Hridayapriya 61: atha caturtho'dhyāyaḥ
Hṛdayapriyā 61
- Language
- Sanskrit
Contents
- 61.1 — 1 part
- 61.2 — 2 parts
- 61.17 — 2 parts
- 61.23 — 2 parts
- 61.24 — 1 part
- 61.25 — 2 parts
- 61.26 — 1 part
- 61.27 — 2 parts
- 61.28 — 1 part
- 61.29 — 1 part
- 61.30 — 2 parts
- 61.31 — 4 parts
- 61.33 — 1 part
- 61.40 — 1 part
atha caturtho'dhyāyaḥ
61.p1
dāḍimādicūrṇam
61.1
dāḍimaṃ kṛṣṇalavaṇaṃ śuṇṭhī hiṅgvamlavetasam
apatantrakahṛdrogaśvāsaghnaṃ cūrṇamuttamam
61.1.p1
bilvāditailam
61.2
bilvaṃ rāsnāṃ yavān kolaṃ devadārupunarnavam
kulatthaṃ pañcamūlaṃ ca paktvā tasmin pacejjale
61.2.p1
tailaṃ tannāvane pāne vastau cāpi niyojayet
61.2.p2
sauvarcalādighṛtam
61.3
sauvarcalasya dvipale pathyāpañcāśadanvite
61.4
ghṛtasya sādhitaḥ prastho hṛdrogaśvāsagulmanut
(sukumārarasa.yanam(
pacet punarnavatulāṃ tathā daśapalāṃ pṛthak
61.5
daśamūlapayasyāśvagandhairaṇḍaśatāvarīḥ
dvidarbhaśarakāśekṣumūlapoṭagalānvitāḥ
61.6
vahe'pāmaṣṭabhāgasthe tatra triṃśatpalaṃ guḍāt
prasthameraṇḍatailasya dvau ghṛtāt payasastathā
61.7
āvaped dvipalāṃśaṃ ca kṛṣṇā tanmūla saindhavam
yaṣṭīmadhukamṛdvīkāyavānīnāgarāṇi ca
61.8
tat siddhaṃ sukumārākhyaṃ sukumāraṃ rasāyanam
vātātapādhvabhāṣyaṃstrīparihāryepyayantraṇam
61.9
prayojyaṃ sukumārāṇāmīśvarāṇāṃ sukhātmanām
nṛṇāṃ strīvṛndabhartṝṇāmalakṣmīkālināśanam
61.10
sarvakālopayogena kāntilāvaṇyapuṣṭidam
vardhmavidradhigulmārśoyoniśūlānilārtiṣu
61.11
śophodarakhuḍaplīhaviḍvivandheṣu cottamam
balākaṣāyakalkābhyāṃ tailaṃ pakvaṃ ca pāyayet
61.12
dhānyākaśuṇṭhīlaghupañcamūlabalāḥ samutkvāthya pibet kaṣāyam
hṛdrogamarmābhihatāṅgamaṅgarukṣorajaḥ pittabhavān vijetum
61.13
priyaṅguśārivāśuṇṭhīpṛśniparṇyutpalāmbu vā
pibeccūrṇaṃ vacāhiṅgalavaṇadvayanāgarāt
61.14
sailāyavānakakaṇāyavakṣārāt sukhāmbunā
puṣkarāhvābhayāśuṇṭhīmādrīpītadrukaṭphalāt
61.15
kvāthe rohitakāśvatthakhadirodumbarārjunārt
sapalāśavaṭavyoṣatrivṛccūrṇānvite kṛtaḥ
61.16
sukhodakānupānasya lehaḥ kaphavikārahā
pañcāśadabhayāḥ piṣṭvā dve ca sauvarcalāt pale
61.17
payasi dviguṇe dravye ghṛtaprasthaṃ vipācayet
etad vallabhakaṃ nāma pānīyaṃ sarpiruttamam
61.17.p1
apatantrakahṛdrogaśvāsaghnamaparājitam
61.17.p2
dhānvantaratailam
61.18
balāmūlakaṣāyasya bhāgāḥ ṣaṭ payasastathā
61.19
yavakolakulatthānāṃ daśamūlasya caikataḥ
niṣkvāthabhāgo bhāgaśca tailasya ca caturdaśa
61.20
dvimedādārumañjiṣṭhākākolīdvayacandanaiḥ
śāribākuṣṭhatagarajīvakarṣabhasaindhavaiḥ
61.21
kālānusāriśaileyavacāgurupunarnavaiḥ
aśvagandhāvarīkṣīraśuklāyaṣṭīvarārasraiḥ
61.22
śatāhvāsūryaparṇyelātvakpatraiḥ sūkṣmakalkitaiḥ
pakvaṃ mṛdvagninā tailaṃ sarvavātavikārajit
61.23
sūtikābālamarmāsthihatakṣīṇepu pūjitam
jvaragulmagrahonmādamūtrāghātāntravṛddhijit
61.23.p1
dhanvantarerabhimataṃ yonirogakṣayāpaham
61.23.p2
dhānyākādikvārthaḥ
61.24
dhānyākaśuṇṭhīsuradārucitritravaleśuvilvaiḥ paripakvamambhaḥ
sasaindhavaṃ hṛdgadakoṣṭhavātagulmaplihāpārśvarūjāsu śastam
61.24.p1
daśamūlakaṣāyaḥ
61.25
daśamūlakaṣāyastu tailasaindhavasaṃyuktaḥ
61.25.p1
nihanyādāśu hṛdrogaṃ kāsaśvāsakṣayānvitam
61.25.p2
sauvarcalādicūrṇam
61.26
sauvarcalaṃ hiṅgu sanāgaraṃ ca cūrṇīkṛtaṃ pītamaśītatoye
hṛtpṛṣṭhakoṣṭhāntaravastiśūlaṃ praṇāśayedetadatipravṛddham
61.26.p1
punarnavādikvāthaḥ
61.27
punarnavāmṛtā drākṣā kāśmaryaṃśumatī balā
61.27.p1
parūṣakaṃ ca kvātho'yaṃ vātatṛṣṇāmapohati
61.27.p2
dhānyākaśuṇṭhyādiḥ
61.28
dhānyākaśuṇṭhītṛṇapañcamūlaśatāvarīkolayavāṣakāṇām
suśītalaṃ vāryanivāryavīryaṃ nivārayet pittatṛṣaṃ sitāḍhyam
61.28.p1
dhānyākadhātryādiḥ
61.29
dhānyākadhātrīgurupañcamūlacchinnodbhavādhanvayavāṣaviśvāt
rasaṃ pibet puṣparasapragāḍhaṃ kaphāt tṛṣārocakadāhamohe
61.29.p1
gulūcyādiḥ
61.30
gulūcīpadmakāriṣṭadhānakāraktacandanam
61.30.p1
pittaśleṣmajvaracchardidāhatṛṣṇāghnamagnikṛt
61.30.p2
śārivośīrādiḥ
61.31
śārivośīrakāśmaryamadhūkaśiśiradvayam
61.31.p1
yaṣṭīparūṣakaṃ hanti dāhapittāsratṛḍjvarān
61.31.p2
kustumbaryādikvāthaḥ
61.31.p3
kustumbarīnāgaraparpaṭāmbujambupravālādhyuṣitaṃ tu pāthaḥ
prātaḥ pibet puṣparasapragāḍhaṃ tṛṣṇāṃ vijetuṃ yadi cet prayatnaḥ
61.31.p4
navakalaśakālaśeyaprayogaḥ
61.33
navakalaśaniṣiktaṃ māhiṣaṃ kālaśeyaṃ
samadhukamudakāntassthāpayitvaikarātram
yadi pibati pipāsākāmilāraktapittabhramamadaparisarpāstasya na syurvikārāḥ
61.33.p1
candanāditailam
61.34
candanodīcyamadhukadhātrīyaṣṭyāhvaśārivāḥ
61.35
sabalāḥ saliladroṇe pṛthag daśapalonmitān
paktvā kaṣāye sakṣīre kṣiped bhṛṅgīvarīrasam
61.36
kumāryā nālikerambu tailamānaṃ pṛthak pṛthak
prapauṇḍarīkamañjiṣṭhādhātakīpadmakesaram
61.37
kumudotpalaśālūka mṛṇālavisapañcakam
anantākuśakāśekṣukṣīraśuklatvagutpalam
61.38
gaṇaṃ ca jīvanīyākhyaṃ kvāthadravyaṃ ca peṣayet
prasthaṃ ca dattvā tailasya śanairmṛdvagninā pacet
61.39
etat tailaṃ praśamayed dāhajvaramadabhramān
tṛṣṇādāhāpipāsāntardāhamūrcchāśirograhān
61.40
kāmilāmāḍhyarogaṃ ca raktapittaṃ ca nāśayet
pradaraṃ cittavibhraṃśaṃ visarpaṃ pittavaikṛtam
61.40.p1
abhyaṅgapānanasyādyairhanti vajramivāsurān || 403/2
Linked texts (2)
- Vaidyamanoramā — Kālidāsa, Sanskrit
- Sahasrayoga — Sanskrit