Siddhisara 30
Siddhisāra 30
- Language
- Sanskrit
Contents
30.1
kumāratantra
santati va rati ke bādhaka yoniroga
raterdhāma paraṃ yoṣid apatyānarghyaratnasūḥ
yonivyāpattayastasyāḥ prajārativināśanāḥ
30.2
vātapittakapha-janya yonivikāra
śūlakārkaśyavibhraṃśastambhatodavatīraṇāt
pittasandūṣitā dāhapākaraktasrutijvaraiḥ
30.3
kaphaduṣṭā bhaved yoniḥ sakaṇḍūśaityagauravā
sravantyācāmasaṅkāśaṃ śvetaṃ picchilameva ca
30.4
vātika yonivikāroṃ kī cikitsā
svedaḥ pāyasa-saṃyāvaiḥ satailapicudhāraṇām
snehasvedottarā vastirvātayonyāḥ praśasyate
30.5
yoniśūlahara yoga
pippartyarjakamūlābhyāṃ yoniśūle pibetsurām
kṛṣṇopakuñcikābhyāṃ vā yuktāṃ sauvarcalena vā
30.6
yoniviśodhana evaṃ garbhasaṃsthāpana yoga
sairīyastriphalā bhārgī rāsnāmṛtā śatāvarī
niśe punarnave mede kārṣikaiḥ prasthamājyataḥ
30.7
pakvaṃ kṣīreṇa tatpītaṃ vātayoni-viśodhanam
garbhasaṃsthāpanaṃ mukhyaṃ pittayonyāśca śasyate
30.8
yonyāḥ pittapraduṣṭāyā raktapittaharo vidhiḥ
āragvadhādiko yojyaḥ śleṣmalāyāśca sarvataḥ
30.9
caturthe divase gaccheda ṛtau puṣṭo naro'ṅganām
sūnussyācchukrabāhulyād duhitā cārttave'dhike
30.10
lakṣmaṇāṃ vaṭaśuṅgāṃ vā piṣṭvā kṣīreṇa binduhān
caturaḥ putrakāmāyāḥ savye nāsāpuṭe kṣipet
30.11
bījapūrakabījāni cūrṇaṃ vā nāgakesarāt
pītvājyenāpnuyād garbhamṛttau yoṣinnarāśrayāt
30.92
śyāmastanamukhīṃ nārīmantargarbhāṃ vinirdiśet
vyavāyakhedavarjinyāstasyāḥ syād daurhadaṃ hitam
30.93
bhayābhighātāttīkṣṇoṣṇapānāśananiṣevaṇāt
garbhe patati raktasya saśūlaṃ darśanaṃ bhavet
30.94
sekāvagāhanālepāḥ śasyante tatra śīlitāḥ
jīvanīyaiḥ śṛtaṃ kṣīraṃ pānaṃ caiva saśarkaram
30.95
śvetacandana-kākolī-drākṣā-lāmajja-śarkarāḥ
madhukotpala-mañjiṣṭhā-dhātakīpuṣpa-śarkarāḥ
30.16
śarkarotpalayaṣṭyāhva-lodhra-candana-śārivāḥ
garbhasrāve trayo yogāḥ pātavyāstaṇḍulāmbhasā
30.17
utpalādigaṇaṃ piṣṭaṃ payasā śarkarāvatā
nyagrodhādeḥ pravālānvā tvagvā garbhasrutau pibet
30.18
kvāthenotpalakāṇḍānāṃ śālipiṣṭaṃ saśarkaram
pibed garbhaparisrāve tairvā kṣīraṃ prasādhitam
30.19
garbhiṇī prathame māse dvitīye tṛtīye'śanam
svādu śītaṃ niṣeveta caturthe navanītavat
30.20
pañcame saghṛtaṃ kṣīraṃ ṣaṣṭhasaptamayoḥ pibet
yavāgūṃ peśalāṃ yuktāṃ śvadaṃṣṭrā-siddhasarpiṣā
30.21
aṣṭame syātpayo yaṣṭīpakvaṃ tailānuvāsanam
śasyate'taḥ paraṃ peyā snigdho jāṅgalajo rasaḥ
30.22
śiśu kā nāḍīchedana evaṃ ghṛtamadhulehana
śiśoraṣṭāṅgulaṃ muktvā nāḍīṃ jātasya vardhayet
sukhāmbukṣālitāsyasya lehaḥ syānmadhusarpiṣī
30.23
medhākāntivarddhaka lehana
hemacūrṇaṃ vacā brāhmī pathyā kuṣṭhaṃ ghṛtaṃ madhu
medhākāntikaro leho hema brāhmīrasena vā
30.24
prasūtā kī āhāravidhi
trirātraṃ pañcarātraṃ vā tailamātrāṃ ghṛtasya vā
pāyayet sūtikāṃ pūrvaṃ snigdhenānnena yojayet
30.25
aparāpātana-yoga
aparāpātanaṃ madyaiḥ pippalyādirajaḥ pibet
śālimūlākṣamātraṃ vā mūtreṇāmlena vā yutam
30.26
mūḍhagarbhā kī cikitsā
parūṣakasya mūlena lāṅgalyā vā vṛṣasya vā
piṣṭena mūḍhagarbhāyā yoniṃ nābhiṃ ca lepayet
30.27
prasūtā hetu śūlahara yoga
sūtāyā hṛcchirovastiśūlaṃ makkallasañjñakam
yavakṣāraṃ pibet tatra sarpiṣoṣṇodakena vā
30.28
pippalyādigaṇakvāthaṃ pibedvā lavaṇānvitam
dhānyākāmbu guḍa-vyoṣa-trijātaka-yutaṃ tathā
30.29
sūtikārogahara yoga
pañcamūlasya niṣkvāthaṃ taptalohena saṅgatam
sūtikāroganāśāya pibed vā tadvidhāṃ surām
30.30
bālarogoṃ kā kāraṇa pradūṣita stanya
gurubhirviṣamairannairduṣṭairdoṣaiḥ pradūṣitam
kṣīraṃ dhātryāḥ kumārasya nānārogāya kalpate
30.31
kaṣāyaṃ salilaplāvi stanyaṃ mārutadūṣitam
kaṭvamlaṃ salile pītarājimatpittasaṅgatam
30.32
kapha-dūṣita stanya kī pahacāna
kaphaduṣṭaṃ ghanaṃ toye nimajjati supicchilam
aduṣṭaṃ cāmbunikṣiptamekībhavati pāṇḍuram
30.33
pītājyaṃ sakaṇākṣaudraṃ nimbatoyena vāmayet
dhātrīkṣīraviśuddhyarthaṃ mudgayūṣarasāyanam
30.34
bhārgīdāruvacāpāṭhāḥ pibetsātiviṣā śṛtāḥ
śamyākādiṃ ghanādiṃ vā dhātrīstanyaviśuddhaye
30.35
śiśu-jvaracikitsā
lājāñjanasitāvāṃśīmadhukaiścūrṇitaiḥ samaiḥ
kṣaudrayuktaiḥ śiśorlehaḥ sarvajvaranivāraṇaḥ
30.36
jvara-kāsa-vami-nāśaka yoga
pippūlyativiṣā-śṛṅgīcūrṇaṃ leho madhūkṣitam
kṣaudreṇātiviṣā caikā jvarakāsavamīñjayet
30.37
vami-kāsa-śvāsahara yoga
lājāsaindhavacūtāsthikṣaudrairleho vamīraṇaḥ
tukā ca kṣaudrasaṃyuktā kāsaśvāsaharī śiśoḥ
30.38
chardi-hikkāhara yoga
chardihikkāpahā lājā bījapūrāmbusaindhavaiḥ
lājākṣaudrasitāsarpiḥ-saindhavairvāvalehikā
30.39
udararogahara yoga
gajāhvadhātakīlodhrabilvodīcyaiḥ samākṣikaiḥ
lehaḥ kvātho'thavā hanti kumārasyodarāmayam
30.40
samaṅgādhātakīpuṣpaśārivālodhrasambhavaḥ
niṣkvātho madhusaṃyuktaḥ śīlitaḥ kukṣirogajit
30.41
śiśu-netracikitsā
krimaghnālaśilādārvīlākṣākāñcanagairikaiḥ
cūrṇāñjanaṃ kukūṇe syācchiśūnāṃ pothakīṣu ca
30.41.p1
kūkūṇaka roga kā svarūpakūkūṇakaḥ kṣīradoṣācchiśūnāmakṣivartmani| jāyate, sarujaṃ netraṃ kaṇḍūraṃ prasravenmuhuḥ
śiśuḥ kuryāllalāṭākṣikūṭanāsāvagharṣaṇam | śakto nārkaprabhāṃ draṣṭuṃ na vartmonmīlanakṣamaḥ
30.41.p2
mādhavanidānam, bālarogādhikāraḥ-8-9
30.41.p3
kaṇḍūstrāvānvitā gurvyo raktasarṣapasannibhāḥ
piḍakāśca rujāvatyaḥ pothakya iti sañjñitāḥ
30.41.p4
suśrutasaṃhitā, uttarasthāna-3.11
30.42
ajākṣīreṇa sampiṣṭairdārvīgairikamustakaiḥ
bahirālepanaṃ kāryamakṣirogavināśanam
30.43
aśvatthatvaggadakṣaudrairmukhapāke pralepanam
dārvīyaṣṭyabhayājātīpatrakṣaudraistathāparam
30.44
gaurī yaṣṭī varī lodhraṃ parṇyo rājādanaṃ sitā
padmakaṃ candanaṃ drākṣā padmaṃ kumudamutpalam
30.45
jīvakarṣabhakau medā kākolyau śārivādvayam
pañcatvagdaśamūlāmbukṣīraiḥ prasthaṃ ghṛtācchṛtam
30.46
jyotike pittavaisarpe mukhapāke grahārttiṣu
śastaṃ gauryādikaṃ nāma bālānāṃ sarvaroganut
30.47
grahadoṣa-lakṣaṇa
jāgarūko bhayodvegī durgandhī bahuceṣṭitaḥ
nakhadantavikārī syātkumāro grahadoṣataḥ
30.48
grahadoṣa-nāśaka dhūpa
raso naṃ nimbapatrāṇi jatuvaṃśāvalekhanam
siddhārthāriṣṭapatrāṇi vaṃśatvagjatunā saha
30.49
sarpanirmocanaṃ keśā nirmālyaṃ gaurasarṣapāḥ
dhūpatrayaṃ sasarpiṣkametat sarvagrahāpaham
30.50
saptaparṇatvacaṃ piṣṭvā mūrvātikatāsamanvitām
śiśorudvartanaṃ kuryāt sarvagrahavināśanam
30.51
madhūkāśvatthaśelūnāṃ patraiḥ saptacchadasya ca
kvāthaḥ śītaḥ prayoktavyaḥ snāne grahanivāraṇaḥ
30.52
baliśāntīṣṭikarmāṇi kāryāṇi grahaśāntaye
mantraścāyaṃ prayoktavyaḥ sūtrādau sārvakarmikaḥ
30.52.p1
iti kumāratantrādhyāya ekonatriṃśattamaḥ samāptaḥ || triṃśa adhyāya
Linked texts (12)
- Bhāvaprakāśa (typeset by P. Freund, Vedic Reserve) — Sanskrit
- Mādhavanidāna (Rugviniścaya) — Mādhavakara, Sanskrit
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit
- Bhaiṣhajyaratnāvalī — Sanskrit
- Mādhavacikitsā — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit
- Nityanāthatantra — Sanskrit
- Siddhayoga (Vṛndasuni) — Vṛndasuni, Sanskrit
- Nidāna (Mādhava Bhaṭṭa) — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit
- Prakāśa of Dhamalla — Dhamalla, Sanskrit
- Siddhasāra — Ravigupta, Sanskrit
- Vaidyakaśabdasindhu (Umeścandra Gupta) — Umeścandra Gupta, Sanskrit
- Ārogyacintāmaṇi (Dāmodaramiśra) — Dāmodaramiśra, Sanskrit