<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Not in a sub-category](https://indike.org/pramana/in.med.other) › [Jivasutra](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra) › 2

# Jivasutra 2

Jīvasūtra 2

### [2](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.2)

གཉིས་དང་གསུམ་དུ་འདྲེས་པ་ཡང་ནི་དེ་ལས་ཤེས་པར་བྱ། །རྒན་དང་དར་དང་བྱིས་པ་རིམ་གྱིས་ལྟ་ཞིང་ཤེས་པར་བྱ། །ངད་ཅན་གྲང་བ་རླུང་གི་ཡུལ་ཏེ་ཚ་གདུང་མཁྲིས་པའི་ས། །རླན་ཅན་སྣུམ་བག་བད་ཀན་ཡུལ་ཏེ་འདྲེས་པ་དེ་ལས་བརྟག །ནང་པར་སྲོད་ནི་བད་ཀན་ཐོ་རངས་ཕྱི་དྲོ་རླུང་གི་དུས། །ཉི་མ་ཕྱེད་དང་ནམ་ཕྱེད་མཁྲིས་པའི་དུས་ཡིན་ཤེས་པར་བྱ། །དཔྱིད་ན་བད་ཀན་ལྡང་སྟེ་དབྱར་སྟོད་རླུང་སོགས་སྟོན་མཁྲིས་ལྡང་། །དབྱར་སྨད་རླུང་ལྡང་མཁྲིས་སོགས་དགུན་སྟོད་དགུན་སྨད་བད་ཀན་སོགས། །སྟོན་ནི་རླུང་ཞི་དགུན་སྟོད་མཁྲིས་ཞི་དབྱར་སྨད་བད་ཀན་ཞི། །ལུས་ཡུལ་དུས་དག་བརྗོད་ནས་བྲོ་དྲུག་ཁྱད་པར་མདོར་བསྟན་པ། །མངར་ཀུན་བསིལ་ཏེ་བད་ཀན་སྐྱེད་དེ་རླུང་མཁྲིས་སེལ་བྱེད་ན། །ཞུན་མར་བུ་རམ་སྙིང་གཟེར་གཟེ་མ་གྲོ་དང་སྟརྐ་དྲོ། །མུ་ཀ་སྦྲང་རྩི་སྐམ་སའི་ཤ་དང་ནས་དང་བུ་རམ་རྙིང་། །བད་ཀན་སེལ་ཏེ་ཉེ་ཤིང་རམ་ཉེ་བད་ཀན་མི་སྐྱེད་སྙོམས། །ཚ་བ་དྲོ་སྟེ་མཁྲིས་སྐྱེ་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་བྱེད་ན། །སྲོག་ཆགས་མཁྲིས་པ་མཁྲིས་སེལ་ན་ལེ་ཤམ་ནི་རླུང་ཡང་སྐྱེད། །སྐྱུར་ཀུན་དྲོ་སྟེ་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་ཅིང་བད་ཀན་རླུང་སེལ་ན། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་བལ་པོ་སེའུ་ནི་མཁྲིས་པ་སེལ་བར་བྱེད། །ཀུ་ཤུ་མངར་ནི་བསིལ་ལ་དར་བ་ཆུས་བསླད་མཁྲིས་མི་སྐྱེད། །ཁ་བ་བསིལ་ཏེ་རླུང་སྐྱེད་བད་ཀན་མཁྲིས་པ་སེལ་བྱེད་ན། །ཤུ་དག་སླེ་ཏྲེས་དྲོ་སྟེ་འཕྲོད་དང་སྦྱར་ན་རླུང་ཡང་སེལ། །བསྐ་བ་ཀུན་ནི་བསིལ་ཏེ་རླུང་སྐྱེད་བད་ཀན་མཁྲིས་སེལ་ན། །ཨ་རུ་ར་ནི་ཉེས་པ་གསུམ་པ་གནོད་མི་བྱེད་དེ་སྙོམས། །ཆང་རན་བད་ཀན་རླུང་སེལ་མང་ན་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ལན་ཚྭ་དྲོ་སྟེ་རླུང་སེལ་བད་ཀན་མཁྲིས་པ་སྐྱེ་བྱེད་ན། །རྒྱམ་ཚ་ལྕེ་མྱང་ཚ་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་ཡང་གནོད་མི་བྱེད། །མངར་དང་བསྐ་དང་ལན་ཚྭ་གསུམ་ཡང་རིམ་བཞིན་མས་ལྕི་སྟེ། །སྐྱུར་དང་ཚ་དང་ཁ་བ་གསུམ་ནི་དེ་བཞིན་མར་ཞིང་ཡང་། །ཁ་བ་བསྐ་དང་ལན་ཚྭ་གསུམ་ཡང་རིམ་བཞིན་མས་རྩུབ་སྟེ། །མངར་དང་སྐྱུར་དང་ཚ་བ་གསུམ་ཡང་དེ་བཞིན་མར་ཞིང་འཇམ། །

> Those with combinations of two or three \[humours\] should also be recognized from that.  
> One should examine and recognize them progressively according to old age, adulthood, and childhood.  
> Cold and windy places are wind regions; hot and burning places are bile regions.  
> Moist and oily places are phlegm regions; mixed regions should be analyzed according to those.  
> Morning and twilight are phlegm time; dawn and afternoon are wind time.  
> One should know that midday and midnight are bile time.  
> Phlegm rises in spring; wind accumulates in early summer; bile rises in autumn.  
> Wind rises in late summer; bile accumulates; in early and late winter phlegm accumulates.  
> In autumn wind is pacified; in early winter bile is pacified; in late summer phlegm is pacified.  
> Having explained body, region, and season, the distinctions of the six tastes are briefly shown:  
> All sweets are cooling; they produce phlegm, and if they dispel wind and bile,  
> Clarified butter, molasses, thorny burdock, puncture vine, wheat, and walnuts are warming.  
> Muka, honey, meat from arid land, barley, and old molasses  
> Dispel phlegm; asparagus and ramnye do not generate phlegm and are neutral.  
> Pungents are warming; they generate bile, and if they dispel wind and phlegm,  
> Animal bile dispels bile, while black pepper also generates wind.  
> All sours are warming; they generate bile, and if they dispel phlegm and wind,  
> Myrobalan and Nepal pomegranate dispel bile.  
> Sweet apples are cooling, and buttermilk diluted with water does not produce bile.  
> Bitters are cooling; they generate wind, and if they dispel phlegm and bile,  
> Sweet flag and tinospora are warming, and if properly combined, also dispel wind.  
> All astringents are cooling; they generate wind, and if they dispel phlegm and bile,  
> Chebulic myrobalan harms none of the three faults and is neutral.  
> Moderate alcohol dispels phlegm and wind, but if taken in excess, it produces bile.  
> Salts are warming; they dispel wind, and if they generate phlegm and bile,  
> Rock salt and lche myang tsha do not cause harm through bile.  
> Sweet, astringent, and salt—these three are heavy down to the lowest respectively;  
> Sour, pungent, and bitter—these three likewise become progressively lighter.  
> Bitter, astringent, and salt—these three are rough down to the lowest respectively;  
> Sweet, sour, and pungent—these three likewise become progressively gentle.  
> — English (machine translation) (machine translation)

- [Previous: 1](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.1)
- [Next: 3](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.3)

## Translations (1)

- [English (machine translation)](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra*bo~en-mt.2) — English, machine translation

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.2](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.2) · Pramāṇa