Siddhisara 2
Siddhisāra 2
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.52 — 1 part
2.1
dravyagaṇa
sthirādi gaṇa
sthirā-punarnavairaṇḍa-jhaṣarṣabhaka-jīvakāḥ
śvadaṃṣṭrābhīrulāṃgūlī-vidārī-haṃsapādikāḥ
2.2
bṛtyau vṛścikālī ca dve sahe markaṭī-sahāḥ
śoṣa-gulmānila-śvāsa-kāsapittaharo gaṇaḥ
2.3
nyagrodhādi gaṇa
nyagrodhodumbara-plakṣa-madhukāśvatthatindukāḥ
piyāla-badarī-pārtha-nandīvṛkṣāmra-vañjulāḥ
2.4
palāśāruṣkaraśvetalodhrajambūtrayaṃ gaṇaḥ
pittāsṛṅmehamud vraṇyo dāhayonigadāpahaḥ
2.5
pippalyādi gaṇa
pippalyagni-vacā-vatsa-kola-granthika-mustakāḥ
viśvailātiviṣā-kauntī-cavyoṣaṇa-yavānikāḥ
2.6
bhārgī-mūrvā-mahānimba-phalājājyaḥ (sa)sarṣapāḥ
hiṅgu tiktā viḍaṅgaṃ ca vātaśleṣmaharo gaṇaḥ
2.7
elādi gaṇa
elā-vakrāmbu-kauntī-tvakpatrahemāsra-corakāḥ
caṇḍāyaścalapunnāga-dāruguccharasāḥ puram
2.8
sarja-śukti-dadhi-dhyāma-kunda-vyāghrī-jaṭāmayāḥ
elādiḥ piḍakā-kaṇḍu-viṣānila-kaphāntakṛt
2.9
varuṇādi gaṇa
varuṇārttagalābhīru-bilvajāviviṣāṇikāḥ
sairīya-bṛhatīyugma-darbha-pūtika-śigrukāḥ
2.10
jayāgnimantha-bimbāgni-naktamālāḥ samoraṭāḥ
vargo'ntarvidradhi-śleṣma-medo-gulma-śiro'rttinut
2.11
āragvadhādi gaṇa
āragvadhāgni-śārṅgeṣṭā-kaṇṭakī-nimba-pāṭalāḥ
mūrvā-ghoṇṭāmṛtā-rāṭha-pāṭhā-bhūnimba-kūlakāḥ
2.12
karañjau vatsa-sairīya-suṣavī-saptaparṇakāḥ
meha-kuṣṭha-jvara-cchardi-viṣa-śleṣmaharo gaṇaḥ
2.13
lodhrādi gaṇa
lodhradvaya-plavāśoka-rambhā-sālailavālukāḥ
kadambo jiṅginī caiva śrīparṇī savasusravāḥ
2.14
vargo lodhrādiko nāma kaphamedoviśoṣaṇaḥ
yonidoṣaharo vraṇyaḥ stambhī sarvaviṣāpahaḥ
2.15
ambaṣṭhādi gaṇa
ambaṣṭhā-dhātakī-lodhra-samaṅgā-padmakesaram
madhukāralu-bilvaṃ ca pakvātisārahā gaṇaḥ
2.16
āmalakyādi gaṇa
āmalakyabhayā kṛṣṇā citrakaścetyayaṃ gaṇaḥ
sarvajvarakaphāṃtaṅkanodī vṛṣyo'tidīpanaḥ
2.17
akṣadhātryabhayā hanti triphalā viṣamajvaram
cakṣuṣyā dīpanī mehakuṣṭhapittakaphāntakṛt
2.18
bṛhatī-dhāvanī-pāṭhā-yaṣṭīmadhu-kaliṅgakāḥ
pācanīyo bṛhatyādiḥ kṛcchradoṣatrayāpahaḥ
2.19
paṭolaṃ candanaṃ mūrvā tiktā pāṭhāmṛtā gaṇaḥ
pitta-śleṣmāruci-cchardi-jvara-kaṇḍū-viṣāpahaḥ
2.20
gūḍūcī nimbadhānyākamadhukaṃ candanānvitam
tṛṣṇādāhāruci-cchardi-sarvajvaraharo gaṇaḥ
2.21
kākolyādi gaṇa (atibṛṃhaṇa)
kākolyau madhukaṃ śṛṅgī mede jīvaka-ṛṣabhakau
prapauṇḍarīka-mṛdvīkā-ṛddhi-vṛddhi-tukāḥ sahe
2.22
payasyā padmakaṃ chinnetyeṣa vargo'tibṛṃhaṇaḥ
stanyaśca jīvano vṛṣyaḥ pittāsrānilanāśanaḥ
2.23
śārivādi gaṇa
śārivā-padmakośīra-madhūkaṃ-candanadvayam
kāśmaryaṃ madhukaṃ ceti śāravādirayaṃ gaṇaḥ
2.24
raktapittaṃ nihantyāśu tṛṣṇāṃ cātipramāthinīm
tīvrapitta-jvara-cchardi-mahādāha-vināśanaḥ
2.25
añjanādi gaṇa
añjana-tārkṣya-śyāmā-nāgapaṅkaja-kesaram
madhukaṃ cetyayaṃ vargaḥ pittāsṛgviṣadāhanut
2.26
vacādi gaṇa evaṃ haridrādi gaṇa
vacā-mustābhayā-dāru-nāgarātiviṣā gaṇaḥ
haridrā-kalaśī-dāruniśā-madhuka-vatsakāḥ
2.27
etau vacā-haridrādigaṇau doṣa-vipācanau
āmātisāraśamanau stanyadoṣa-viśodhanau
2.28
ūṣādi gaṇa
ūṣa-saindhava-kāśīsadvaya-hiṅgu-śilājatu
tutthakaṃ ceti medoghnaḥ śarkarāśmarinud gaṇaḥ
2.29
vīravṛkṣādi gaṇa
vīravṛkṣo'gnimanthaśca kāśavṛkṣādanīkuśāḥ
moraṇṭendīvarī-sūryabhaktā-ṭuṇḍuka-gokṣurāḥ
2.30
vasuko vaśiro darbhaḥ sairīyāvaśmabhedakaḥ
aśmarī-śarkarā-kṛcchra-mārutārttiharo gaṇaḥ
2.31
muṣkakādi gaṇa
muṣkaka-triphalā-rāṭhavṛkṣakāgni-snuhī-dhavāḥ
palāśa-śiṃśapā-vargo medo'rśo'śmarimehahā
2.32
sālādi gaṇa
sāla-syandana-kālīya-dhava-sarjjārjunāsanāḥ
śirīṣa-śiṃśapā-bhūrja-khadirāścandanadvayam
2.33
kadaro vājikarṇaśca karañjaḥ khapuro'guruḥ
vargo'yaṃ kaphapāṇḍutva-kuṣṭhamehavināśanaḥ
2.34
utpalādi gaṇa
utpalaṃ kumudaṃ padmaṃ kahlāraṃ lohitotpalam
madhukaṃ ceti pittāsṛktṛḍ-viṣaccharddihā gaṇaḥ
2.35
trapu ādi gaṇa
trapustāmramayaḥ sīsaṃ hema rūpyaṃ ca tanmalāḥ
vargastu gulma-hṛdroga-pāṇḍu-meha-garāpahaḥ
2.36
surasādi gaṇa
surasau kāsamardaśca phaṇijjhārjakabhūstṛṇam
nirguṇḍīsurasīphañjīkulāhalasugandhikāḥ
2.37
kṣavakaḥ kālamālaśca viṣamuṣṭiḥ pracībalaḥ
viḍaṅgaṃ kākamācī ca maruvo mūṣikarṇikā
2.38
śrīparṇī ceti vargo'yaṃ kṛmiśleṣmavināśanaḥ
kāsāruci-pratiśyāya-śvāsahā vraṇaśodhanaḥ
2.39
paruṣādi gaṇa
paruṣo dāḍimaṃ drākṣā kāśmarī śākajaṃ phalam
rājādanaṃ sadhātrīkaṃ katakena samanvitam
2.40
parūṣakādiko nāmnā gaṇo'yaṃ vātanigrahaḥ
hṛdyo rucipradastṛṣṇā-mūtradoṣavināśanaḥ
2.41
mustādi gaṇa
mustā pāṭhā haridre dve tiktā hemavatī vacā
drāmiḍyativiṣā-kuṣṭha-bhallātaka-phalatrayam
2.42
śārṅgaṣṭrā ceti vargo'yaṃ kapharoganiṣūdanaḥ
śodhanaḥ pācanaḥ stanyo yonidoṣaharo mataḥ
2.43
śyāmādi gaṇa
śyāmā dantī dravantī snug mahāśyāmāmṛtā trivṛt
saptalā śaṅkhinī śvetā rājavṛkṣaḥ sabilvakaḥ
2.44
kampillakaḥ karañjaśca hemakṣīrītyayaṃ gaṇaḥ
udāvarttodarānāha-viṣa-gulma-vināśanaḥ
2.45
bilvādi gaṇa (mahāpañcamūla)
bilvāgnimantha-ṭuṇṭūka-śrīparṇī-pāṭalā mahat
dīpanaṃ kaphavātaghnaṃ pañcamūlamidaṃ smṛtam
2.46
pṛṣṭaparṇyādi gaṇa (laghu pañcamūla)
pṛṣṭaparṇī-sthirairaṇḍa-bṛhatīdvaya-saṃyutam
bṛṃhaṇaṃ vātapittaghnaṃ pañcamūlaṃ kaniṣṭhakam
2.47
vidāryādi gaṇa (vallija pañcamūla)
vidārī śārivā chāgaśṛṅgī vatsāactiondanī niśā
kṛcchrapittānilān hanyād vallijaṃ mūlapañcakam
2.48
gṛdhrā halī śvadaṃṣṭrā ca sairīyaḥ karamardikā
etacchleṣmānilau hanti kaṇṭakaṃ mūlapañcakam
2.49
kuśa-kāśa-dvayaṃ darbho naḍaśceti tṛṇodbhavam
pittakṛcchraharaṃ pañcamūlaṃ vastiviśodhanam
2.50
etaistailāni sarpīṃṣi pralepān pānakānyapi
gaṇairvibhajya kurvīta yathāvidhi bhiṣagvaraḥ
2.51
kvāthyāccaturguṇaṃ vāri pādasthaṃ syāccaturguṇam
snehāt snehasamaṃ kṣīraṃ kalkaśca snehapādikaḥ
2.52
saṃvartitauṣadhapāko vastau pāne bhavet samaḥ
kharo'bhyaṅge mṛdurnasye sāmānyeyaṃ prakalpanā
2.52.p1
iti dravyagaṇādhyāyo dvitīyaḥ samāptaḥ || tṛtīya adhyāya
Linked texts (5)
- Garuḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhāvaprakāśa (another edition) — Sanskrit
- Vaidyakaśabdasindhu (Umeścandra Gupta) — Umeścandra Gupta, Sanskrit
- Vaidyakaśabdasindhu (Umeśacandragupta) — Umeśacandragupta, Sanskrit
- Bhaiṣajyaratnāvalī (ed. Rājeśvaradatta Śāstrī) — Sanskrit