Hridayapriya 60: atha tṛtīyo'dhyāyaḥ
Hṛdayapriyā 60
- Language
- Sanskrit
Contents
- 60.1 — 1 part
- 60.2 — 1 part
- 60.7 — 1 part
- 60.14 — 1 part
- 60.15 — 2 parts
- 60.21 — 1 part
- 60.23 — 2 parts
- 60.26 — 1 part
- 60.27 — 1 part
- 60.28 — 1 part
- 60.29 — 2 parts
- 60.32 — 2 parts
- 60.35 — 2 parts
- 60.36 — 1 part
- 60.37 — 2 parts
- 60.41 — 1 part
- 60.42 — 1 part
- 60.43 — 1 part
- 60.44 — 1 part
- 60.45 — 1 part
atha tṛtīyo'dhyāyaḥ
60.p1
kṣaye punarnavādikvāthaḥ
60.1
punarnavābalācavyasthirāpippaligokṣuraiḥ
jīvantyā ca śṛtaṃ toyaṃ puṣṭikṛt kṣayanāśanam
60.1.p1
elākaṇādikvāthaḥ
60.2
elākaṇāmadhukanāgarakābdavāśānimbāmṛtāmbudaśamūlabhṛtaḥ kaṣāyaḥ
rāsnākaṇāmadhukajīrakasamprayukto
yakṣmāṇamāśu vinihanti madhupragāḍhaḥ
60.2.p1
elājamodādirasāyanam
60.3
elājamocātriphalāsaurāṣṭrīyoṣacitrakān
sārānariṣṭagāyatrīsālabījakasambhavān
60.4
bhallātakaṃ viḍaṅgaṃ ca pṛthagaṣṭapalonmitam
salile ṣoḍaśaguṇe ṣoḍaśāṃśasthite pacet
60.5
punastena ghṛtaprasthaṃ siddhe cāsmin palāni ṣaṭ
tukākṣīryāḥ kṣipet triṃśat sitāyā dviguṇaṃ madhu
60.6
ghṛtāt trijātāt tripalaṃ tato līḍhaṃ khajāhatam
payo'nupānaṃ tat prāhne rasāyanamayantraṇam
60.7
medhyaṃ cakṣuṣyamāyuṣyaṃ dīpanaṃ hanti cāparān
gulmamehakṣayavyādhipāṇḍurogabhagandarān
60.7.p1
aśvagandhādisarpiḥ
60.8
aśvagandhābalābhīrusthirājīvantigokṣurāt
śiphāṃ pacejjaladroṇe tvaṣṭabhāgāvaśeṣite
60.9
sarpiḥ prasthaṃ pacedetairdviguṇakṣīrasaṃyutam
candanotpalayaṣṭyāhvakṛṣṇādrākṣākaśerubhiḥ
60.10
dvimedādārumañjiṣṭhātukāpuṇḍrakapadmakaiḥ
durālabhāvṛṣaśaṭhīśṛṅgībhārṅgīpunarnavaiḥ
60.11
aṅgavairrtiviṣāpāṭhāvālakośīranāgaraiḥ
pakvaṃ sarpiḥ paraṃ svaryaṃ raktamāṃsabalapradam
60.12
raktapittāpahaṃ raktaṃ strīṇāṃ visphoṭatṛḍjvarān
visarpa kāmilāmaṅgadāhaṃ tṛṣṇāṃ ca durjayām
60.13
kāsaṃ śvāsaṃ pratiśyāyaṃ śoṣaṃ śoṣakṛtāmayān
pānavastyādibhiḥ śīghraṃ jayet kārśyaniṣūdanam
60.14
vastiyonirujāḥ sarvāḥ prayogeṇa vināśayet
kṣayakṣīṇaśarīrāṇāṃ nāstyanyaccharaṇaṃ nṛṇām
60.14.p1
śuṇṭhīhiṅgvādiprayogaḥ
60.15
śuṇṭhīhiṅguyavakṣārakṛṣṇālaśunadīpakam
sañcūrṇya sarpiṣā līḍhvā punaḥ pathyānnasevinaḥ
60.15.p1
kṣaṇāt kṣayaḥ kṣayaṃ yāti tatkṛtāścāpyupadravāḥ
60.15.p2
nāgabalāsarpiḥ
60.16
pādaśeṣaṃ jaladroṇe pacennāgabalātulām
60.17
tena kvāthena tulyāṃśaṃ ghṛtaṃ kṣīraṃ ca pācayet
palārdhikaiścātibalābalāyaṣṭīpunarnavaiḥ
60.18
prapauṇḍarīkakāśmaryapriyālakapikacchubhiḥ
aśvagandhānatābhīrubhedāyugmatrikaṇṭakaiḥ
60.19
kākolīkṣīrakākolīkṣīraśuklādvijīrakaiḥ
mṛṇālīvisakharjūraśṛṅgāṭakakaśerukaiḥ
60.20
etannāgabalāsarpī raktapittakṣatakṣayān
jayet tṛḍbhramadāhāṃśca balapuṣṭikaṃra param
60.21
varṇyamāyuṣyamojasyaṃ valīpalitanāśanam
upayujya ca ṣaṇmāsān vṛddho'pi taruṇāyate
60.21.p1
phalatrayādikvāthaḥ
60.22
phalatrayaṃ vyoṣamapi cavikā kālasarjakam
citrakaṃ pippalīmūlaṃ śṛṅgī bhārgī jaṭā balā
60.23
gulūcī pauṣkaraṃ mūlaṃ siṃhī dāru niśā śaṭhī
koraṇḍamajamorjaṃ ca yavānī saindhavaṃ tathā
60.23.p1
bilvaṃ ca śarapuṅkhaṃ ca kvātha etaistridoṣajit
60.23.p2
tālīsapatrādicūrṇam
60.24
tālīśapatraṃ maricaṃ nāgaraṃ pippalī śubhā
60.25
yathottaraṃ bhāgavṛddhaṃ tvagele cārdhabhāgike
tad rucyaṃ dīpanaṃ cūrṇa kaṇāṣṭaguṇaśarkaram
60.26
śvāsakāsārucicchardiplīhahṛtpārśvaśūlajit
pāṇḍujvarātisāraghnaṃ mūḍhavātānulomanam
60.26.p1
śaśāṅkakiraṇam
60.27
prakṣipya śarkarāṃ kṣīre pakve'tighanatāṃ gate
nirvartitā ye bhakṣyāste śaśāṅkakiraṇāhvayāḥ
60.27.p1
arucau āmrapallavādikvāthaḥ
60.28
āmrapallavatadvṛntabilvalājārdrakekṣubhiḥ
kesarairmātuluṅgasya yuktaḥ kvātho'ruciṃ haret
60.28.p1
elātvagādicūrṇam
60.29
elātvaṅnāgakusumatīkṣṇakṛṣṇāmahauṣadham
bhāgavṛddhaṃ kramāccūrṇa nihanti samaśarkaram
60.29.p1
prasekārucihṛllāsacchardikaṇṭhāmayāpaham
60.29.p2
yavānyādicūrṇam
60.30
yavānītintiṇīkāmlavetasauṣadhadāḍimaiḥ
60.31
kṛtvā kolaṃ ca karṣāśaṃ sitāyāśca catuṣpalam
dhānyasauvarcalājājīvaraṅgaṃ sārdhakārṣikam
60.32
pippalīnāṃ śataṃ caikaṃ dve śate maricasya ca
cūrṇametat paraṃ rucyaṃ hṛdyaṃ grāhi hinasti ca
60.32.p1
vibandhakāsahṛtpārśvaplīhārśograhaṇīgadān
60.32.p2
arocake kavalayogāḥ
60.33
bisasauvarcalaṃ kuṣṭhamajājī maricaṃ sitā
60.34
dhātryelāpadmakośīrapippalīcandanotpalam
lodhraṃ tejovatī pathyā yavakṣārakadutrayam
60.35
āmradāḍimaniryāsaḥ sājājīsitaśarkarāḥ
satailamākṣikāyuktāścatvāraḥ kavalagrahāḥ
60.35.p1
caturo'rocakān hanyurekadoṣasamastajān
60.35.p2
rāgaṣāḍabau
60.36
drākṣākvāthaḥ śālisaktūpapanno
madhvaṃśāḍhyaḥ satrijātaḥ sadhānyaḥ
gauḍopetaḥ śarkarāvāṃśimiśro
rāgo jñeyaḥ ṣāḍabo dāḍimāmlaḥ
60.36.p1
pañcasārākhyaṃ pānakam
60.37
drākṣāmadhūkamadhukakoladāḍimasādhitam
60.37.p1
pānakaṃ pañcasārākhyaṃ dāhatṛṣṇānivartakam
60.37.p2
chardighnaprayogāḥ
60.38
mahauṣadhaṃ dhānyakamaśvagandhāṃ
pītvā jayet taṇḍuladhāvanena
ajājidhānyaṃ badarāsthimadhyaṃ
drākṣāṃ ca līḍhvā madhunānilotthām
60.39
saktavaḥ sarpiṣābhyaktāḥ śītodakapariplutāḥ
60.40
nātidravo nātighano mantha ityabhidhīyate
jambvāgrapallavośīravaṭaśṛṅgāvarohajaḥ
60.41
kvāthaḥ kṣaudrayutaḥ pītaḥ śīto vāpi niyacchati
chardiṃ jvaramatīsāraṃ mūrcchā tṛṣṇāṃ ca durjayām
60.41.p1
bilvādikvāthaḥ
60.42
bilvadhānyakabalāmahauṣadhairlājamudgasahitaiḥ śṛtaṃ jalam
chardimāśu pibataḥ saśarkaraṃ hanti vātakaphapittajāmapi
60.42.p1
kārpāsāsthyādilehaḥ
60.43
kārpāsāsthi truṭī kṛṣṇā lājacūrṇaṃ saśarkaram
lehayecchardināśāya rahasyamidamuttamam
60.43.p1
bilvādilehaḥ
60.44
bilvārdhāḍhakamambhaso'rdhakalaśe paktvā padasthe rase
siddhaṃ jīrṇagulasya ṣoḍaśapalaṃ cūrṇīkṛtaiḥ saṃyutam
karṣāṃśairghanadhānyajīrakatuṭītvakkeśaratryūṣaṇailīḍhaṃ chardirarocakāgnisadanaśvāsaprasekāpaham
60.44.p1
elādicūrṇam
60.45
elālavaṅgadalakesarakola majjālājapriyaṅgughanacandanacandrasaṃjñāḥ
cūrṇīkṛtāśca madhunā parilihyamānāśchardiṃ haranti kaphamārutapittajātām
60.45.p1
iti hṛdayapriye yogakhaṇḍe tṛtīyo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Vaidyamanoramā — Kālidāsa, Sanskrit
- Sahasrayoga — Sanskrit
- Ārogyacintāmaṇi (Paṇḍit Dāmodara) — Paṇḍit Dāmodara, Sanskrit
- Ārogyacintāmaṇi (Dāmodaramiśra) — Dāmodaramiśra, Sanskrit
- Siddhayoga (Vṛndasuni) — Vṛndasuni, Sanskrit