Pramāṇa · Search · About · API

Siddhisara 30

Siddhisāra 30

Language
Sanskrit

Contents

30.1

kumāratantra
santati va rati ke bādhaka yoniroga
raterdhāma paraṃ yoṣid apatyānarghyaratnasūḥ
yonivyāpattayastasyāḥ prajārativināśanāḥ

30.2

vātapittakapha-janya yonivikāra
śūlakārkaśyavibhraṃśastambhatodavatīraṇāt
pittasandūṣitā dāhapākaraktasrutijvaraiḥ

30.3

kaphaduṣṭā bhaved yoniḥ sakaṇḍūśaityagauravā
sravantyācāmasaṅkāśaṃ śvetaṃ picchilameva ca

30.4

vātika yonivikāroṃ kī cikitsā
svedaḥ pāyasa-saṃyāvaiḥ satailapicudhāraṇām
snehasvedottarā vastirvātayonyāḥ praśasyate

30.5

yoniśūlahara yoga
pippartyarjakamūlābhyāṃ yoniśūle pibetsurām
kṛṣṇopakuñcikābhyāṃ vā yuktāṃ sauvarcalena vā

30.6

yoniviśodhana evaṃ garbhasaṃsthāpana yoga
sairīyastriphalā bhārgī rāsnāmṛtā śatāvarī
niśe punarnave mede kārṣikaiḥ prasthamājyataḥ

30.7

pakvaṃ kṣīreṇa tatpītaṃ vātayoni-viśodhanam
garbhasaṃsthāpanaṃ mukhyaṃ pittayonyāśca śasyate

30.8

yonyāḥ pittapraduṣṭāyā raktapittaharo vidhiḥ
āragvadhādiko yojyaḥ śleṣmalāyāśca sarvataḥ

30.9

caturthe divase gaccheda ṛtau puṣṭo naro'ṅganām
sūnussyācchukrabāhulyād duhitā cārttave'dhike

30.10

lakṣmaṇāṃ vaṭaśuṅgāṃ vā piṣṭvā kṣīreṇa binduhān
caturaḥ putrakāmāyāḥ savye nāsāpuṭe kṣipet

30.11

bījapūrakabījāni cūrṇaṃ vā nāgakesarāt
pītvājyenāpnuyād garbhamṛttau yoṣinnarāśrayāt

30.92

śyāmastanamukhīṃ nārīmantargarbhāṃ vinirdiśet
vyavāyakhedavarjinyāstasyāḥ syād daurhadaṃ hitam

30.93

bhayābhighātāttīkṣṇoṣṇapānāśananiṣevaṇāt
garbhe patati raktasya saśūlaṃ darśanaṃ bhavet

30.94

sekāvagāhanālepāḥ śasyante tatra śīlitāḥ
jīvanīyaiḥ śṛtaṃ kṣīraṃ pānaṃ caiva saśarkaram

30.95

śvetacandana-kākolī-drākṣā-lāmajja-śarkarāḥ
madhukotpala-mañjiṣṭhā-dhātakīpuṣpa-śarkarāḥ

30.16

śarkarotpalayaṣṭyāhva-lodhra-candana-śārivāḥ
garbhasrāve trayo yogāḥ pātavyāstaṇḍulāmbhasā

30.17

utpalādigaṇaṃ piṣṭaṃ payasā śarkarāvatā
nyagrodhādeḥ pravālānvā tvagvā garbhasrutau pibet

30.18

kvāthenotpalakāṇḍānāṃ śālipiṣṭaṃ saśarkaram
pibed garbhaparisrāve tairvā kṣīraṃ prasādhitam

30.19

garbhiṇī prathame māse dvitīye tṛtīye'śanam
svādu śītaṃ niṣeveta caturthe navanītavat

30.20

pañcame saghṛtaṃ kṣīraṃ ṣaṣṭhasaptamayoḥ pibet
yavāgūṃ peśalāṃ yuktāṃ śvadaṃṣṭrā-siddhasarpiṣā

30.21

aṣṭame syātpayo yaṣṭīpakvaṃ tailānuvāsanam
śasyate'taḥ paraṃ peyā snigdho jāṅgalajo rasaḥ

30.22

śiśu kā nāḍīchedana evaṃ ghṛtamadhulehana
śiśoraṣṭāṅgulaṃ muktvā nāḍīṃ jātasya vardhayet
sukhāmbukṣālitāsyasya lehaḥ syānmadhusarpiṣī

30.23

medhākāntivarddhaka lehana
hemacūrṇaṃ vacā brāhmī pathyā kuṣṭhaṃ ghṛtaṃ madhu
medhākāntikaro leho hema brāhmīrasena vā

30.24

prasūtā kī āhāravidhi
trirātraṃ pañcarātraṃ vā tailamātrāṃ ghṛtasya vā
pāyayet sūtikāṃ pūrvaṃ snigdhenānnena yojayet

30.25

aparāpātana-yoga
aparāpātanaṃ madyaiḥ pippalyādirajaḥ pibet
śālimūlākṣamātraṃ vā mūtreṇāmlena vā yutam

30.26

mūḍhagarbhā kī cikitsā
parūṣakasya mūlena lāṅgalyā vā vṛṣasya vā
piṣṭena mūḍhagarbhāyā yoniṃ nābhiṃ ca lepayet

30.27

prasūtā hetu śūlahara yoga
sūtāyā hṛcchirovastiśūlaṃ makkallasañjñakam
yavakṣāraṃ pibet tatra sarpiṣoṣṇodakena vā

30.28

pippalyādigaṇakvāthaṃ pibedvā lavaṇānvitam
dhānyākāmbu guḍa-vyoṣa-trijātaka-yutaṃ tathā

30.29

sūtikārogahara yoga
pañcamūlasya niṣkvāthaṃ taptalohena saṅgatam
sūtikāroganāśāya pibed vā tadvidhāṃ surām

30.30

bālarogoṃ kā kāraṇa pradūṣita stanya
gurubhirviṣamairannairduṣṭairdoṣaiḥ pradūṣitam
kṣīraṃ dhātryāḥ kumārasya nānārogāya kalpate

30.31

kaṣāyaṃ salilaplāvi stanyaṃ mārutadūṣitam
kaṭvamlaṃ salile pītarājimatpittasaṅgatam

30.32

kapha-dūṣita stanya kī pahacāna
kaphaduṣṭaṃ ghanaṃ toye nimajjati supicchilam
aduṣṭaṃ cāmbunikṣiptamekībhavati pāṇḍuram

30.33

pītājyaṃ sakaṇākṣaudraṃ nimbatoyena vāmayet
dhātrīkṣīraviśuddhyarthaṃ mudgayūṣarasāyanam

30.34

bhārgīdāruvacāpāṭhāḥ pibetsātiviṣā śṛtāḥ
śamyākādiṃ ghanādiṃ vā dhātrīstanyaviśuddhaye

30.35

śiśu-jvaracikitsā
lājāñjanasitāvāṃśīmadhukaiścūrṇitaiḥ samaiḥ
kṣaudrayuktaiḥ śiśorlehaḥ sarvajvaranivāraṇaḥ

30.36

jvara-kāsa-vami-nāśaka yoga
pippūlyativiṣā-śṛṅgīcūrṇaṃ leho madhūkṣitam
kṣaudreṇātiviṣā caikā jvarakāsavamīñjayet

30.37

vami-kāsa-śvāsahara yoga
lājāsaindhavacūtāsthikṣaudrairleho vamīraṇaḥ
tukā ca kṣaudrasaṃyuktā kāsaśvāsaharī śiśoḥ

30.38

chardi-hikkāhara yoga
chardihikkāpahā lājā bījapūrāmbusaindhavaiḥ
lājākṣaudrasitāsarpiḥ-saindhavairvāvalehikā

30.39

udararogahara yoga
gajāhvadhātakīlodhrabilvodīcyaiḥ samākṣikaiḥ
lehaḥ kvātho'thavā hanti kumārasyodarāmayam

30.40

samaṅgādhātakīpuṣpaśārivālodhrasambhavaḥ
niṣkvātho madhusaṃyuktaḥ śīlitaḥ kukṣirogajit

30.41

śiśu-netracikitsā
krimaghnālaśilādārvīlākṣākāñcanagairikaiḥ
cūrṇāñjanaṃ kukūṇe syācchiśūnāṃ pothakīṣu ca

30.41.p1

kūkūṇaka roga kā svarūpakūkūṇakaḥ kṣīradoṣācchiśūnāmakṣivartmani| jāyate, sarujaṃ netraṃ kaṇḍūraṃ prasravenmuhuḥ
śiśuḥ kuryāllalāṭākṣikūṭanāsāvagharṣaṇam | śakto nārkaprabhāṃ draṣṭuṃ na vartmonmīlanakṣamaḥ

30.41.p2

mādhavanidānam, bālarogādhikāraḥ-8-9

30.41.p3

kaṇḍūstrāvānvitā gurvyo raktasarṣapasannibhāḥ
piḍakāśca rujāvatyaḥ pothakya iti sañjñitāḥ

30.41.p4

suśrutasaṃhitā, uttarasthāna-3.11

30.42

ajākṣīreṇa sampiṣṭairdārvīgairikamustakaiḥ
bahirālepanaṃ kāryamakṣirogavināśanam

30.43

aśvatthatvaggadakṣaudrairmukhapāke pralepanam
dārvīyaṣṭyabhayājātīpatrakṣaudraistathāparam

30.44

gaurī yaṣṭī varī lodhraṃ parṇyo rājādanaṃ sitā
padmakaṃ candanaṃ drākṣā padmaṃ kumudamutpalam

30.45

jīvakarṣabhakau medā kākolyau śārivādvayam
pañcatvagdaśamūlāmbukṣīraiḥ prasthaṃ ghṛtācchṛtam

30.46

jyotike pittavaisarpe mukhapāke grahārttiṣu
śastaṃ gauryādikaṃ nāma bālānāṃ sarvaroganut

30.47

grahadoṣa-lakṣaṇa
jāgarūko bhayodvegī durgandhī bahuceṣṭitaḥ
nakhadantavikārī syātkumāro grahadoṣataḥ

30.48

grahadoṣa-nāśaka dhūpa
raso naṃ nimbapatrāṇi jatuvaṃśāvalekhanam
siddhārthāriṣṭapatrāṇi vaṃśatvagjatunā saha

30.49

sarpanirmocanaṃ keśā nirmālyaṃ gaurasarṣapāḥ
dhūpatrayaṃ sasarpiṣkametat sarvagrahāpaham

30.50

saptaparṇatvacaṃ piṣṭvā mūrvātikatāsamanvitām
śiśorudvartanaṃ kuryāt sarvagrahavināśanam

30.51

madhūkāśvatthaśelūnāṃ patraiḥ saptacchadasya ca
kvāthaḥ śītaḥ prayoktavyaḥ snāne grahanivāraṇaḥ

30.52

baliśāntīṣṭikarmāṇi kāryāṇi grahaśāntaye
mantraścāyaṃ prayoktavyaḥ sūtrādau sārvakarmikaḥ

30.52.p1

iti kumāratantrādhyāya ekonatriṃśattamaḥ samāptaḥ || triṃśa adhyāya

Linked texts (12)