Pramāṇa · Search · About · API

Hridayapriya 68: atha dvādaśo'dhyāyaḥ

Hṛdayapriyā 68

Language
Sanskrit

Contents

atha dvādaśo'dhyāyaḥ

68.p1

vyoṣādivaṭakam

68.1

vyoṣatālīsacavikātintirīkāmlavetasam
sāgnyajāji dvipalikamelātvakpatrādikam

68.2

jīrṇād gulāt tulārdhena pakvena vaṭakīkṛtam
pīnasaśvāsakāsaghnaṃ rucisvarakaraṃ param

68.2.p1

kṣāratailam

68.3

śuṣkamūlaka śuṇṭhīnāṃ kṣāro hiṅgu mahauṣadham
śatapuṣpāvacākuṣṭhadāruśigrurasāñjanam

68.4

sauvarcalayavakṣārasvarjikādbhidasaindhavam
bhūrjagranthiviḷaṃ mustā madhu śuklaṃ caturguṇam

68.5

mātuluṅgarasastadvat kadalīsvarasaśca taiḥ
pakvaṃ tailaṃ jayatyāśu sukṛcchrānapi pūraṇāt

68.6

kaṇḍūkledaṃ ca bādhiryapūtikarṇatvarukkṛmīn
kṣāratailamidaṃ śreṣṭhaṃ mukhadantāmayeṣu ca

68.6.p1

priyaṅgavādi tailam

68.7

priyaṅgumadhukāmbaṣṭhādhātakyutpalaparṇibhiḥ
mañjiṣṭhālodhralākṣābhiḥ kapitthasya rasena ca

68.7.p1

pacet tailaṃ tadāsrāvaṃ nigṛhṇātyāśu pūraṇāt

68.7.p2

prativiṣāditailam

68.8

pakvaṃ prativiṣā hiṅgu misitvaksūrjikoṣaṇaiḥ

68.8.p1

saśuktaiḥ pūraṇāt tailaṃ ruksrāvaśrutinādanut

68.8.p2

saptacchadādikvāthaḥ

68.9

saptacchadośīrapaṭolamustāharītakītiktakarohiṇībhiḥ
yaṣṭyāharājabrumacandanaiśca kvāthaṃ pibet pākaharaṃ mukhasya

68.9.p1

paṭolaśuṇṭhyādikvāthaḥ

68.9.p2

paṭolaśuṇṭhītriphalāviśālātrāyantimustādviniśāmṛtānām
pītaḥ kaṣāyo madhumān nihanti mukhe sthitaścāsyagadānaśeṣān

68.9.p3

phalatrayādigulikā

68.11

phalatrayadvī pikirātatiktayaṣṭyāhnasiddhārthakakaṭutrikāṇi
mustāharidrādvayayāvaśūkavṛkṣāmlakāmlāgnimavetasāśca

68.12

aśvatthajambvāmradhanañjayatvak tvak cāhimārot khadirasya sāram
kvāthena teṣāṃ ghanatāṃ gatena taccūrṇayuktā gulikā vidheyā

68.13

sā dhāritā hanti mukhena nityaṃ kaṇṭhoṣṭhatālvādigadān sukṛcchrān
viśeṣato rohiṇikāsyaśoṣagaṇḍān videhādhipatipraṇītā

68.13.p1

khadirāditailam

68.14

khadiratulāmambughaṭe paktvā toyena tena piṣṭaiśca
candanajoṅgakakuṅkumapariplavabālakośīraiḥ

68.15

suratarulodhradrākṣāmañjiṣṭhācocapadmakaviḍaṅgaiḥ
spṛkkānakhanatakaṭphalasūkṣmailādhyāmakaiḥ sapattaṅgaiḥ

68.15.p1

tailaprasthaṃ vipacet karṣīśaiḥ pānanasyagaṇḍūṣaiḥ
taddantyāsye ca gadāñjayati gārdhrīṃ dṛśaṃ śrutiṃ ca vārāhīm

68.15.p2

khadirasārādigulikā

68.18

khadirasārād dve tule vipaced valkalatulāṃ cārimedasaḥ
ghaṭacatuṣke'pāṃ pādaśeṣe'smin pūte punaḥ kvathanād ghane
ākṣikaṃ kṣipet susūkṣmaṃ rajaḥ sevyāmbupattaṅgairikam
candanadvayalodhrapuṇḍrāhvayaṣṭyāhvalākṣāñjanadvayam

68.19

dhātakīkadaphaladviniśātriphalācaturjātakajoṅgakam
mustāmaḍi ṅgānyagrodhaprarohamāṃsīyavāṣakam

68.20

padmakakāleyakasamaṅgāśca śīte †tathā pālikaṃ pṛthak

68.21

jātipatrīkāṃ sajātīphalāṃ ‡salavaṅgatakolakebukām
sphaṭikaśubhrasurābhikarpūrakuḍavaṃ tatrāvapet tataḥ

68.22

kārayed gulikāḥ sadā caitā dhāryā §mukhena tadgadāpahāḥ
kvāthauṣadhavyatyayayojitena tailaṃ pacet kalpanayānayaiva

68.23

sarvāsyarogāpanayaṃ tadāhurdantasthiratve tvidameva mukhyam
khadireṇaitā gulikāstailamidaṃ cārimedasā prathitam

68.23.p1

anuśīlayan pratidinaṃ vṛddho'pi dṛḍhadvijo bhavati

68.23.p2

pītakacūrṇaḥ

68.24

dārvītvaksindhūdbhavamanaśilāyāvaśūkaharitālaiḥ

68.24.p1

dhāryaḥ pītakacūrṇo dantāsyagalāmaye samadhvājyaḥ

68.24.p2

kākādantyāditailam

68.25

kākādanīlāṅgalikānalikotuṇḍikāphalaiḥ

68.26

jīmūtabījakarkaṭīviśālākṛtavedhanaiḥ
pāṭhāmvitaiḥ palārdhāśairvipakvaṅkuṣṭhaiḥ pacet

68.27

prasthaṃ karañjajailasya nirguṇḍīsvarasāḍhake
anena mālā gaṇḍānāṃ cirajā pūyavāhinī

68.27.p1

sidhyatyasādhyakalpāpi pānābhyañjananāvanaiḥ

68.27.p2

bhadraśrīdādyedi

68.28

bhadraśrīdārumaricadviharidrātrivṛdghanaiḥ

68.29

gomūtrapiṣṭaiḥ palikairviṣasyārdhapalena ca
brāhmīrasārkakṣīragośakṛdrasasaṃyutam

68.30

prasthaṃ sarṣapatailasya siddhamāśu vyapohati
pānādyaiḥ śīlitaṃ kuṣṭhaṃ duṣṭanāḍīvraṇāpacīḥ

68.30.p1

bacāditailam

68.31

vacāharītakīlākṣākaṭurohiṇīcandanaiḥ
tailaṃ prasādhitaṃ pītaṃ samūlāmapacīṃ jayet

68.31.p1

kāśmaryādighṛtam

68.32

kāśmaryatriphalādrākṣākāsamardaniśādvayaiḥ
guḍūcīsaireyakābhīruśukanāsāpunarnavaiḥ

68.33

parūṣakaiśca vipacet prasthamakṣasamairghṛtāt
yoniyātavikāraghnaṃ tat pītaṃ garbhadaṃ param

68.33.p1

vacopakuñcikādi

68.34

vacopakuñcikājājīkṛṣṇāvṛṣakasaindhavam
ajamojayavakṣāraśarkarācitrakānvitam

68.35

piṣṭvā prasannāyāloḍya khādet tad ghṛtabharjitam
yonipārśvārttihṛdrogagulmārśovinivṛttaye

68.35.p1

śatāvarīghṛtam

68.36

śatāvarīmūlatulācatuṣkāt kṣuṇṇapīḍitāt
rasena kṣīratulyena pācayeta ghṛtāḍhakam

68.37

jīvanīyaiḥ śatāvaryā mṛddhīkābhiḥ parūṣakaiḥ
piṣṭaiḥ priyālaiścākṣāṃśairdvibalāmadhukānvitaiḥ

68.38

siddhaḥ śīte tu madhunaḥ pippalyāśca palāṣṭakam
śarkarāyā daśapalaṃ kṣipellihyāt picuṃ tataḥ

68.39

yonyasṛkśukradoṣaghnaṃ vṛṣyaṃ puṃsavanaṃ param
kṣataṃ kṣayamastṛkpittaṃ kāsaṃ śvāsaṃ halīmakam

68.40

kāmalāṃ vātarudhiraṃ visarpaṃ hṛcchirograham
apasmārāditāyāmamadonmādāṃśca nāśayet

68.40.p1

puṣyānugacūrṇam

68.41

pāṭhājambvāmrayorasthi śilodbhedaṃ rasāñjanam
ambaṣṭhāśālmalīpicchāsamaṅgātsakatvacaḥ

68.42

bālhīkavilvātiviśālodhratoyadagairikān
śuṇṭhīmadhūkamācīkaraktacandanakaṭphalam

68.43

kaṭvaṅgavatsakānantādhātakīmadhukā ñjanam
puṣye gṛhītvā saṃcūrṇya sakṣaudraṃ taṇḍulāmbhasā

68.44

pibeddarśaḥsvatīsāre raktaṃ yasyopaveśyate
doṣā jantukṛtā ye ca bālānāṃ tāṃśca nāśayet

68.45

yonidoṣaṃ rajodoṣaṃ śyāvaśvetāruṇāsitam
cūrṇaṃ puṣyānugaṃ nāma hitamātreyapūjitam

68.45.p1

dhātakyāditailam

68.46

dhātakyāmalakīpatrastroto jamadhukotpalaiḥ
jambvārāmrasārakāsīsalodhrakaṭphalatindukaiḥ

68.47

saurāṣṭrikādāḍimatvagudumbaraśalāṭubhiḥ
akṣamātrairajāmūtre kṣīre ca dviguṇe pacet

68.48

tailaprasthaṃ tadabhyaṅgapicuvastiṣu yojayet
śūnāttānonnatā stabdhā picchilā srāviṇī tathā

68.48.p1

viplutopaplutā yoniḥ sidhyet sasphoṭaśūlinī

68.48.p2

phalaimarṣiḥ

68.49

mañjiṣṭhākuṣṭhatagaratriphalāśarkarā vacāḥ

68.50

dve niśe madhukaṃ medāṃ dīpyakaṃ kaṭurohiṇīm
payasyāhiṅgukākolīvājigandhāśatāvarīḥ

68.51

piṣṭvākṣāṃśaṃ ghṛtaprasthaṃ pacet kṣīracaturguṇam
mehaśukramadoṣeṣu tat sarveṣu praśasyate

68.52

āyuṣyaṃ pauṣṭikaṃ medhyaṃ dhanyaṃ puṃsavanaṃ param
phalasarpiriti khyātaṃ puṣpe pītaṃ phalāya yat

68.53

mriyamāṇaprajānāṃ ca garbhiṇīnāṃ ca pūjitam
etatparaṃ ca bālānāṃ grahaghnaṃ cāṅgavardhanam

68.53.p1

karambhāditailam

68.54

karambhaśākhoṭavarāniśānāṃ prācīnakālpakacitrakānām
dantīyutānāṃ kvathite kaṣāye prācīnakalkaṃ tailajaṃ paceta

68.55

āḷūṣamithyāsvarasairupetaṃ sapādācatrābhavatailametat
ślīpādanāśāya vadanti tailaṃ ghṛtaṃ tu pittaprabhave vikāre

68.56

evaṃ sthānatraye'pyādidevena grathitāstu ye
yogāste'pi kramāt proktāḥ santastṛpyantu santatam

68.57

kṛcchrānuṣṭhānabhā rairgadasamudayairdurlabhairmiśracihna‌airvistīrṇāt pustakoghāt pracakitamanasāṃ prārthanāt sampraṇītaḥ
“grantho'sau lokahṛdyaḥ” kalitabahurujālakṣaṇaḥ siddhayogo
bhūyādāyussukhānāṃmayasucaritadaḥ śambhuvat svāśritānām

68.57.p1

iti hṛdayapriye yogakhaṇḍe dvādaśo'dhyāyaḥ

Linked texts (5)