Pramāṇa · Search · About · API

Hridayapriya 64: athāṣṭamo'dhyāyaḥ

Hṛdayapriyā 64

Language
Sanskrit

Contents

athāṣṭamo'dhyāyaḥ

64.p1

trāyamāṇādighṛtam

64.1

kuḍavaṃ trāyamāṇāyāḥ sādhyamaṣṭaguṇe'mbhasi
kuḍavaṃ tadrasād dhātrīsvarasāt kṣīrato ghṛtāt

64.2

karṣāśaṃ kalkitaṃ tiktātrāyantīdhanvayāṣakam
mustātāmalakīvīrājīvantīcandanotpalam

64.2.p1

kalkāyitvā pacet sarpirverekād vidradhiṃ jayet

64.2.p2

phalatrayādikvathaḥ

64.3

phalatrayadvīpimurāhvaśigruśrasiddhamambhaḥ saghṛtaṃ prapītam
balād balaṃ hanti vibandhagulmavidradhyudāvarttamahodarānām

64.3.p1

varuṇādikvāthaḥ

64.3.p2

kāsīsasaindhavaśilājatuhiṅgututthacūrṇānvito varaṇavargabhṛtaḥ kaṣāyaḥ
abhyantarotthitamapakvamatipravṛddhaṃ nṛṇāmayaṃ jayati vidrādhimugratodam

64.3.p3

laśunāditailam

64.5

laśunasya tulāṃ dadyāt palāśaṃ daśamūlataḥ

64.6

kṛṣṇā kulatthaḥ khadiraṃ śigruśca ciribilvakaḥ
pṛthag daśapalaṃ toye vipacet pādaśeṣite

64.7

devadāru vacā kuṣṭhaṃ tagaraṃ hiṅgusarṣapam
nāgaraṃ pippalīmūlaṃ pañcaiva lavaṇāni ca

64.8

atra kalkānemān dadyāt tailamairaṇḍamāḍhakam
gomūtramāḍhakaṃ caiva śanairmṛdvagninā pacet

64.9

snuhikṣīraṃ samāvāpya kṣīraṃ cāpi yathāvidhi
laśunādyamidaṃ tailamantravṛddhivināśanam

64.10

jāṭharaṃ sarvarogaṃ ca plīhāṣṭhīlābhagandarān
udaraṃ sarvagulmaṃ ca pānābhyañjanalepanāt

64.10.p1

punarnavādighṛtam

64.11

punarnavatulā śuṇṭhīlaśunairaṇḍagokṣuram
kulatthapūtīkavarīcitrakaṃ caiva tatsamam

64.12

paced droṇadvayajale tatkvāthe'rdhāḍhakaṃ ghṛtāt
sakṣīraṃ vipacet piṣṭairhiṅgudhānyakadīpyakaiḥ

64.13

dvikṣārapañcakolaiścapippalītīkṣṇasaindhavaiḥ
nihanti gulmān hṛdvastipārśvaśūlaṃ yakṛtplīhe

64.13.p1

vātāṣṭhīlātunīśophajaṭharādhmānapāyujān

64.13.p2

hapuṣādighṛtam

64.14

hapuṣoṣaṇapṛthvīkāpañcakola kadīpyakaiḥ

64.15

sājājīsaindhavairdadhnā dugdhena ca rasena ca
ḍāḍimāmalakāṅkolāt pacet sarpirnihanti tat

64.16

śūlagulmodarānāhapārśvahṛtkoṣṭhavedanāḥ
yonyarśograhaṇīdoṣakāsaśvāsārucijvarān

64.16.p1

laśunaghṛtam

64.17

tulāṃ laśunakandānāṃ pṛthag daśapalāṃśikam
pañcamūlaṃ mahaccāmbubhārārdhe tad vipācayet

64.18

pādaśeṣaṃ tadardhena dāḍimasvarasaṃ surām
dhānyāmlaṃ dadhi cādāya piṣṭvā'rdhaṃśapalāṃśikān

64.19

tryūṣaṇatriphalāhiṅguyavānīcavyacitrakān
sāmlavetasasindhūtthadevadārūn paced ghṛtāt

64.19.p1

taiḥ prasthaṃ tat paraṃ sarvavātagulmavikārajit

64.19.p2

hiṅguvacādicūrṇaṃ

64.20

hiṅguvacāvijayāpaśugandhādāḍimadīpyakadhānyakapāṭhāḥ
puṣkaramūlaśaṭhīhapuṣāgnikṣārayugādvipadagnikaṭūni

64.21

sājājicavyaṃ sahatintiṇīkaṃ savetasāmlaṃ vinihanti cūrṇam
hṛtpārśvakukṣistanakoṣṭhapṛṣṭhaśūlāni vātyāmakaphodbhavāni

64.22

kṛcchrān gulmān vātaviṇmūtrasaṅgaṃ
kaṇṭhe bandhaṃ hṛdgadaṃ pāṇḍurogam
annāśraddhāplīhadurnāmagulmān
vardhmādhmānaśvāsakāsāgnisadān

64.22.p1

hiṅgvādicūrṇam

64.23

hiṅgūgrāviḍaśuṇṭhyajājivijayāvākṣyābhidhānāmayaiścūrṇaṃ kumbhanikumbhamūlasahitairbhāgottaraṃ vardhitaiḥ
pītaṃ koṣṇajalena koṣṭhajarujāgulmodarādīnayaṃ
śārdūlaḥ prasamaṃ pramathya harati vyādhīn mṛgaughāniva

64.23.p1

hiṅgutriguṇam

64.24

hiṅgutriguṇaṃ saindhavamasmāt triguṇaṃ tu tailamairaṇḍam
tatriguṇaṃ laśunarasaṃ gulmodaravardhmaśūlaghnam

64.24.p1

vaiśvānaracūrṇam

64.25

lavaṇayavānīdīpyakakaṇanāgaramuttarottaraṃ vṛddham
sarvasamāṃśaharītakicūrṇaṃ vaiśvānaraḥ sākṣāt

64.25.p1

daśamūlarasonādikvāthaḥ

64.26

daśamūlarasonāviśvadārukvathitaṃ vāri nivārayet prapītam
pavanolbaṇagulmakāsaśoṣasvarasādodarakoṣṭhapṛṣṭhaśūlān

64.26.p1

saptasārakaṣāyaḥ

64.27

varṣābhūbilvakhalvorubusasahacaraśuṇṭhyagnimanthaiḥ kaṣāyaḥ
pātavyaḥ saptasāro guḷakaṇapaduhiṅgvājyāmiśro yathārham
vir̤bandhaṃ vahnimāndyaṃ rujamatimahatīṃ yoniṭatpṛṣṭhakoṣṭhaśroṇīdeśeṣu sadyaḥ śamayati jaṭharāṣṭhīlagulmaplihāṃśca

64.27.p1

daśamūlaghṛtam

64.28

savyopakṣāralavaṇaṃ sahiṅgubiḷadāḍimam

64.28.p1

kaphagulmaṃ jayatyāśu daśamūlabhṛtaṃ ghṛtam

64.28.p2

bhallātakaghṛtam

64.29

bhalātakānāṃ dvipalaṃ pañcamūlaṃ palonmitam

64.30

alpaṃ toyāḍhake sādhyaṃ pādaśeṣeṇa tena ca
tulyaṃ ghṛtaṃ tulyapayo vipacedakṣasammitaiḥ

64.31

viḍaṅgahiṅgusindhūtthayāvaśūkaśaṭīviḍaiḥ !
saddīpirāsnāyaṣṭyāhvaṣaḍgranthākaṇanāgaraiḥ

64.32

etad bhallātakaghṛtaṃ kaphagulmaharaṃ param
plīhapāṇḍvāmayaśvāsagrahaṇīrogakāsanut

64.32.p1

viśvābhayādikvārthaḥ

64.33

viśvābhayācitrakapippalībhirvipakvamambhaḥ paṭucūrṇamiśram
ānāhaviḍrodhamapaktṛśaktiṃ vyapohati drāk kaphajaṃ ca gulmam

64.33.p1

śuṇṭhyādikvāthaḥ

64.34

śuṇṭhīgranthikacavyāgnikṛṣṇākvāthaḥ sasaindhavaḥ
kaduṣṇaḥ śleṣmagulmaghno hiṅgutailasamāyutaḥ

64.34.p1

trikaṭvā ditoyam

64.34.p2

trikaṭvajājīdahanābhayānāṃ tathāguṇaṃ syāt paṭumacca toyam

64.34.p3

kṣārāgadaḥ

64.35

devadārutrivṛddantīkaṭukāpañcakola kam
svarcikāyāvaśūkākhyau śreṣṭhāpāṭhopakuñcikāḥ

64.36

kuṣṭhaṃ sarpasugandhā ca tryakṣāṃśaṃ paṭupañcakam
pālikaṃ cūrṇitaṃ tailavasādighṛtāplutum

64.37

ghaṭasyāntaḥ pacet pakvamagnivarṇe ghaṭe ca tam
kṣāraṃ gṛhītvā kṣīrājyamadyatakrādibhiḥ pibet

64.38

gulmodāvartavadhmārśojaṭharagrahaṇīkṛmīn
apasmāragaronmādayoniśukrāmayāśmarīḥ

64.39

kṣārāgado'yaṃ śamayed viṣaṃ cākhubhujaṅgajam
śleṣmāṇaṃ madhuraṃ snigdhaṃ ghṛtakṣīrarasāśinaḥ

64.40

chittvā bhittvāśayāt kṣāraḥ kṣāratvāt kṣarayatyadhaḥ
mandāgnāvurucau sātmyairmadyaiḥ sasnehamācitam

64.40.p1

asragulme trayaḥ kaṣāyāḥ

64.41

kaṇāśatāhvāddhikarañjadārubhārṅgīkulatthaiḥ satilairvipakvam
tathā rasonena ca siddhamambhaḥ sahiṅkalkaṃ hitamasragulme

64.42

laśunaṃ kiṃśukaṃ khalvaṃ śrapayitvā sahiṅgukam
prātaḥ koṣṇaṃ niṣeveta raktagulmaharaṃ param

64.42.p1

kulasthapūtikādicitratailam

64.43

kulasthapūtīkarasonamuñjābalāharinmañjarisinduvāraiḥ
surāhvasairīyakaśigrubarbarairdaśāṅghriyakṣākṣipunarnavaiśca

64.44

siddhe jale hiṅguviḍaṅgamūrvāddhikṣārasindhūdbhavapañcakolaiḥ
śṛtaṃ nihanyādatha citratailaṃ samīragulmaṃ kaphasambhavaṃ ca

64.45

tathāgnisāraṃ jaṭharaṃ ca śophaṃ yakṛtplihāṣṭhīlatunīśca śūlam

64.45.p1

sudhākāṇḍabhasma

64.46

sudhākāṇḍaṃ salavaṇaṃ dagdhvā tad bhasma pāyayet
sukhāmbunā sarvagulmagrahaṇyarśorujāpaham

64.46.p1

iti hṛdayapriye yogakhaṇḍe aṣṭamo'dhyāyaḥ

Linked texts (4)