Pramāṇa · Search · About · API

Hridayapriya 65: atha navamo'dhyāyaḥ

Hṛdayapriyā 65

Language
Sanskrit

Contents

atha navamo'dhyāyaḥ

65.p1

pañcagavyaghṛtam

65.1

gomūtraṃ nijavāñchayā parimitaṃ mūtrārdhakaṃ gomayaṃ
kṣīraṃ cāṣṭaguṇaṃ dadhi triguṇitaṃ gomūtramātraṃ ghṛtam
mustailāgnivilaṅkayaṣṭirajanīmañjiṣṭhapāṭhāvacāśauṇḍīrohiṇikāphalatrayaviṣābhṛdvīkadārvīyutam

65.2

pañcagavyaghṛtaṃ proktaṃ bhūtāpasmārapāpmajit
santānāyuṣyadhīkāntismṛtidaṃ jvarapāṇḍujit

65.2.p1

mahātiktakaghṛtam

65.3

saptacchadaḥ parpaṭakaḥ śamyākaḥ kaṭukā vacā
triphalā padmakaṃ pāṭhā rajanyau śārikhe kaṇe

65.4

nimbacandanayaṣṭyāhvaviśālendrayavāmṛtāḥ
kirātatiktakaṃ sevyaṃ vṛṣo mūrvā śatāvarī

65.5

paṭolātiviṣā mustā trāyantī dhanvayāṣakam
tairjale'ṣṭaguṇe sarpirdviguṇāmalakīrasam

65.5.p1

siddhaṃ tiktānmahātiktaṃ guṇairabhyadhikaṃ matam

65.5.p2

punarnavādikvāthaḥ

65.6

punarnavānimbapaṭolaśuṇṭhītiktāmṛtādārvyabhayākaṣāyaḥ
sarvāṅgaśophajvarakāsaśoṣaśvāsānvitaṃ pāṇḍugadaṃ nihanti

65.6.p1

vāśādikvāthaḥ

65.6.p2

vāśāgulūcītriphalākaṭvībhū nimbanimnajaḥ 7
kvāthaḥ kṣaudrayuto hanti pāṇḍupittāsrakāmilāḥ

65.6.p3

varāvyoṣādikvāthaḥ

65.8

varāvyoṣavilaṅgāgnimustāyaḥpatrasādhitam

65.9

kṣaudrāvilajalaṃ pāṇḍukāmilāmehanut param
(vyoṣādicūrṇam
vyoṣāgnivellatriphalāmustaistulyamayorajaḥ

65.10

sevitaṃ takramadhvājyakoṣṇatoyopayojitam
kāmilāpāṇḍuhṛdrogagulmārśomehanāśanam

65.10.p1

maṇḍūravaṭakāḥ

65.11

tāpyaṃ dārvyāstvacaṃ cavyaṃ granthikaṃ devadāru ca
vyoṣādinavakaṃ caiva cūrṇayed dviguṇaṃ tataḥ

65.12

maṇḍūraṃ cāñjananibhaṃ sarvato'ṣṭaguṇe'tha tat
pṛthagvipakve gomūtre vaṭakīkaraṇakṣame

65.13

prakṣipya vaṭakān kuryāt tān khādet takrabhojanaḥ
ete maṇḍūravaṭakāḥ prāṇadāḥ pāṇḍurogiṇām

65.14

kuṣṭhānyajasraṃ śophamūrustambhamarocakam
aśāṃsi kāmalāṃ mehaṃ plīhānaṃ śamayanti ca

65.14.p1

nimbatvagādikvāthaḥ

65.15

nimbatvaktriphalāpaṭolarajanīvāśāmṛtāśārivā
śyāmātāmalakīpalaṅkaṣabalānīlīsthirāyaṣṭibhiḥ
kvātho mākṣikapippalīgirijatuprakṣepaṇāt saṃskṛtaḥ
pītaḥ kumbhahalīmakaṃ praśamayed bhindan dinaiḥ pañcaṣaiḥ

65.15.p1

vyoṣabilvādighṛtam

65.16

vyoṣabilvadvirajanītriphalādvipunarnavam
mustāgnyorajaḥpāṭhāviḍaṅgaṃ devadāru ca

65.17

vṛścikālī ca bhārgī ca sakṣāraistaiḥ śṛtaṃ ghṛtam
sarvān praśamayatyāśu vikārān mṛttikākṛtān

65.17.p1

bhṛṅgāmalakatailam

65.18

bhṛṅgāmalarasaprasthe tailaprasthaṃ palaṃ ca madhukasya
kṣīrāḍhake vipakvaṃ śrutinetrarujāsu kāmilāyāṃ ca

65.18.p1

bhṛṅgadūrvāditailam

65.19

bhṛṅgadūrvāmṛtāśakralatāgojihvikārase
kadalīkandavat tailaṃ sakṣīraṃ kāmalāpaham

65.19.p1

amṛtāditailam

65.20

amṛtāṣaṭpadarase candanāmayakalkavat
tailaṃ samakṣīrayutaṃ pittaraktavikārajit

65.20.p1

śuṇṭhīpunarnavādikvāthaḥ

65.21

śuṇṭhīpunarnavairaṇḍapañcamūlaśṛtaṃ jalam
vātike śvayathau śastaṃ siddhameraṇḍatailavat

65.21.p1

pathyāpunarnavādikvāthaḥ

65.22

pathyāpunarnavāniśākaṇamūlavahnicitrābdajīrakasuradrumamāgadhīnām
kvāthaṃ pibecchvayathudaṇḍadharāttajīvo
hyuttiṣṭhate śivasamāśritagālatulyaḥ

65.22.p1

kṛṣṇādicūrṇam

65.23

kṛṣṇāśiviśvaghanajīrakadevadārupathyāpunarnavāniśāmagadhājaṭānām
cūrṇaṃ kavoṣṇasalilairavaloḍya pītaṃ
nātaḥ paraṃ śvayathurogaharaṃ narāṇām

65.23.p1

ārdrakaghṛtam

65.24

ghṛtamārdrakanāgarasya kalkasvarasābhyāṃ payasā ca sādhayitvā
śvayathuśvavathūdarabhisādairabhibhūto'pi pibed bhavatyarogaḥ

65.24.p1

yavānakādighṛtam

65.25

yavānakayavakṣārayavānīpañcakolakam
maricaṃ dāḍimaṃ pāṭhāṃ dhānakāmamlavetasam

65.26

bālabilvaṃ ca karṣāṃśaṃ sādhayet salilāḍhake
tena pakvo ghṛtaprasthaḥ śophārśogulmamehahā

65.26.p1

daśamūlatailam

65.27

daśamūlakṛte kvāthe dadhimastusamanvitam
pathyādārupratīvāpaṃ tailaṃ śophe hitaṃ param

65.27.p1

śophaharagaṇaḥ

65.28

śaileyakuṣṭhasthauṇeyareṇukāgurupadmakam
śrīveṣṭakanakhaspṛkkādevadārupriyaṅgukam

65.29

māṃsīmāgadhikāvanyadhānyadhyāmakavālakam
caturjātakatālīsamrustāḥ śophaharo gaṇaḥ

65.29.p1

amṛtādvitayādiḥ

65.30

amṛtādvitayaṃ śivāṭikā surakāṣṭhaṃ sapuraṃ sagorjalam
śvayathūdarakuṣṭhapāṇḍutākṛmimehordhvakaphānilāpaham

65.30.p1

ajājyādiḥ

65.31

ajājipāṭhāghanapañcakolavyāghrīrajanyaḥ sukhatoyapītāḥ
śophaṃ tridoṣaṃ cirajaṃ pravṛddhaṃ nighnanti bhūnimbamahauṣadhaiśca

65.31.p1

nārācakacūrṇaḥ

65.32

yavānī hapuṣā dhānyā śatapuṣpopakuñcikā
kāravī pippalīmūlamajagandhā śaṭhī vacā

65.33

citrako jīrakaṃ vyoṣaṃ svarṇakṣīrī phalatrayam
dvau kṣārau pauṣkaraṃ mūlaṃ kuṣṭhaṃ lavaṇapañcakam

65.34

viḍaṅgaṃ ca samāṃśāni dantyā bhāgatrayaṃ tathā
trivṛdviśāle dviguṇe saptalā ca caturguṇā

65.35

eṣa nārācako nāma cūrṇo rogagaṇāpahaḥ
nainaṃ prāpyātivartante rogā viṣṇumivāsurāḥ

65.36

takreṇodaribhiḥ peyo gulmibhirbadarāmbunā
ānaddhavāte surayā vātaroge prasannayā

65.37

dadhimaṇḍena viṭsaṅge dāḍimāmbhobhirarśasi
yathārhaṃ snigdhakoṣṭhena peyametad virecanam

65.37.p1

harītakīghṛtayogaḥ

65.38

harītakīsūkṣmarajaḥ prastharyugmaṃ ghṛtāḍhakam
agnau vilāpya mathitaṃ khajena yavapalluke

65.39

nidhāpayet tato māsāduddhṛtaṃ gālitaṃ pacet
harītakīnāṃ kvāthena dadhnā cāmlena saṃyutam

65.40

udaraṃ garaṣṭhīlāmānāhaṃ gulmavidradhī(m ?)
hantyetat kuṣṭhamunmādamapasmāraṃ ca pānataḥ

65.40.p1

trivṛdvādiḥ

65.41

trivṛttvāksaindhavahiṅguśauṇḍīrairaṇḍatailena pibed dinādau
aṣṭhīlavṛddhiplihavātaśūlamahodaraśvāsanivarhaṇāya

65.41.p1

devadārvādilepaḥ

65.42

devadārupalāśārkahastipippaliśigrukaiḥ
sāśvakarṇaiḥ samūtraiśca pradihyādudaraṃ bahiḥ

65.42.p1

vṛścikāḷyādi sekayogaḥ

65.43

vṛścikāḷīvacāśuṇṭhīpañcamūlapunarnavāt
varṣābhūdhānyakuṣṭhācca kvāthairmūtraiśca secayet

65.43.p1

pippalīnāgarādicūrṇam

65.44

pippalī nāgaraṃ dantī samāṃśaṃ dviguṇābhayam
viḍārdhāṃśayutaṃ cūrṇamidamuṣṇāmbunā pibet

65.44.p1

rohītakāsavam

65.45

rohītakalatāḥ klṛptāḥ khaṇḍaśaḥ sābhayā jale
mūtre vā sunuyāt tacca saptarātraṃ sthitaṃ pibet

65.45.p1

kāmilāplīhagulmārśaḥkṛmimehodarapaham

65.45.p2

rohītakaghṛtam

65.46

rohītakatvacaḥ kṛtvā palānāṃ pañcaviṃśatim

65.47

koladviprasthasaṃyuktaṃ kaṣāyamupakalpayet
pālikaiḥ pañcakolaistu taiḥ samastaiśca tulyayā

65.48

rohītakatvacā piṣṭaighṛtaprasthaṃ vipācayet
plīhātivṛddhiṃ śamayatyetadāśu prayojitam

65.48.p1

kadalyādikṣāratailam

65.49

kadalyāstilanālānāṃ kṣāreṇa kṣurakasya ca
tailaṃ pakvaṃ jayet pānāt plīhānaṃ kaphavātajam

65.49.p1

hiṅgūṣakulyādikṣāraḥ

65.50

hiṅgūṣakulye triphalāṃ devadāru niśādvayam
bhallātakaṃ śigrumūlaṃ kaṭukāṃ tilvakaṃ vacām

65.51

śuṇṭhīṃ mādrīṃ ghanaṃ kuṣṭhaṃ saralaṃ paṭupañcakam
dāhayejjarjarīkṛtya dadhisnehacatuṣkavat

65.52

antardhūmaṃ tataḥ kṣārād viḍālapadakaṃ pibet
madirādadhimandoṣṇajvāriṣṭasurāsavaiḥ

65.53

udaraṃ gulmamaṣṭhīlāṃ tunyau śophaṃ viṣūcikām
plīhahṛdrogagudajānudāvartaṃ ca nāśayet

65.54

kṣāraṃ chāgakarīṣāṇāṃ srutaṃ mūtre'gninā pacet
ghanībhavati tasmiṃśca karṣāṃśaṃ cūrṇitaṃ kṣipet

65.55

pippalī pippalīmūlaṃ śuṇṭhī lavaṇapañcakam
nikumbhakumbhatriphalāsvarṇakṣīrīviṣāṇikāḥ

65.56

svarjikākṣāraṣaḍgranthāsātalāyāvaśūkajam
kolābhā gulikāḥ kṛtvā tataḥ sauvīrakāplutāḥ
pibedjadarake śophe pravṛddhe ca dakodare

65.56.p1

1/2

65.56.p2

iti hṛdayapriye yogakhaṇḍe navamo'dhyāyaḥ

Linked texts (7)