Hridayapriya 67: athaikādaśo'dhyāyaḥ
Hṛdayapriyā 67
- Language
- Sanskrit
Contents
- 67.1 — 1 part
- 67.2 — 1 part
- 67.3 — 1 part
- 67.4 — 2 parts
- 67.7 — 1 part
- 67.9 — 1 part
- 67.11 — 1 part
- 67.12 — 1 part
- 67.13 — 2 parts
- 67.17 — 2 parts
- 67.19 — 1 part
- 67.21 — 2 parts
- 67.22 — 1 part
- 67.25 — 2 parts
- 67.27 — 1 part
- 67.29 — 2 parts
- 67.33 — 2 parts
- 67.35 — 2 parts
- 67.37 — 2 parts
- 67.39 — 1 part
- 67.40 — 1 part
- 67.41 — 1 part
- 67.42 — 1 part
- 67.44 — 1 part
- 67.47 — 2 parts
- 67.48 — 1 part
- 67.54 — 1 part
- 67.61 — 1 part
- 67.62 — 2 parts
- 67.63 — 2 parts
- 67.64 — 2 parts
- 67.65 — 2 parts
- 67.66 — 2 parts
- 67.67 — 2 parts
- 67.68 — 2 parts
- 67.70 — 2 parts
- 67.71 — 2 parts
- 67.74 — 2 parts
- 67.77 — 1 part
- 67.79 — 1 part
- 67.82 — 1 part
athaikādaśo'dhyāyaḥ
67.p1
vraṇe upanāhanā saktupiṇḍikā
67.1
sakolatilavellomādadhlyāsaktupiṇḍikā
sakiṇvakuṣṭhalavaṇā koṣṇā śastopanāhane
67.1.p1
vraṇaśodhana lepaḥ
67.2
paṭolatilayaṣṭyāhvatrivṛddantī niśādvayam
nimbapatrāṇi cālepaḥ saṣaḍṅguvraṇaśodhanaḥ
67.2.p1
ropaṇam
67.3
kākṣīlodhrāmayā sarjasindūrāñjanatutthakam
cūrṇitaṃ tailamacanairyuktaṃ ropaṇamuttamam
67.3.p1
tvagviśuddhikaro lepaḥ
67.4
lākṣāmanohvāmañjiṣṭhāharitālaniśādvayaiḥ
pralepaḥ saghṛtakṣaudrastvagviśuddhikaraḥ param
67.4.p1
jātīkiṃśukaparpaṭaravya suṣavī māyūrikāmadrikānirguṇḍīmṛdukuñcikākaṭuki kā dūrvāniśānāṃ rase
sarpiḥ siddhamanena sūkṣmavadanā marmāśritāḥ srāviṇo
gambhīrāḥ sarujo vraṇāḥ sagatikāḥ śudhyanti rohanti ca
67.4.p2
surasādigaṇaḥ
67.6
surasayugaphaṇijjaṃ kālamālo viḍaṅgaḥ
kharapusaviṣakarṇīkatphalaṃ kāsamardaḥ
śvakañjarasiṃhāṅgī kārmukā kākamācī
kulahalaviṣamuṣṭī bhūstṛṇo bhūtakeśī
67.7
surasādigaṇaḥ śleṣmamedaḥkṛminisūdanaḥ
pratiśyāyāruciśvāsakāsaghno vraṇaśodhanaḥ
67.7.p1
āragvadhādigaṇaḥ
67.8
āragvadhendrayavapāṭalikākatiktā
nimbāmṛtāmadhurasāsuvavṛkṣapāṭhāḥ
bhūnimbasairyakapalolakarañjayugmasaptacchadāmisuṣavīphalavāṇaghoṇṭāḥ
67.9
āragvadhādirjayati cchardikuṣṭhaviṣajvarān
kaphaṃ kaṇḍūṃ pramehaṃ ca duṣṭavraṇaviśodhanaḥ
67.9.p1
nyagrodhādiḥ
67.10
nyagrodhapippalasadāphalalodhrayugmajambūdvayārjunakapītanasomavalkāḥ
vṛkṣāmlavañjulapiyālapalāśanandī
kolīkadambaviralā madhukaṃ madhūkam
67.11
nyagrodhādigaṇo vraṇyaḥ saṅgrāhī bhagnasādhanaḥ
medaḥpittāsratṛḍdāhayonidoṣanibarhaṇaḥ
67.11.p1
padmakādiḥ
67.12
padmakapuṇḍrau vṛddhitugarghyaḥ śṛṅgacamṛtā daśa jīvanasaṃjñāḥ
stanyakarā ghantīraṇapittaṃ prīṇanabṛṃhaṇajīvanavṛṣyāḥ
67.12.p1
sadyovraṇe ropaṇatailam
67.13
tālīsa padma kaṃ māṃsī hareṇvagurucandanam
haridre padmabījāni sośīraṃ madhukaṃ ca taiḥ
67.13.p1
pakvaṃ sadyovraṇeṣūktaṃ tailaṃ ropaṇamuttamam
67.13.p2
gandhatailam
67.14
śaileyarāsnāṃśumatīkaśerukāḷānusārīnatapatralodhraiḥ
sakṣīraśuklaiḥ sapayaskadūrvaistailaṃ pacet tannaḷadādibhiśca
67.15
gandhatailamidamuttamamasthisthairyakṛjjayati cāśu vikārān
vātapittajanitānativīryaṃ vyāpino'pi vividhairupayogaiḥ
67.16
naḷadavālakalohitayaṣṭikānakhāmisiplavakuṣṭhabalātrayaiḥ
agarucandanakuṅkumaśārivāsalasarjarasāmaradārubhiḥ
67.17
padmakādigaṇopetaistilapiṣṭaṃ tataśca tat
67.17.p1
samastagandhabhaiṣajyasiddhadugdhena pīḍayet
67.17.p2
mālatyāditailam
67.18
mālatīcitrakāśvaghnanaktamālaiḥ prasādhitam
67.19
lākṣāśamyākapatrailakajadhātrīphalaistathā
cocārūṣikayostailamabhyaṅgaḥ kṣuramṛṣṭayoḥ
67.19.p1
śiraḥkuṣṭhatailam
67.20
aṅkolabījamaricakuṣṭhaiḥ kalkīkṛtaṃ bhiṣak
pacet vakuḷapatrasya jambīrasya rasāḍhake
67.21
tailaprasthaṃ śirobhyaṅgācchiraḥkuṣṭhavināśanam
kurvāsaṃ keśakaṇḍūṃ ca śirorogaṃ ca nāśayet
67.21.p1
keśānāṃ vardhanaṃ nityamaṅgadaurgandhyanāśanam
67.21.p2
godantādivarttiḥ
67.22
godantaṃ kukkuṭāṇḍaṃ karivaradaśanaṃ kūrmapṛṣṭhaṃ varāṭaṃ
sāraṅgodbhūtaśṛṅgaṃ jaladhijamadhukaṃ tāmraśaṅkhaṃ satuttham
karpūraṃ gardabhāsthi sphaṭikamiti kṛtā vartirakṣaṇorniṣiktā
śuklāruṣyārmādhimāṃsakṣatajabhavasirotpātaharṣān nihanti
67.22.p1
mahānīlaguḍikā
67.23
bṛhatīmūlayaṣṭyāhvatāmrasaindhavanāgaraiḥ
67.24
dhātrīphalāmbunā piṣṭairlepitaṃ tāmrabhājanam
yavā nyāmalakīpatrairbahuśo dhūpayet tataḥ
67.25
tat prakurvīta gulikāstā jalakṣaudropeṣitāḥ
mahānīlā iti khyātāḥ śuddhaśuklaharāḥ param
67.25.p1
karpūrādirasakriyā
67.25.p2
candrodayaḥ
67.26
karpūraṃ sphaṭikaṃ varāṭakavarāsindhūtthatutthāñjanaṃ
tārkṣya pītakarohiṇī himaniśe puṇḍrāhvayaṣṭyāhvayam
kāṃsaṃ nāgarasāñjanaṃ sakatakaṃ śaṅkhaṃ tuṭī rocanaṃ
mustāgairikameghanādaśavarīnīlotpalaṃ śarkarā
67.27
phenaḥ keśamaṣīkaṭutrayabalālodhradvayaṃ pārataṃ
nandyā vartakaśigruluṅgarasayoḥ piṣṭvā madhūḍhaṃ punaḥ
karpūrādirayaṃ nihanti timiraṃ kācārmaśukraṃ vraṇaṃ
naktāndhaṃ kṣatajaṃ ca śṛṅganihito nāmnā tu candrodayaḥ
67.27.p1
jīvantyādighṛtam
67.28
tulāṃ paceta jīvantyā droṇe'pāṃ pādaśeṣite
tatkvāthe dviguṇakṣīraṃ ghṛtaprasthaṃ vipācayet
67.29
prapuṇḍarīkakākoḷīpippalīlodhrasaindhavaiḥ
śatāhvāmadhukadrākṣāsitādāruphalatrayaiḥ
67.29.p1
kārṣikairniśi tat pītaṃ timirāpaharaṃ param
67.29.p2
paṭolādighṛtam
67.30
paṭolanimbakaṭukādārvīsaindhavarāhvapam
67.31
sadhanvayāṣatrāyantīparpaṭaṃ palikaṃ pṛthak
prasthamāmalakānāṃ ca kvāthayedārmaṇe'mbhasām
67.32
tadāḍhake'rdhapalikaiḥ piṣṭaiḥ prasthaṃ ghṛtāt pacet
mustabhūnimbayaṣṭyāhvakuṭajodīcyacandanaiḥ
67.33
sapippalīkaistatsarpirghrāṇakarṇākṣirogajit
vidradhijvaraduṣṭārurvirsapāpacikuṣṭhanut
67.33.p1
viśeṣācchuklatimiranaktāndhyoṣṇamladāhahṛt
67.33.p2
triphalāghṛtam
67.34
triphalāṣṭapalaṃ kvāthyaṃ pādaśeṣaṃ jalāḍhakam
67.35
tena tulyapayaskena triphalāpalakalkavān
ardhaprastho ghṛtāt siddhaḥ sitayā mākṣikeṇa vā
67.35.p1
yuktaṃ pibet tat timirī tadyuktaṃ vā varārasram
67.35.p2
mahātraiphalam
67.36
yaṣṭīmadhudvikākoḷīvyāghrīkṛṣṇāmṛtotpalaiḥ
67.37
palikaiḥ sasitādrākṣaighṛtaprasthaṃ pacet samaiḥ
ajākṣīravarāvāśāmārkavasvarasaiḥ pṛthak
67.37.p1
mahātraiphalamityetat paraṃ dṛṣṭivikārajit
67.37.p2
māṃsyādyañjanam
67.38
māṃsātrijātakāyaḥkuṅkumanīlotpalābhayātutthaiḥ
sitakācaśaṅkhaphenakamaricāñjanapippalīmadhukaiḥ
67.39
candre'śvinīsanāthe sucūrṇitairañjayed yugalamakṣṇoḥ
timirāmaraktarājīkaṇḍūkācādiśamamicchan
67.39.p1
akṣabījādiguḷikā
67.40
akṣabījamaricāmalakatvaktutthayaṣṭimadhukairjalapiṣṭaiḥ
chāyayaiva guḷikāḥ pariśuṣkā nāśayanti timirāṇyacireṇa
67.40.p1
ṣaṇmākṣikaḥ
67.41
maricāmalakajalodbhavatutthāñjanatāpyadhātubhiḥ kramavṛddhaiḥ
ṣaṇmākṣika iti yogastimirāmakledakācakaṇḍūhantā
67.41.p1
ratnādicūrṇāñjanam
67.42
ratnāni rūpyaṃ sphaṭikaṃ suvarṇaṃ srotoñjanaṃ tāmramayaḥ saśaṅkham
kucandanaṃ lohitagairikaṃ ca cūrṇāñjanaṃ sarvadṛgāmayaghnam
67.42.p1
sitairaṇḍajaṭāditailam
67.43
sitairaṇḍajaṭāsiṃhiphaladāruvacābalaiḥ
67.44
śatāhvābilvamūlaiśca tailaṃ pakvaṃ payonvitam
nasyaṃ sarvordhvajatrūtthavātaśleṣmāyattirjit
67.44.p1
jīvantyāditailam
67.45
samūlajāta jīvantītulāṃ droṇe'mbhasaḥ pacet
aṣṭabhāgasthite tasmiṃstailaprasthaṃ payaḥsamam
67.46
balātritayajīvantīvarīmūlaiḥ palonmitaiḥ
yaṣṭīpalaiścaturbhiṃśca lohapātre vipācayet
67.47
loha eva sthitaṃ māsaṃ nāvanādūrdhvajatrujān
vātapittāmayān hanti tadviśeṣād dṛgāmayān
67.47.p1
keśāsyakandharāskandhapuṣṭilāvaṇyakāntikṛt
67.47.p2
asanabilvādi
67.48
asanabilvabalāmṛtapācite madhukanāgarakatriphalānvite
payasi tailamidaṃ payasā pacennayanakarṇaśirohitamuttamam
67.48.p1
triphalāditailam
67.49
triphalāmṛtavallīṃ ca ketakyasanakau balām
67.50
eraṇḍamindravallīṃ ca jaladroṇe vipācayet
rasena tekarājasya haṭhasya svarasena ca
67.51
tailaprasthaṃ paced dhīmān dviguṇakṣīrasaṃyutam
kalkāṃśca kuṣṭhayaṣṭyāhvapadmakośīracandanam
67.52
mustailāpatramāṃsīśca hayagandhābalāmṛtāḥ
śāribāmarakāṣṭhaṃ ca lavaṅganatacorakān
67.53
utpalādyañjanaṃ nīlīṃ ślakṣṇapiṣṭaṃ samaṃ pacet
khālityaṃ caiva pālityaṃ keśānāṃ rañjanaṃ tathā
67.54
triphalādyamidaṃ tailamūrdhvajatrugadāpaham
śirorogapratiśyāyau viśeṣeṇa vināśayet
67.54.p1
balātailaṃ—kṣīrabalā
67.55
balāmūlaśatakvāthabhāgāḥ ṣaṭ payasastathā
tailaprasthaṃ balāmūlakalkasiddhaṃ punaḥ pacet
67.56
dvitīyāvṛttikāle tu kvāthamāḍhakasammitam
daśamāvartanāntaṃ syāt kṣīraṃ tatsammitaṃ viduḥ
67.57
dvitīye ca tṛtīye ca yathoktaṃ kalkamiṣyate
caturthe pādahīnaṃ syāt pañcame'rdhaṃ ca peṣitam
67.58
ṣaṣṭhe pādamakalkaṃ ca saptamāvartane punaḥ
sarvatra daśamādūrdhvaṃ kvāthyaṃ dviprasthameva ca
67.59
kṣīraṃ tu tilajādardhamiti dhanvantarermatam
pākaṃ tu mandamevādau punarmātrāvivardhanam
67.60
pañcame cikaṇaṃ kuryād daśame kharacikaṇam
evaṃ tu daśamādūrdhvaṃ bahupāko rasāyanam
67.61
yathāvasthaṃ yathāyojyaṃ nirūpya kuśalo bhiṣak
āvartayed balātailaṃ bahuśo dṛṣṭakarmavān
67.61.p1
śatāhlādighṛtam
67.62
śatāhvākuṣṭhanaladakākolīdvayayaṣṭibhiḥ
prapuṇḍarīkasaraḷapippalīdevadārubhiḥ
67.62.p1
sarpiraṣṭaguṇakṣīraṃ pakvaṃ tarpaṇamuttamam
67.62.p2
payasyādimukhālepaḥ
67.63
payasyāśārivāpatramañjiṣṭhāmadhuyaṣṭibhiḥ
67.63.p1
ajākṣīrayutairlepaḥ sukhoṣṇaḥ śarmakṛt param
67.63.p2
āścyotane lodhrādiḥ
67.64
lodhrasaindhavamṛdvīkāmadhukaiḥ chāgalaṃ payaḥ
67.64.p1
bhṛtamāścyotanaṃ yojyaṃ rujārāgavināśanam
67.64.p2
jātīmukulādivartiḥ
67.65
jātīmukuḷasindhūtthadevadārumahauṣadhaiḥ
67.65.p1
piṣṭaiḥ prasannayā vartiḥ śophakaṇḍūghnamañjanam
67.65.p2
āḍhakyādivartiḥ
67.66
āḍhakīmūlamaricaharitālarasāñjanaiḥ
67.66.p1
viddhe'kṣiṇi saguḷā vartiryojyā divyāmbupeṣitā
67.66.p2
jātyādikaṃ piṇḍānjanam
67.67
jātīśirīṣadhavameṣaviṣāṇapuṣpavaiḍūryamauktikaphalaṃ payasā supiṣṭam
ājena tāmramamunā pratanū pradigdhaṃ
saptāhataḥ punaridaṃ payasaiva piṣṭam
67.67.p1
piṇḍāñjanaṃ hitamanātapaśuṣkamakṣiṇa
viddhe prasādajananaṃ balakṛcca dṛṣṭeḥ
67.67.p2
vyoṣādimūrttiḥ
67.68
vyoṣābhayātutthakayaṣṭiloghrairmūtiḥ susūkṣmaiḥ ślathavastrabaddhaiḥ
67.68.p1
tāmrasthadhānyāmlanimagnamūrtirārti jayatyakṣaṇi naikarūpām
67.68.p2
rūpyavartiḥ
67.69
rūpyaṃ rūkṣeṇa godadhnā liptaṃ nīlatvamāgate
67.70
śuṣke tu mastunā vartirvātākṣyāmayanāśinī
(sumanaḥkṣārakādivarttiḥ
sumanaḥkṣārakāḥ śaṅkhastriphalā madhukaṃ balā
67.70.p1
pittaraktāpahā vartiḥ piṣṭā divyena vāriṇā
67.70.p2
saindhavādivartiḥ
67.71
saindhavaṃ triphalā vyoṣaḥ śaṅkhanābhiḥ samudrajaḥ
67.71.p1
phenaḥ śaileyakaḥ sarjo vartiḥ śleṣmākṣirogajit
67.71.p2
pāśupatavartiḥ
67.72
prapuṇḍarīkayaṣṭyāhvadārvīśrāṣṭapalaṃ †pṛthak
67.73
jaladroṇe rase pūte punaḥ pakve ghane kṣipet
puṣpāñjanād daśapalaṃ karṣaṃ ca maricāt tataḥ
67.74
kṛtacūrṇo'thavā vartiḥ sarvābhiṣyandasambhavān
hanti rāgarujāgharṣān sadyo dṛṣṭiṃ prasādayet
67.74.p1
ayaṃ pāśupato yogo rahasyaṃ bhiṣajāṃ param
67.74.p2
tālīśapatrādiguḍikā
67.75
tālīśapatracapalānataloharajo'ñjanaiḥ
67.76
jātīmukuḷakāsīsasaindhavairmūtrapeṣitaiḥ
tāmramālipya saptāhaṃ dhārayet peṣayet tataḥ
67.77
mūtreṇaivānu guḷikāḥ kāryāśchāyāviśoṣitāḥ
tāḥ stanyaghṛṣṭā gharṣāmruśophakaṇḍūvināśanāḥ
67.77.p1
tutthādiguḍikā
67.78
tutthakasya palaṃ śvetamaricāni ca viṃśatiḥ
triṃśatā kāñjikapalaiḥ piṣṭvā tāmre nidhāpayet
67.79
pillānapillān kurute bahuvarṣotthitānapi
tatsekenopadehāśrukaṇḍūśophāṃśca nāśayet
67.79.p1
karañjabījādyañjanam
67.80
karañjabījaṃ surasaṃ sumanaḥkṣārakāṇi ca
saṃkṣudya sādhayet kvāthe pūte tatra rasakriyā
67.82
añjanaṃ pillabhaiṣajyaṃ pakṣmaṇāṃ ca prarohaṇam
lākṣānirguṇḍībhṛṅgadārvīrasena
śreṣṭhaṃ kārpāsaṃ bhāvitaṃ saptakṛtvaḥ
dīpaḥ prajvālyaḥ sarpiṣā tatsamutthā
śreṣṭhā pillānāṃ ropaṇārthe maṣī sā
67.82.p1
iti hṛdayapriye yogakhaṇḍe ekādaśo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Aṣṭāṅganighaṇṭu — Vāhaṭa, Sanskrit
- Siddhayoga (Vṛndamādhava) — Vṛnda, Sanskrit
- Vaidyamanoramā — Kālidāsa, Sanskrit
- Siddhayoga (Vṛndasuni) — Vṛndasuni, Sanskrit
- Madanādinighaṇṭu — Candranandana, Sanskrit