Pramāṇa · Search · About · API

Hridayapriya 61: atha caturtho'dhyāyaḥ

Hṛdayapriyā 61

Language
Sanskrit

Contents

atha caturtho'dhyāyaḥ

61.p1

dāḍimādicūrṇam

61.1

dāḍimaṃ kṛṣṇalavaṇaṃ śuṇṭhī hiṅgvamlavetasam
apatantrakahṛdrogaśvāsaghnaṃ cūrṇamuttamam

61.1.p1

bilvāditailam

61.2

bilvaṃ rāsnāṃ yavān kolaṃ devadārupunarnavam
kulatthaṃ pañcamūlaṃ ca paktvā tasmin pacejjale

61.2.p1

tailaṃ tannāvane pāne vastau cāpi niyojayet

61.2.p2

sauvarcalādighṛtam

61.3

sauvarcalasya dvipale pathyāpañcāśadanvite

61.4

ghṛtasya sādhitaḥ prastho hṛdrogaśvāsagulmanut
(sukumārarasa.yanam(
pacet punarnavatulāṃ tathā daśapalāṃ pṛthak

61.5

daśamūlapayasyāśvagandhairaṇḍaśatāvarīḥ
dvidarbhaśarakāśekṣumūlapoṭagalānvitāḥ

61.6

vahe'pāmaṣṭabhāgasthe tatra triṃśatpalaṃ guḍāt
prasthameraṇḍatailasya dvau ghṛtāt payasastathā

61.7

āvaped dvipalāṃśaṃ ca kṛṣṇā tanmūla saindhavam
yaṣṭīmadhukamṛdvīkāyavānīnāgarāṇi ca

61.8

tat siddhaṃ sukumārākhyaṃ sukumāraṃ rasāyanam
vātātapādhvabhāṣyaṃstrīparihāryepyayantraṇam

61.9

prayojyaṃ sukumārāṇāmīśvarāṇāṃ sukhātmanām
nṛṇāṃ strīvṛndabhartṝṇāmalakṣmīkālināśanam

61.10

sarvakālopayogena kāntilāvaṇyapuṣṭidam
vardhmavidradhigulmārśoyoniśūlānilārtiṣu

61.11

śophodarakhuḍaplīhaviḍvivandheṣu cottamam
balākaṣāyakalkābhyāṃ tailaṃ pakvaṃ ca pāyayet

61.12

dhānyākaśuṇṭhīlaghupañcamūlabalāḥ samutkvāthya pibet kaṣāyam
hṛdrogamarmābhihatāṅgamaṅgarukṣorajaḥ pittabhavān vijetum

61.13

priyaṅguśārivāśuṇṭhīpṛśniparṇyutpalāmbu vā
pibeccūrṇaṃ vacāhiṅgalavaṇadvayanāgarāt

61.14

sailāyavānakakaṇāyavakṣārāt sukhāmbunā
puṣkarāhvābhayāśuṇṭhīmādrīpītadrukaṭphalāt

61.15

kvāthe rohitakāśvatthakhadirodumbarārjunārt
sapalāśavaṭavyoṣatrivṛccūrṇānvite kṛtaḥ

61.16

sukhodakānupānasya lehaḥ kaphavikārahā
pañcāśadabhayāḥ piṣṭvā dve ca sauvarcalāt pale

61.17

payasi dviguṇe dravye ghṛtaprasthaṃ vipācayet
etad vallabhakaṃ nāma pānīyaṃ sarpiruttamam

61.17.p1

apatantrakahṛdrogaśvāsaghnamaparājitam

61.17.p2

dhānvantaratailam

61.18

balāmūlakaṣāyasya bhāgāḥ ṣaṭ payasastathā

61.19

yavakolakulatthānāṃ daśamūlasya caikataḥ
niṣkvāthabhāgo bhāgaśca tailasya ca caturdaśa

61.20

dvimedādārumañjiṣṭhākākolīdvayacandanaiḥ
śāribākuṣṭhatagarajīvakarṣabhasaindhavaiḥ

61.21

kālānusāriśaileyavacāgurupunarnavaiḥ
aśvagandhāvarīkṣīraśuklāyaṣṭīvarārasraiḥ

61.22

śatāhvāsūryaparṇyelātvakpatraiḥ sūkṣmakalkitaiḥ
pakvaṃ mṛdvagninā tailaṃ sarvavātavikārajit

61.23

sūtikābālamarmāsthihatakṣīṇepu pūjitam
jvaragulmagrahonmādamūtrāghātāntravṛddhijit

61.23.p1

dhanvantarerabhimataṃ yonirogakṣayāpaham

61.23.p2

dhānyākādikvārthaḥ

61.24

dhānyākaśuṇṭhīsuradārucitritravaleśuvilvaiḥ paripakvamambhaḥ
sasaindhavaṃ hṛdgadakoṣṭhavātagulmaplihāpārśvarūjāsu śastam

61.24.p1

daśamūlakaṣāyaḥ

61.25

daśamūlakaṣāyastu tailasaindhavasaṃyuktaḥ

61.25.p1

nihanyādāśu hṛdrogaṃ kāsaśvāsakṣayānvitam

61.25.p2

sauvarcalādicūrṇam

61.26

sauvarcalaṃ hiṅgu sanāgaraṃ ca cūrṇīkṛtaṃ pītamaśītatoye
hṛtpṛṣṭhakoṣṭhāntaravastiśūlaṃ praṇāśayedetadatipravṛddham

61.26.p1

punarnavādikvāthaḥ

61.27

punarnavāmṛtā drākṣā kāśmaryaṃśumatī balā

61.27.p1

parūṣakaṃ ca kvātho'yaṃ vātatṛṣṇāmapohati

61.27.p2

dhānyākaśuṇṭhyādiḥ

61.28

dhānyākaśuṇṭhītṛṇapañcamūlaśatāvarīkolayavāṣakāṇām
suśītalaṃ vāryanivāryavīryaṃ nivārayet pittatṛṣaṃ sitāḍhyam

61.28.p1

dhānyākadhātryādiḥ

61.29

dhānyākadhātrīgurupañcamūlacchinnodbhavādhanvayavāṣaviśvāt
rasaṃ pibet puṣparasapragāḍhaṃ kaphāt tṛṣārocakadāhamohe

61.29.p1

gulūcyādiḥ

61.30

gulūcīpadmakāriṣṭadhānakāraktacandanam

61.30.p1

pittaśleṣmajvaracchardidāhatṛṣṇāghnamagnikṛt

61.30.p2

śārivośīrādiḥ

61.31

śārivośīrakāśmaryamadhūkaśiśiradvayam

61.31.p1

yaṣṭīparūṣakaṃ hanti dāhapittāsratṛḍjvarān

61.31.p2

kustumbaryādikvāthaḥ

61.31.p3

kustumbarīnāgaraparpaṭāmbujambupravālādhyuṣitaṃ tu pāthaḥ
prātaḥ pibet puṣparasapragāḍhaṃ tṛṣṇāṃ vijetuṃ yadi cet prayatnaḥ

61.31.p4

navakalaśakālaśeyaprayogaḥ

61.33

navakalaśaniṣiktaṃ māhiṣaṃ kālaśeyaṃ
samadhukamudakāntassthāpayitvaikarātram
yadi pibati pipāsākāmilāraktapittabhramamadaparisarpāstasya na syurvikārāḥ

61.33.p1

candanāditailam

61.34

candanodīcyamadhukadhātrīyaṣṭyāhvaśārivāḥ

61.35

sabalāḥ saliladroṇe pṛthag daśapalonmitān
paktvā kaṣāye sakṣīre kṣiped bhṛṅgīvarīrasam

61.36

kumāryā nālikerambu tailamānaṃ pṛthak pṛthak
prapauṇḍarīkamañjiṣṭhādhātakīpadmakesaram

61.37

kumudotpalaśālūka mṛṇālavisapañcakam
anantākuśakāśekṣukṣīraśuklatvagutpalam

61.38

gaṇaṃ ca jīvanīyākhyaṃ kvāthadravyaṃ ca peṣayet
prasthaṃ ca dattvā tailasya śanairmṛdvagninā pacet

61.39

etat tailaṃ praśamayed dāhajvaramadabhramān
tṛṣṇādāhāpipāsāntardāhamūrcchāśirograhān

61.40

kāmilāmāḍhyarogaṃ ca raktapittaṃ ca nāśayet
pradaraṃ cittavibhraṃśaṃ visarpaṃ pittavaikṛtam

61.40.p1

abhyaṅgapānanasyādyairhanti vajramivāsurān || 403/2

Linked texts (2)