Siddhisara 28
Siddhisāra 28
- Language
- Sanskrit
Contents
28.1
agada tantra (viṣa-cikitsā)
viṣa ke do bheda
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva dvividhaṃ viṣamucyate
mūlādyātmakamādyaṃ syāt paraṃ sarpādisambhavam
28.2
viṣa ke dasa guṇa
laghvavyaktarasaṃ sūkṣmaṃ rūkṣoṣṇāśu vyavāyi ca
vikāsi viśadaṃ tīkṣṇaṃ viṣaṃ daśaguṇaṃ smṛtam
28.3
sarpoṃ ke bheda
vātapittakaphātmāno bhogi-maṇḍali-rājilāḥ
yathākramaṃ samākhyātā dvayantarā dvandvarūpiṇaḥ
28.4
daṃśo bhogikṛtaḥ kṛṣṇaḥ sarvavātavikārakṛt
pīto maṇḍalijaḥ śophī pṛthuḥ pittavikārakṛt
28.5
rājilottho bhaved daṃśaḥ sthiraḥ śophaśca picchilaḥ
pāṇḍuḥ snigdho'tisāndrāsṛk sarvaśleṣmavikārakṛt
28.6
maghārdrā-kṛttikāśleṣā-bharaṇīṣu prayatnataḥ
pūrvāsu ca pradaṣṭasya kasyacijjīvitaṃ bhavet
28.7
navamī pañcamī ṣaṣṭhī tathā kṛṣṇacaturdaśī
caturthī savane dve ca daṣṭānāṃ viṣamā matāḥ
28.8
yasya keśāḥ praśīryante daṇḍarājirna dṛśyate
romaharṣo na śītena taṃ daṣṭaṃ parivarjayet
28.9
sarpadaṃśa meṃ prāthamika upacāra
bandhanācūṣaṇācchedadāhastrāvāḥ prakīrtitāḥ
pūrvaṃ daṣṭasya pānaṃ ca hṛdayāvaraṇaṃ ghṛtam
28.10
sarpaviṣahara yoga
nirguṇḍīsahitā śvetā pānaṃ phaṇiviṣāpaham
bhāvitaṃ svarasenaiva mūlaṃ vā sindhuvārajam
28.11
maṇḍalī-viṣahara yoga
vaṭaśuṅgā samañjiṣṭhā jīvakarṣabhakau sitā
kāśmaryaṃ madhukaṃ caiva pānaṃ maṇḍalidaṣṭake
28.12
rājila-viṣahara yoga
kauntī kuṣṭhaṃ nataṃ vyoṣaṃ kaṭukātiviṣā madhu
gṛhadhūmaśca pānena ghnanti rājilajaṃ viṣam
28.13
viṣamūrcchāhara añjana- 1
māṃsīcandanasindhūtthakṛṣṇāyāṣṭyūṣaṇotpalaiḥ
añjanaṃ syāt sagopittairviṣasuptaprabodhanam
28.14
viṣamūrcchāhara añjana- 2
naktamālaphalavyoṣabilvamūlaniśādvayam
saurasaṃ puṣpamājaṃ ca mūtraṃ bodhanamañjanam
28.15
viṣamūrcchāhara nasya- 1
bījakalkaḥ sasindhūttho mayūrakaśirīṣayoḥ
nasyaṃ yavaphalād bījaṃ sapāṭhaṃ vā prabodhanam
28.16
viṣamūrcchāhara nasya- 2
vandhyākarkoṭajaṃ mūlaṃ chāgamūtrātibhāvitam
nasyaṃ kāñjikasampiṣṭaṃ viṣopahatacetasaḥ
28.197
sarvaviṣahara agadottama
śirīṣāriṣṭanaktāhvavegakośātakīphalaiḥ
hanti gomūtrasampiṣṭairviṣāṇyāśvagadottamaḥ
28.198
sarvaviṣahara mahāgada
aṅkoṭhāriṣṭadhattūrasnukkarañjāśvamārakaḥ
vṛścīvāgniphalījātī-kuṭajārkairmahāgadaḥ
28.199
viṣasūdana agada
natoṣaṇaśilādārunaktāhvārkaniśāyugaiḥ
śirīṣapippalīyuktairagado viṣasūdanaḥ
28.20
brāhma agada
tiktatumbīja-bījāni gopittena prapeṣayet
eṣa sarvaviṣadhvaṃsī brāhmaḥ pānādināgadaḥ
28.21
śirīṣa-gomūtra yoga
mūlatvakpatrapuṣpāṇi bījaṃ ceti śirīṣataḥ
gavāṃ mūtreṇa piṣṭvaitad bheṣajaṃ viṣavāraṇam
28.22
sārvakarmika agada- 1.
mañjiṣṭhailā niśā lākṣā māṃsī yaṣṭī hareṇukā
kṣaudraṃ ceti viṣaghno'yamagadaḥ sārvakarmikaḥ
28.23
sārvakarmika agada- 2.
lavaṇāni trivṛd yaṣṭī viśalyā tryūṣaṇaṃ niśe
mañjiṣṭhā madhu śṛṅgastho hyagadaḥ sarvakarmakṛt
28.24
sarvaviṣahara ‘candrodaya’ agada
candanālaśilākuṣṭhatvakpatrailābdasarṣapāḥ
māṃsīpadmakavakrāsṛksurasaitāhvarocanāḥ
28.25
spṛkkāhiṃgvambulāmajjaśatapuṣpāpriyaṅgavaḥ
piṣṭāḥ sarvaviṣonmāthī nāmnā candrodayo'gadaḥ
28.26
sarvaviṣahara ‘sūryodaya’ agada
śyāmebhapāṭalīkṛṣṇāmañjiṣṭhākiṇihī-śilāḥ
kovidāroṣaṇe vakraṃ niśe dadhyaparājitam
28.27
bṛhatīṃ madhukaṃ caiva gomūtreṇa prapeṣayet
eṣa sūryodayo nāmā viṣarakṣojayo'gadaḥ
28.28
īśvarī kadalī nāgī candrā śvetā ghanasvanaḥ
nirguṇḍī ceti vargo'yaṃ pṛthag vā viṣajit param
28.29
srute palāśaje kṣāre pacyamāne kṣipedimān
kauntīkuṣṭhanatavyoṣasurasāśārivāghanāḥ
28.30
māṃsīhiṅgu-niśāyaṣṭīviḍaṅga-saindhavaṃ tathā
darvīpralepanaṃ jñātvā gośṛṅge sthāpayedata:
28.31
kolamātraṃ piban hanti viṣāṇyatibalānyapi
yakṣmagulmodarārśāṃsi mehamandānalajvarān
28.32
samadhurviṣapītasya vamanaṃ gomayād rasaḥ
hṛdayāvaraṇaṃ sarpiragadāṃśca prayojayet
28.33
rajanī-saindhava-kṣaudrasaṃyuktaṃ ghṛtamuttamam
pānaṃ mūlaviṣārttasya digddhaviddhasya ceṣyate
28.34
śarkarākṣaudrasaṃyuktaṃ cūrṇaṃ tāpyasuvarṇayoḥ
lehaḥ praśamayatyugraṃ sarvayogakṛtaṃ viṣam
28.34.p1
hema sarvaviṣāṇyāśu garāṃśca viniyacchati| na sajjate hemapāṅge viṣaṃ padmadale'mbuvat
28.34.p2
carakasaṃhitā, cikitsāsthāna-23.240
28.35
tālanimbadalaṃ keśā jīrṇacailaṃ yavā ghṛtam
dhūpo vṛścikaviddhasya śikhipatraghṛtena vā
28.35.p1
nṛkeśāḥ sarṣapāḥ pītā guḍo jīrṇaśca dhūpanam
viṣadaṃśasya sarvasya kāśyapaḥ paramabravīt
28.35.p2
aṣṭāṅgasaṃgraha, uttarasthāna- 43.41
28.36
vṛścikaviṣa-nāśaka anya yoga
arkakṣīreṇa sampiṣṭaṃ lepo bījaṃ palāśajam
vṛścikārtasya kṛṣṇā vā śirīṣaphalasaṃyutā
28.37
manohvā saindhavaṃ hiṅgu jātīpatraṃ sanāgaram
gośakṛdrasasampiṣṭaṃ guḍikā vṛścikārttinut
28.38
mūṣikaviṣahara yoga
tilakāṅkoṭhayormūlaṃ girikarṇyāstilasya ca
śarkarā-madhu-sarpīṃṣi pānamākhuviṣāpaham
28.39
pānaṃ sāhacaraṃ mūlaṃ sakṣaudraṃ taṇḍulāmbunā
payasā vākhudiṣṭasya piṣṭā tilakamañjarī
28.40
mārjārakasya babhrorvā pīto māṃsarasaḥ śṛtaḥ
sopadravamapi kṣipraṃ jayenmūṣikajaṃ viṣam
28.41
alarkaviṣahara yoga
aṅkoṭhottara-mūlottha-kaṣāyasya palatrayam
sarpiṣaśca palaṃ pītamālarkaviṣa-nāśanam
28.42
arkakṣīraṃ tilāt tailaṃ palalaṃ ca guḍaṃ samam
pānājjayati durvāraṃ tūrṇaṃ kukkurajaṃ viṣam
28.43
sarvakīṭaviṣa-nāśaka yoga
kṣāro vyoṣaṃ vacā hiṅgu viḍaṅgaṃ saindhavaṃ natam
ambaṣṭhātiviṣā kuṣṭhaṃ sarvakīṭaviṣāgadaḥ
28.44
pītvā mūlaṃ trivṛttulyaṃ taṇḍulīyasya sarpiṣā
sarvakīṭaviṣāṇyāśu jayatyatibalānyapi
28.45
karṇikāhara yoga
pārāvataśakṛd dantī godantaḥ saindhavaṃ trivṛt
kusumbhaṃ snukpayo vahniḥ karṇikāpātanaṃ param
28.46
lūtāviṣahara yoga
candanaṃ padmakaṃ kuṣṭhaṃ natāmbūśīrapāṭalāḥ
nirguṇḍī śārivā śelu lūtāviṣaharo'gadaḥ
28.47
kapitthaṃ pāṭalī śelu śirīṣaṃ dve punarnave
dve śvete cāgadaḥ sarvalūtāviṣa-nivāraṇaḥ
28.48
viṣārtta ke lie pathya-apathya
śītakramo viṣārtte syānmuktvā vṛścikajaṃ viṣam
krodhātapa-divāsvapna-vyāyāmāśca vigarhitāḥ
28.49
upadravā drutaṃ sādhyā jvarādyāḥ svacikitsitaiḥ
avidāhīni cānnāni viṣārttānāṃ prayojayet
Linked texts (13)
- Viṣṇudharmottarapurāṇa — Sanskrit
- Aṣṭāṅgasaṃgraha — Vāgbhaṭa, Sanskrit
- Bhāvaprakāśa (typeset by P. Freund, Vedic Reserve) — Sanskrit
- Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā (ed. Kunte, Navre and Paradkar, with the Sarvāṅgasundarā and Āyurvedarasāyana) — Sanskrit
- Cakradatta (Cikitsāsaṅgraha) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
- Siddhasāra — Ravigupta, Sanskrit
- Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) — Vaṅgasena, Sanskrit
- Gadanigraha — Soḍhala, Sanskrit
- Ārogyacintāmaṇi (Dāmodaramiśra) — Dāmodaramiśra, Sanskrit
- Yogaratnasamuccaya (Anantakumāra) — Anantakumāra, Sanskrit
- Vīrasiṃhāvaloka — Vīrasiṃha, Sanskrit
- Hṛdayapriyā — Pāñcumnattadu 1790, Sanskrit
- Vīrasiṃha — Bhoja, Sanskrit