣīraśuklādvijīrakaiḥ
mṛṇālīvisakharjūraśṛṅgāṭakakaśerukaiḥ

60.20

etannāgabalāsarpī raktapittakṣatakṣayān
jayet tṛḍbhramadāhāṃśca balapuṣṭikaṃra param

60.21

varṇyamāyuṣyamojasyaṃ valīpalitanāśanam
upayujya ca ṣaṇmāsān vṛddho'pi taruṇāyate

60.21.p1

phalatrayādikvāthaḥ

60.22

phalatrayaṃ vyoṣamapi cavikā kālasarjakam
citrakaṃ pippalīmūlaṃ śṛṅgī bhārgī jaṭā balā

60.23

gulūcī pauṣkaraṃ mūlaṃ siṃhī dāru niśā śaṭhī
koraṇḍamajamorjaṃ ca yavānī saindhavaṃ tathā

60.23.p1

bilvaṃ ca śarapuṅkhaṃ ca kvātha etaistridoṣajit

60.23.p2

tālīsapatrādicūrṇam

60.24

tālīśapatraṃ maricaṃ nāgaraṃ pippalī śubhā

60.25

yathottaraṃ bhāgavṛddhaṃ tvagele cārdhabhāgike
tad rucyaṃ dīpanaṃ cūrṇa kaṇāṣṭaguṇaśarkaram

60.26

śvāsakāsārucicchardiplīhahṛtpārśvaśūlajit
pāṇḍujvarātisāraghnaṃ mūḍhavātānulomanam

60.26.p1

śaśāṅkakiraṇam

60.27

prakṣipya śarkarāṃ kṣīre pakve'tighanatāṃ gate
nirvartitā ye bhakṣyāste śaśāṅkakiraṇāhvayāḥ

60.27.p1

arucau āmrapallavādikvāthaḥ

60.28

āmrapallavatadvṛntabilvalājārdrakekṣubhiḥ
kesarairmātuluṅgasya yuktaḥ kvātho'ruciṃ haret

60.28.p1

elātvagādicūrṇam

60.29

elātvaṅnāgakusumatīkṣṇakṛṣṇāmahauṣadham
bhāgavṛddhaṃ kramāccūrṇa nihanti samaśarkaram

60.29.p1

prasekārucihṛllāsacchardikaṇṭhāmayāpaham

60.29.p2

yavānyādicūrṇam

60.30

yavānītintiṇīkāmlavetasauṣadhadāḍimaiḥ

60.31

kṛtvā kolaṃ ca karṣāśaṃ sitāyāśca catuṣpalam
dhānyasauvarcalājājīvaraṅgaṃ sārdhakārṣikam

60.32

pippalīnāṃ śataṃ caikaṃ dve śate maricasya ca
cūrṇametat paraṃ rucyaṃ hṛdyaṃ grāhi hinasti ca

60.32.p1

vibandhakāsahṛtpārśvaplīhārśograhaṇīgadān

60.32.p2

arocake kavalayogāḥ

60.33

bisasauvarcalaṃ kuṣṭhamajājī maricaṃ sitā

60.34

dhātryelāpadmakośīrapippalīcandanotpalam
lodhraṃ tejovatī pathyā yavakṣārakadutrayam

60.35

āmradāḍimaniryāsaḥ sājājīsitaśarkarāḥ
satailamākṣikāyuktāścatvāraḥ kavalagrahāḥ

60.35.p1

caturo'rocakān hanyurekadoṣasamastajān

60.35.p2

rāgaṣāḍabau

60.36

drākṣākvāthaḥ śālisaktūpapanno
madhvaṃśāḍhyaḥ satrijātaḥ sadhānyaḥ
gauḍopetaḥ śarkarāvāṃśimiśro
rāgo jñeyaḥ ṣāḍabo dāḍimāmlaḥ

60.36.p1

pañcasārākhyaṃ pānakam

60.37

drākṣāmadhūkamadhukakoladāḍimasādhitam

60.37.p1

pānakaṃ pañcasārākhyaṃ dāhatṛṣṇānivartakam

60.37.p2

chardighnaprayogāḥ

60.38

mahauṣadhaṃ dhānyakamaśvagandhāṃ
pītvā jayet taṇḍuladhāvanena
ajājidhānyaṃ badarāsthimadhyaṃ
drākṣāṃ ca līḍhvā madhunānilotthām

60.39

saktavaḥ sarpiṣābhyaktāḥ śītodakapariplutāḥ

60.40

nātidravo nātighano mantha ityabhidhīyate
jambvāgrapallavośīravaṭaśṛṅgāvarohajaḥ

60.41

kvāthaḥ kṣaudrayutaḥ pītaḥ śīto vāpi niyacchati
chardiṃ jvaramatīsāraṃ mūrcchā tṛṣṇāṃ ca durjayām

60.41.p1

bilvādikvāthaḥ

60.42

bilvadhānyakabalāmahauṣadhairlājamudgasahitaiḥ śṛtaṃ jalam
chardimāśu pibataḥ saśarkaraṃ hanti vātakaphapittajāmapi

60.42.p1

kārpāsāsthyādilehaḥ

60.43

kārpāsāsthi truṭī kṛṣṇā lājacūrṇaṃ saśarkaram
lehayecchardināśāya rahasyamidamuttamam

60.43.p1

bilvādilehaḥ

60.44

bilvārdhāḍhakamambhaso'rdhakalaśe paktvā padasthe rase
siddhaṃ jīrṇagulasya ṣoḍaśapalaṃ cūrṇīkṛtaiḥ saṃyutam
karṣāṃśairghanadhānyajīrakatuṭītvakkeśaratryūṣaṇailīḍhaṃ chardirarocakāgnisadanaśvāsaprasekāpaham

60.44.p1

elādicūrṇam

60.45

elālavaṅgadalakesarakola majjālājapriyaṅgughanacandanacandrasaṃjñāḥ
cūrṇīkṛtāśca madhunā parilihyamānāśchardiṃ haranti kaphamārutapittajātām

60.45.p1

iti hṛdayapriye yogakhaṇḍe tṛtīyo'dhyāyaḥ

Linked texts (5)