Pramāṇa · Search · About · API

Napumsakamritarnava 4

Napuṃsakāmṛtārṇava 4

Language
Sanskrit

4.1

atha pañcamastaraṃgaḥ
guṭikārasādivarṇanam
śiṣya uvāca
atha guṭikā rasāṃścaiva puruṣārthapradāyakān
vīryavṛddhikarāṃścaiva brūhi me bhiṣajāṃ vara

4.2

gururuvāca
tamuvāca gururdhīmānāyurvedasya pāragaḥ
vidhivacchūyatāṃ śiṣya guṭikāśca rasāṃstathā

4.3

bahuphalī mocarasaṃ musalyau karahāṭakam
tugā ca markaṭī bījaṃ kokilākṣamuṭaṃgaṇam

4.4

gokṣuraṃ hyamṛtāsattvaṃ japāpuṣpaṃ lisorakam
mastaṃgī jātikośaṃ ca lavaṃgaṃ vaṃśajāta kam

4.5

etāni samabhāgāni sitā ca dviguṇā bhavet
pākaṃ kṛtvā guṭīrbaddhavā kolamātrapramāṇataḥ

4.6

sāyaṃkāle bhakṣayitvā pibeddūgdhaṃ tadopari
napuṃsakatvarogaghnaṃ vājīkaraṇamuttamam

4.7

vājīkaraṇaguṭikā
karavīrasya bījāni bṛhatīphalameva ca
vṛddhadārasya bījāni vānarībījamūlakam

4.8

etāni samabhāgāni sūkṣmacūrṇāni kārayet
saṃmardya tāṃbūlarase vaṭīvallayugaṃ kṛtam

4.9

ekaikaṃ bhakṣitaṃ puṃsāṃ napuṃsakagadāpaham
vīryavṛddhikaraṃ puṣṭaṃ balavājīkaraṃ param

4.15

candrodaya rasa
palaṃ mṛdusvarṇadalaṃ raseṃdrātpalāṣṭakaṃ ṣoḍaśa gaṃdhakasya
śāṇaistukārpāsabhavaiḥ prasūnaisarvāvimardyāthakumārikādbhiḥ
tatkācakuṃbhe nihitaṃ sugāḍhe mṛtkarpaṭaistaddivasatrayaṃ ca
pacetkramāgnau sikatākhyayaṃtre tato rasaḥpallavarāgaramyaḥ
sauvarṇametatsakalāmayaghnaṃ sarveṣu yogeṣu ca yojanīyam
nigṛhya caitasya palaṃ palāni catvāri karpūrarajastathaiva
jātīphalaṃ coṣaṇamiṃdrapuṣpaṃ kastūrikāyāmiha śāṇa ekaḥ
caṃdrodayoyaṃ kathitosya māṣobhukto hivallīdalamadhyavarttī
madoddhatānāṃ pramadāgaṇānāṃ garvāyikatvaṃ ślathayatyavaśyam
bhṛtaṃ ghanībhūtamatīvadugdhamānaṃdadāyīnyaparāṇi pathyam
laghucaṃdrodaya rasa
jātīphalaṃ lavaṃgaṃ ca karpūraṃ maricaṃ tathā
pratyekaṃ tolakaṃ dattvā suvarṇasya ca māṣakam

4.16

aṃḍajaṃ māṣamānaṃ ca sarvatulyamatheśvaram
yatnato mardayetkhalve cartuguṃjāvaṭīṃ caret

4.17

eṣa caṃdrodayo nāma raso vājīkaraḥ paraḥ
haṃti rogānaśeṣāṃśca balavīryāgnivarddhanaḥ

4.18

siddhasūtarasa
muktāphalaṃ śuddhasūtaṃ suvarṇaṃ raupyameva ca
yavakṣāraṃ ca tatsarvaṃ tolaikaikaṃ prakalpayet

4.19

raktotpalapatratoyairmardayettattlīkṛtam
mardayecca punardattvā gaṃdhakaṃ tadanaṃtaram

4.20

kṣiptvā kācaghaṭīmadhye sannirudhya triyāmakam
sikatākhye pacecchīte siddha ghṛtaṃ tu bhakṣayet

4.21

paṃcaraktipramāṇeṇa musalīśarkarānvitam
śukravṛddhi karotyeṣa dhvajabhaṃgaṃ ca nāśayet

4.22

durbalaṃ vapuratyarthaṃ balayuktaṃ karotyasau
mudgagarbhaṃ ghṛtaṃ kṣīraṃ śālayo māhiṣaṃ hitam

4.23

vasaṃtakusumākararasa
dvibhāgaṃ hāṭakaṃ caṃdraṃ trayo vaṃgahikāṃtakāḥ
caturbhāgaṃ śuddhamabhraṃ pravālaṃ mauktikaṃ tathā

4.24

bhāvaye dgavyadugdhena tathā cekṣurasena ca
vāsālākṣārasodīcyarambhākaṃdaprasūnakaiḥ

4.25

śatapatrarasenaiva mālatyā kuṃkumodakaiḥ
paścānmṛgamadairbhāvyaṃ sugaṃdhirasasaṃbhavam

4.26

kusumākara ākhyāto vasaṃtapadapūrvakaḥ
guṃjādvayena saṃsevyaḥ sitāmadhvājyasaṃyutaḥ

4.27

mehaghnaḥ kāṃtidaścaiva kāmadaḥ puṣṭidastathā
valīpalitanāśaśca śrutibhraṃśaṃ vināśayet

4.28

puṣṭidoyaṃ balāyuṣyaputraprasavakārakaḥ
tathā somarujaṃ haṃti sādhyāsādhyamathāpi vā

4.30

pūrṇacaṃdrarasa
mṛtābhralohaṃ saśilaṃ jatu syādviḍaṃgatāthemadhunā ghṛtena
piṣṭaṃpraśastaṃ khalu pūrṇacaṃdromāṣosya puṣṭyai bhavatipraśastaḥ
kāmadevarasa
taraṃ vajraṃ suvarṇaṃ ca tāmraṃ sūtakagaṃdhakam
lohaṃ kramavivṛddhāni kuryādetāni mātrayā

4.31

vimardya kanyakādrāvairnyasetkācamaye ghaṭe
vimudraya piṭharīmadhye dhārayetsaiṃdhavairbhṛte

4.32

vahniṃ śanaiḥ śanaiḥ kuryāddinaikaṃ tu taduddharet
svāṃgaśītaṃ ca saṃcūrṇya bhāvayedarkadugdhakaiḥ

4.33

aśvagaṃdhā ca kākolī vānarī musalī kṣurā
trivāraṃ ca rasairbhāvyaṃ śatāvaryāśca bhāvayet

4.34

kastūrīvyoṣakarpūraṃ kaṃkolailā lavaṃgakam
pūrvacūrṇādaṣṭamāṃśametaccūrṇaṃ vimiśrayet

4.35

sarvaiḥ samāṃ śarkarāṃ ca dattvā śāṇonmitaṃ pibet
godhugdhadvipalenaiva madhurāhārasevakaḥ

4.36

asya prabhāvātsauṃdaryaṃ balaṃ tejo vivarddhate
taruṇīṃ ramayedvṛddho na ca hāniḥ prajāyate

4.37

bṛhatpūrṇacaṃdrarasa
dvikarṣaṃ śuddhasūtasya gaṃdhakaṃ ca dvikārṣikam
lohabhasmaṃ paraṃ cābhraṃ jāritaṃ ca palāṃśakam

4.38

dvitolaṃ rajataṃ caiva vaṃgabhasma dvikārṣikam
suvarṇaṃ tolakaṃ caiva tāmraṃ kāṃsyaṃ ca tatsamam

4.39

jātīphalaṃ ceṃdrapuṣpamelā bhṛṃgaṃ ca jīrakam
karpūraṃ vanitāmustaṃ karṣaṃkarṣaṃ pṛthak pṛthak

4.40

sarvaṃ khalvaṃtale kṣiptvā kanyārasavimarditam
bhāvayitvā varātoyaiḥ keṃbukānāṃ rasena ca

4.41

airaṃḍapatrairāveṣṭya dhānye rātridinoṣitam
uddhṛtya mardayitvā ca vaṭikāṃ caṇasammitām

4.42

khādecca parṇakhaṃḍena saṃyuktāṃ vyādhināśinīm
sarvavyādhivinā śāya kāśīnāthena bhāṣitaḥ

4.43

pūrṇacaṃdraraso nāma sarvarogeṣu yojayet
balyo rasāyano vṛṣyo vājīkaraṇa uttamaḥ

4.44

ayamaṣṭhīlikā haṃti kāsaśvāsamarocakam
āmaśūlaṃ kaṭīśūlaṃ hṛcchūlaṃ pittaśūlakam

4.45

agnimāṃdyamajīrṇaṃ ca grahaṇīṃ cirajāmapi
āmavātāmlapittaṃ ca bhagaṃdaramapi drutam

4.46

kāmalāṃ pāṇḍurogaṃ ca pramehaṃ vātaśoṇitam
nātaḥ parataraḥ śreṣṭho vidyate vājikarmaṇi

4.47

rasasyāsya prasādena naro bhavati nirgadaḥ
medhāṃ ca labhate vāgmī sarvaśāstrasamanvitaḥ

4.48

madanasya samā kāṃtirmadanasya samaṃ balam
gīyate madanenaiva madanasya samaṃ vapuḥ

4.49

strīṇāṃ tathānapatyānāṃ durbalānāṃ ca dehinām
kṣīṇānāmalpaśukrāṇāṃ vṛddhānāṃ vātaretasām
ojastejaḥ karaścāyaṃ strīṣu kāmavivarddhanam

4.50

abhyāsena nihaṃti mṛtyūpalitaṃ sarvāmayadhvaṃsano
vṛddhānāṃ madanodayodayakaraḥ prauḍhāṃganāsaṃgame
nityānaṃdakaraḥ sukhātisukhado bhūpaiḥ sadā sevyate
dṛṣṭaḥ siddhaphalo rasāyanavaraḥ śrīpūrṇacaṃdro rasaḥ

4.51

makaradhvajarasa
svarṇadvibhāgau vaṃgaṃ ca mauktikaṃ kāṃtalohakam
jātīkoṣaphale rūpyaṃ kāṃsyakaṃ rasasiṃduram

4.52

pravālacaṃdraṃ kastūrī abhrakaṃ caikabhāgikam
svarṇasiṃdūrato bhāgāścatvāraḥ kalpayedbudhaḥ

4.53

nātaḥ parataraḥ śreṣṭhaḥ sarvaroganiṣūdanaḥ
vīryavṛddhikaraścaiva vājīkaraṇa uttamaḥ

4.54

śrīmanmatharasa
rasagaṃdhakayorgrāhyaṃ karṣamekaṃ tu śodhitam
abhraṃ niścaṃdrakaṃ dadyātpalārddhaṃ tu vicakṣaṇaḥ

4.55

karpūraṃ śodhitaṃ dadyādvaṃgaṃ ca kolasaṃmitam
tāmraṃ kolārddhakaṃ tatra niḥśeṣaṃ maricaṃ kṣipet

4.56

lauhaṃ karṣaṃ sujīrṇaṃ ca vṛddhadārukabījakam
vidārī śatamūlī ca kṣurabījaṃ balā tathā

4.57

markaṭyātibalā caiva jātīkoṣaphale tathā
lavaṃgaṃ vijayābījaṃ śvetasarjāyamānikā

4.58

eteṣāṃ cūrṇamādāya prakṣipecchāṇasaṃmitam
guñjādvayaṃ ca bhoktavyaṃ koṣṇaṃ kṣīraṃ pibedanu

4.59

pramadā yasya vidyaṃte gṛhe ca vyavasāyinaḥ
na tasya śiśnaśaithilyamauṣadhasyāsya sevanāt

4.60

na ca śukrakṣayaṃ yāti na balaṃ hrāsatāṃ vrajet
kāmarūpī bhaveddivyo vṛddhaḥ ṣoḍaśavārṣikaḥ

4.61

rasāyanavaro balyo vājīkaraṇa uttamaḥ
rasa śrīmanmatho nāma raseṣu hyuttamaḥ smṛtaḥ

4.62

bṛhacchṛṃgārābhraka
pāradaṃ gaṃdhakaṃ caiva ṭaṃkaṇaṃ nāgakesaram
karpūraṃ jātikoṣaṃ ca lavaṃgaṃ tejapatrakam

4.63

eteṣāṃ karṣabhāgāni suvarṇaṃ tatsamaṃ bhavet
śuddhakṛṣṇābhrabhasmāpi catuṣkaṃ picubhāgikam

4.64

tālīsraṃ ghanakuṣṭhaṃ ca māṃsī puṣpavarāṃgakam
elābījaṃ trikaṭukaṃ triphalā gajapiplī

4.65

eṣāṃ karṣadvayaṃ caiva pippalīrasabhāvitam
anupānaṃ prayoktavyaṃ cocaṃ kṣaudrasamāyutam

4.66

nānārogapraśamanaṃ viśeṣātkāsaroganut
vātikaṃ paittikaṃ caiva ślaiṣmikaṃ sānnipātikam

4.67

hṛcchūlaṃ pārśvaśūlaṃ ca śiraḥ śūlaṃ viśeṣataḥ
svarāmayaṃ tathā kuṣṭhaṃ śleṣmāṇaṃ vātaśoṇitam

4.68

raktapittaṃ kāsaṃ ca nāśayennātra saṃśayaḥ
musalīghṛtakṣaudraiśca vājīkaraṇamuttamam

4.69

puṣpadhanvārasa
harajabhujagalohānyabhrakaṃ ca tribhāgaṃ
kanakavijayayaṣṭī śālmalī nāgavalyaḥ
sitamadhughṛtadugdhaiḥ sevito vīryavṛddhī
ramayatibahukāṃtāḥ puṣpadhanvā rasaḥ syāt

4.70

kandarpasundararasa
sūto vajramahirmuktā tāraṃ hema sitābhrakam
rasaiḥ kārpāsikānetānmardayedarimedajaiḥ

4.71

pravālaṃ cūrṇagaṃdhaṃ ca dvidvikarṣaṃ vimiśrayet
svarase vājigaṃdhāyā vimardya mṛgaśṛṃgake

4.72

kṣiptvā mṛdupuṭe paktvā bhāvayeddhātakīrasaiḥ
kākolī madhukaṃ māṃsī balātrayabiṣaṃgudam

4.73

drākṣā pippalī vaṃdākavarī parṇīcatuṣṭayam
parūṣakaṃ kaseruśca madhukaṃ vānarī tathā

4.74

bhāvayitvā rasaireṣāṃ śoṣayitvā vicūrṇayet
elā tvakpatrakaṃ māṃsī lavaṃgāgarukeśaram

4.75

susta mṛgamadaṃ kṛṣṇā jalaṃ caṃdraśca miśrayet
etaccūrṇaiḥ śāmamitaiḥ rasaṃ kaṃdarpasuṃdaram

4.76

khādecchāṇamitaṃ rātrau sitā dhātrī vidārikā
eteṣāṃ karṣacūrnena sarpiṣkaṣaiṇa sammitam

4.77

tasyānudvipalaṃ kṣīraṃ pibetsukhitamānasaḥ
ramaṇī ramayedvahnaurna hāniṃ kvāpi gacchati

4.78

lakṣmīvilāsasa
palaṃ kṛṣṇābhracūrṇasya tadarddhaurasagaṃdhakau
karpūraṃ vai tadarddhaṃ ca jātīkoṣaphale tathā

4.79

vṛddhadārukabījaṃ ca bījamunmattakasya ca
trailokyavijayābījaṃ vidārīkaṃdameva ca

4.80

nārāyaṇī tathā nāgabalā cātibalā tathā
bījaṃ gokṣurakasyāpi naiculaṃ bījameva ca

4.81

eteṣāṃ kārṣikaṃ cūrṇaṃ parṇapatrarasena ca
niṣpiṣya vaṭikā kāryā triguṃjāphalamānataḥ

4.82

nihaṃti sannipātotthāngadānghorānsudāruṇān
vātotthānapipittotthānnāstyatra niyamaḥkvacit

4.83

kuṣṭhamaṣṭādaśavidhaṃ pramehānviṃśatiṃ tathā
nāḍīvraṇaṃ vraṇaṃ ghoraṃ gudāmayabhagaṃdaram

4.84

ślīpadaṃ kaphavātotthaṃ cirajaṃ kulasaṃbhavam
galaśothamaṃtravṛddhimatīsāraṃ sudāruṇam

4.85

kāsapīnasayakṣmārrśaḥ sthaulyadaurgaṃdhyameva ca
sarvaśūlaṃ śiraḥśūlaṃ strīṇāṃ gadaniṣūdanam

4.86

vaṭikāṃ prātarekaikāṃ khādennityaṃ yathābalam
anupānamiha proktaṃ māṃsaṃ miṣṭaṃ payo dadhi

4.87

vāribhaktasurāsīdhusevanātkāmarūpadhṛk
vṛddhopi taruṇasparddhī na ca śukrasya saṃkṣayaḥ

4.88

śrīkāmadevarasa
kāmadevamatho sūtaṃ kāmināṃ kāmavṛddhaye
yasya prasādato balyo ramyaśca ramate striyam

4.89

pāradaṃ palamekaṃ syādvipalaṃ śuddhagaṃdhakam
raktakārpāsatoyena ghṛṣṭvā kācasya kupyataḥ

4.90

nikṣipya ṭaṃkaṇenaiva mukhaṃ tasya nirodhayet
vālukāyaṃtramadhyasthaṃ kupyaṃ ca kurute dṛḍham

4.91

ahorātraṃ pacedagnau śāstravitkuśalo bhiṣak
śīte cādāya pātrasthaṃ kūpikāṃtaralaṃbitam

4.92

daradena samaṃ raktamujjvalaṃ bhasma yadbhavet
bhakṣayenmāṣamekaṃ ca ghṛtena madhunā saha

4.93

paścāddugdhaṃ guḍaṃ cājyaṃ kṛṣṇekṣamapi śarkarām
drākṣākharjūramadhukaprabhṛtīnatha bhakṣayet

4.94

triphalāmadhunā yāti śāṃtiṃ pittaṃ cirodbhavam
nirguṇḍikārasenātra durvvārā vātavedanā

4.95

praṃśamaṃ yāti vegena nūtanaṃ ca vapurbhavet
vīryavṛddhiprabhāveṇa vṛddhopi ramate striyam

4.96

rasasevana meṃ ājñā
rasasevī naraḥ pathyaṃ seveta vā hyataṃdritaḥ
tailamamlaṃ ca tīkṣṇaṃ ca kupathyaṃ parivarjayet

4.97

kastūrīguṭikā
suvarṇaṃ mṛganābhiṃ ca raupyakāśmīrakau tathā
laghuelā jātiphalaṃ tugā kṣīrī tathaiva ca

4.98

jātipatrīṃ ca saṃcūrṇya bhāgavṛddhyā prayojayet
ajādugdhe ca saṃpeṣya nāgavallīrase tathā

4.99

dinadvayaṃ vimardyātha yugmaguṃjāsamā vaṭī
saṃtānikāyutaṃ bhuktaṃ retaḥkhayanivāraṇam

4.100

madhunā mehanāśāya śaithilye pānasaṃyutam
guṭikāṃ bhakṣayeddhīmāndhātusaṃjīvanīṃ śubhām

4.101

vīryastaṃbhī guṭikā
jātīphalaṃ lavaṃgaṃ ca jātīpatraṃ sakuṃkumam
sūkṣmailā cāhiphenaṃ ca ākārakarabhastathā

4.102

pratyekaṃ karṣamātrāṇi karpūraṃ śāṇamātrakam
nāgavallīdalarasairvaṭī caṇakasannibhā

4.103

vīryasaṃstaṃbhanī hyeṣā balavarṇāgnidīpanī
bhuktvā śayanasamaye pibeddugdhaṃ sitāyutam

4.104

staṃbhanaveṭikā
bhāgaikaṃ mṛganābhiṃ ca tathā kāśmīrasaṃbhavam
jātīphalaṃ lavaṃgaṃ ca pratyekaṃ bhāgayugmakam

4.105

caturbhāgāhiphenaṃ ca vijayā bhāgayugmakam
caṇakābhā vaṭī kāryā vīryyastaṃbhakarī matā

4.106

bhakṣayenmadhunā sārddhaṃ kāmī nityaṃ niśāmukhe
sasitaṃ sarpiṣā yuktaṃ dugdhaṃ caiva pibedanu

4.107

vīryastaṃbhinī keśarādiguṭikā
kāśmīraṃ devasumanaṃ jātīpannaphale tathā
śarkarā śālmalī mājū kāravī cābdhiśoṣakam

4.108

tālamūlī ca mākallaśiphābarburasarjakam
pāṭhā mastakī daradamahiphenaṃ ca vatsakam

4.109

etāni śāṇamānāni cūrṇayecca pṛthak pṛthak
kastūrikā ca karpūraṃ śāṇārddhaṃ dīyate budhaiḥ

4.110

samaṃ ca madhunā yojyā māṣadvayavaṭī kṛtā
sasitadugdhapānena bhakṣayettāṃ niśāmukhe

4.111

vīryastaṃbhaka kāmeśvararasa
vīryastaṃbhakakārī hyeṣā balakāmavivarddhinī
jātīphalaṃ ca saurāṣṭrī kṛṣṇadhattūrabījakam

4.112

jātīpuṣpamaheḥ phenaṃ nāgaṃ hiṃgulameva ca
etāni samabhāgāni khasakvāthena mardayet

4.113

guṃjāmātrāṃ ca vaṭikāṃ sitayā saha bhakṣayet
nāmnā kāmeśvaraḥ proktaḥ paramānaṃdakārakaḥ

4.114

evaṃ pratitaraṃge ca klaibyaduḥkhanivṛttaye
nānāvidhāḥ prayogāśca varṇitāḥ śiṣyasattama

4.115

tathāpi hyuttare taṃtre hyadhike ca taraṃgake
rasāyanānvājikarānprayogātkathayāmi vai

4.5-2

iti śrī vai0 paṃcānana paṃ0 rāmaprasādopādhyāyakṛtanapuṃsakāmṛtārṇave
vājīkaraṇarasādivarṇano nāmaṃ pañcamastaraṃgaḥ

Linked texts (10)