Pramāṇa · Search · About · API

Siddhisara 32

Siddhisāra 32

Language
Sanskrit

32.1

iti pañcakarmādhyāyastriṃśattamaḥ samāptaḥ
amlavarjyā rasāḥ pañca rasone sampratiṣṭhitāḥ
vātaśleṣmaharaṃ tat syād dravyayogāt tridoṣahṛt

32.2

caitramāse prayojyaṃ tat svasthena balamicchatā
rogiṇāṃ ca sadā sevyaṃ jātasāraṃ guṇānvitam

32.3

saṃyataḥ svarasaṃ tasya pibet karṣābhivṛddhitaḥ
dvicatuḥṣaṭpalā mātrā hīnāmadhyottamā matā

32.4

kaphamārutayoramlairanupānaṃ surādibhiḥ
kalpayet payasā pitte madhuraiśca rasairbhiṣak

32.5

godhūmavikṛtiryojyā rasā jāṅgalajāśca ye
krodha-maithuna-khedādīnajīrṇaṃ ca vivarjayet

32.6

kanīyānekaptāhaṃ madhyamo dviguṇaṃ tu tat
uttamaśca trisaptāhameṣa jñeyaḥ kriyāvidhiḥ

32.7

pittaghnaṃ sarpiṣā yuktaṃ tailena kaphavātanut
वसामज्जBorder-anvitan drstam kshatakshinaprabrnhanam
vasāmajjānvitaṃ dṛṣṭaṃ kṣatakṣīṇaprabṛṃhaṇam

32.8

kṣīreṇa sādhitaṃ kṣuṇṇaṃ pibeccharkarayā yutam
raktapittātturaḥ kṣīṇo jīrṇe kṣīrarasāśanaḥ

32.9

vātarogagaronmāda-śvāsāpasmāra-kāsinām
bhagnaśūlakṛmiklība-vandhyānāṃ tat praśasyate

32.10

arśaḥpravāhikāttaina na sevyaṃ gaṇḍamālinā
atidurbaladehena garbhiṇyā bālavatsayā

32.91

palāṇḍu-kalpa
kiñcid vīryeṇa hīnaśca palāṇḍuḥ syādrasonataḥ
anenaiva vidhānena tasya kāryaṃ niṣevaṇam

32.92

eraṇḍataila-kalpa
madyāmlapañcamūlāmbu-jāṅgalaiśca rasaiḥ pṛthak
yathābalaṃ pibet tailameraṇḍaṃ mārutāmayī

32.93

triphalākvāthasaṃyuktaṃ śleṣmapittavināśanam
vātaśleṣmavikāraghnaṃ daśamūlāmbusaṅgatam

32.94

ajākṣīreṇa saṃyuktaṃ pītaṃ drākṣārasena vā
aśmarīmūtrakṛcchraghnaṃ kṣīreṇānilagulmajit

32.195

kāmalāpāṇḍvatīsāra-chardikuṣṭhajvarāturaiḥ
na sevyaṃ kevalaṃ śleṣmapittaraktagadāturaiḥ

32.196

pañca bhallātakān chitvā sādhayed vidhivajjale
kaṣāyaṃ taṃ pibecchītaṃ ghṛtenāktauṣṭhatālukaḥ

32.197

jīrṇe'dyādodanaṃ śītaṃ ghṛtakṣīropasaṃhitam
etadrasāyanaṃ medhyaṃ valipa lita-nāśanam
kuṣṭhārśaḥkṛmidoṣaghnaṃ duṣṭaśukraviśodhanam

32.18

tailaṃ bhallātakānāṃ vā pibenmāsaṃ yathābalam
sarvopatāvanirmukto jīved varṣaśataṃ dṛḍhaḥ

32.19

agnyātapadivāsvapna-tailagurvamlasevanam
varjayet parihāraśca dviguṇaḥ syāt kriyāpathāt

32.20

pittādhikasya jāyante pākaśophajvarādayaḥ
tasya śītā kriyā kāryā pānālepanasecanaiḥ

32.21

kṣīreṇa pippalīḥ pañca pibet kṣīrānnabhugyataḥ
daśāhaṃ pañcavṛddhiḥ syād apakarṣastathaiva ca

32.22

vātāsṛk-pāṇḍugulmārśaḥ-śvāsaśophodarāpaham
viṣamajvarahṛd vṛṣyaṃ pippalīvardhamānakam

32.23

atha khalu trīṇi dravyāṇi nātyupayuñjītādhikamanyebhyo dravyebhyaḥ,
tadyathā- pippalī, kṣāraḥ, lavaṇamiti| pippalyo hi kaṭukāḥ satyo
madhuravipākā gurvyo nātyarthaṃ snigdhoṣṇāḥ prakledinyo bheṣajābhimatāśca, tāḥ
sadyaḥ śubhāśubhakāriṇyo bhavantiḥ āpātabhadrāḥ, prayogasama-sādaguṇyāt,
doṣasañcayānubandhāḥ satatamupa-yujyamānā hi guruprakleditvācchleṣmāṇamutkla
eśayanti, auṣṇyāt pittaṃ, na ca vātapraśamanāyopakalpante'lpasnehoṣṇabhāvāt,
yogavāhinyastu khalu bhavanti, tasmāt pippalīrnātyupayuñjīta
śilājatu-kalpa
hemādilohasambhūtaṃ tadvīryābhaṃ śilājatu
gomūtragandhi susnigdhaṃ guru niḥśarkaraṃ śubham

32.24

yathādoṣaṃ gaṇakvāthairbhāvitaṃ cūrṇitaṃ muhuḥ
yathāsvaṃ prapibetkvāthaiḥ sarvavyādhivināśanam

32.25

evaṃ mākṣikadhātuśca niṣevyaḥ sarvarogahā
kapotakaṃ kulatthaṃ ca tanniṣevī vivarjayet

32.26

harītakī-kalpa
vātaghnā lavaṇaiḥ pathyā pittaghnā ghṛtasaṃyutā
nāgareṇa kaphaṃ hanti sarvarogān guḍānvitā

32.27

dhātrīrasāḍhakaṃ dhūtaṃ madhvakte sthāpayed ghaṭe
hemante śiśire vāsmānmātrāṃ prāvṛṣi vā pibet

32.28

añjanakṣīrasaṃyukto hyūrdhvāsṛk-pittanāśanaḥ
sitayā pāṇḍurogaghno gopyāsṛgdaravāraṇaḥ

32.29

śleṣmāṇaṃ madhunā hanti tryūṣaṇenāgnimandatām
somarājiyutaṃ kuṣṭhamarśasi ca savatsakam

32.30

iti dhanvantarervīkṣya matamatrisutasya ca
āyurvedārṇavākīrṇaścikitsāmbulavo mayā

32.31

ekatriṃśadime'dhyāyā nibaddhāstantrapaddhatau
anuṣṭupchandasā ślokatrayodaśaśatānvitāḥ

32.32

niyogād devaguptasya bhrāturjyeṣṭhasya saṃhitām
pāṇḍunāgaṃ samuddiśya ravigupto'karodimām

Linked texts (1)