[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Not in a sub-category](https://indike.org/pramana/in.med.other) › Jivasutra # Jivasutra (Jīvasūtra) - **Extent:** 8 passages, 2,651 words - **Text:** complete digital text - **Source:** esukhia · Sde dge bstan 'gyur (Derge Tengyur, 1737–1744), digital edition: Esukhia for Barom Theksum Choling… · Public domain: "This work is a mechanical reproduction of a Public Domain work, and as such is also in the… ## Contents - [1](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.1) - [2](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.2) - [3](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.3) - [4](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.4) - [5](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.5) - [6](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.6) - [7](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.7) - [8](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.8) ## Text ### [1](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.1) ༄། །སྨན་འཚོ་བའི་མདོ་བཞུགས། ༄༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཛཱི་བ་སཱུ་ཏྲ། བོད་སྐད་དུ། སྨན་འཚོ་བའི་མདོ། །བམ་པོ་གཅིག་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྨན་པའི་མཆོག་སྟེ་ཉོན་མོངས་ནད་སེལ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །འཕགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་དྲང་སྲོང་མ་གཏོགས་སྐྱེས་བུ་བློ་ལྡན་པས། །རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་དང་འཕྲོད་སྤྱད་བག་བྱ་སྤྱོད་ལམ་གྱིས། །མི་ལུས་འདི་ཐོབ་དོན་ཡོད་འཚོ་བའི་དོན་ཙམ་བསྟན་པར་བྱ། །འདོད་ཁྲོ་གཏི་མུག་གསུམ་ལས་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་སྲིད་དེ། །ལུས་ཡུལ་དུས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དང་བདེ་བཅས་དབང་བསྒྱུར་ཞེས། །དྲང་སྲོང་ཆེན་པོས་གསུངས་ཕྱིར་དེ་ཡི་ཁྱད་པར་མདོར་བསྟུན་ནས། །ཚུལ་རྟགས་ཟས་དང་གནས་དཔྱད་དགོངས་པ་ཉི་ཚེ་འདིར་བརྗོད་པ། །ལུས་རྩུབ་སྐེམས་སེམས་རྒོད་ཚིག་མང་གྲང་རླུང་གི་མི། །དམར་སེར་བློ་རྣོ་ཁྲོ་ལ་དྲོད་ཆེ་དྲི་ཅན་མཁྲིས་པའི་མི། །དཀར་སྣུམ་ཚིག་གཡུང་ལྕི་ལ་དྲོད་ཆུང་གཉིད་ཆུང་བད་ཀན་མི། ། > The Sūtra of Living Medicine \[Jīvasūtra\] resides here. > In the language of India: Jīvasūtra. > In the language of Tibet: Sman 'tsho ba'i mdo. > Chapter One. > Homage to the Omniscient One! > Having bowed down to that supreme physician who removes the affliction of defilements, > For intelligent persons, other than ṛṣis observing noble ascetic vows, > I shall set forth merely the principles of a meaningful life through this attained human body, > By means of proper conduct, precautions, and compatibility with the three \[humours\]—wind, bile, and phlegm. > From the three—desire, anger, and delusion—the three, wind, bile, and phlegm, arise. > Because the great ṛṣis have declared that they hold sway over all—including body, country, and season—and over well-being, > In brief accordance with their distinctions, > Here is briefly stated the intention regarding nature, signs, food, dwellings, and examination: > A man of wind has a rough and emaciated body, a restless mind, many words, and is cold. > A man of bile is reddish-yellow, sharp-witted, irascible, very warm, and has an odor. > A man of phlegm is white, sleek, gentle of speech, heavy, with little warmth, and sleeps little. > — English (machine translation) (machine translation) ### [2](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.2) གཉིས་དང་གསུམ་དུ་འདྲེས་པ་ཡང་ནི་དེ་ལས་ཤེས་པར་བྱ། །རྒན་དང་དར་དང་བྱིས་པ་རིམ་གྱིས་ལྟ་ཞིང་ཤེས་པར་བྱ། །ངད་ཅན་གྲང་བ་རླུང་གི་ཡུལ་ཏེ་ཚ་གདུང་མཁྲིས་པའི་ས། །རླན་ཅན་སྣུམ་བག་བད་ཀན་ཡུལ་ཏེ་འདྲེས་པ་དེ་ལས་བརྟག །ནང་པར་སྲོད་ནི་བད་ཀན་ཐོ་རངས་ཕྱི་དྲོ་རླུང་གི་དུས། །ཉི་མ་ཕྱེད་དང་ནམ་ཕྱེད་མཁྲིས་པའི་དུས་ཡིན་ཤེས་པར་བྱ། །དཔྱིད་ན་བད་ཀན་ལྡང་སྟེ་དབྱར་སྟོད་རླུང་སོགས་སྟོན་མཁྲིས་ལྡང་། །དབྱར་སྨད་རླུང་ལྡང་མཁྲིས་སོགས་དགུན་སྟོད་དགུན་སྨད་བད་ཀན་སོགས། །སྟོན་ནི་རླུང་ཞི་དགུན་སྟོད་མཁྲིས་ཞི་དབྱར་སྨད་བད་ཀན་ཞི། །ལུས་ཡུལ་དུས་དག་བརྗོད་ནས་བྲོ་དྲུག་ཁྱད་པར་མདོར་བསྟན་པ། །མངར་ཀུན་བསིལ་ཏེ་བད་ཀན་སྐྱེད་དེ་རླུང་མཁྲིས་སེལ་བྱེད་ན། །ཞུན་མར་བུ་རམ་སྙིང་གཟེར་གཟེ་མ་གྲོ་དང་སྟརྐ་དྲོ། །མུ་ཀ་སྦྲང་རྩི་སྐམ་སའི་ཤ་དང་ནས་དང་བུ་རམ་རྙིང་། །བད་ཀན་སེལ་ཏེ་ཉེ་ཤིང་རམ་ཉེ་བད་ཀན་མི་སྐྱེད་སྙོམས། །ཚ་བ་དྲོ་སྟེ་མཁྲིས་སྐྱེ་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་བྱེད་ན། །སྲོག་ཆགས་མཁྲིས་པ་མཁྲིས་སེལ་ན་ལེ་ཤམ་ནི་རླུང་ཡང་སྐྱེད། །སྐྱུར་ཀུན་དྲོ་སྟེ་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་ཅིང་བད་ཀན་རླུང་སེལ་ན། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་བལ་པོ་སེའུ་ནི་མཁྲིས་པ་སེལ་བར་བྱེད། །ཀུ་ཤུ་མངར་ནི་བསིལ་ལ་དར་བ་ཆུས་བསླད་མཁྲིས་མི་སྐྱེད། །ཁ་བ་བསིལ་ཏེ་རླུང་སྐྱེད་བད་ཀན་མཁྲིས་པ་སེལ་བྱེད་ན། །ཤུ་དག་སླེ་ཏྲེས་དྲོ་སྟེ་འཕྲོད་དང་སྦྱར་ན་རླུང་ཡང་སེལ། །བསྐ་བ་ཀུན་ནི་བསིལ་ཏེ་རླུང་སྐྱེད་བད་ཀན་མཁྲིས་སེལ་ན། །ཨ་རུ་ར་ནི་ཉེས་པ་གསུམ་པ་གནོད་མི་བྱེད་དེ་སྙོམས། །ཆང་རན་བད་ཀན་རླུང་སེལ་མང་ན་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ལན་ཚྭ་དྲོ་སྟེ་རླུང་སེལ་བད་ཀན་མཁྲིས་པ་སྐྱེ་བྱེད་ན། །རྒྱམ་ཚ་ལྕེ་མྱང་ཚ་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་ཡང་གནོད་མི་བྱེད། །མངར་དང་བསྐ་དང་ལན་ཚྭ་གསུམ་ཡང་རིམ་བཞིན་མས་ལྕི་སྟེ། །སྐྱུར་དང་ཚ་དང་ཁ་བ་གསུམ་ནི་དེ་བཞིན་མར་ཞིང་ཡང་། །ཁ་བ་བསྐ་དང་ལན་ཚྭ་གསུམ་ཡང་རིམ་བཞིན་མས་རྩུབ་སྟེ། །མངར་དང་སྐྱུར་དང་ཚ་བ་གསུམ་ཡང་དེ་བཞིན་མར་ཞིང་འཇམ། ། > Those with combinations of two or three \[humours\] should also be recognized from that. > One should examine and recognize them progressively according to old age, adulthood, and childhood. > Cold and windy places are wind regions; hot and burning places are bile regions. > Moist and oily places are phlegm regions; mixed regions should be analyzed according to those. > Morning and twilight are phlegm time; dawn and afternoon are wind time. > One should know that midday and midnight are bile time. > Phlegm rises in spring; wind accumulates in early summer; bile rises in autumn. > Wind rises in late summer; bile accumulates; in early and late winter phlegm accumulates. > In autumn wind is pacified; in early winter bile is pacified; in late summer phlegm is pacified. > Having explained body, region, and season, the distinctions of the six tastes are briefly shown: > All sweets are cooling; they produce phlegm, and if they dispel wind and bile, > Clarified butter, molasses, thorny burdock, puncture vine, wheat, and walnuts are warming. > Muka, honey, meat from arid land, barley, and old molasses > Dispel phlegm; asparagus and ramnye do not generate phlegm and are neutral. > Pungents are warming; they generate bile, and if they dispel wind and phlegm, > Animal bile dispels bile, while black pepper also generates wind. > All sours are warming; they generate bile, and if they dispel phlegm and wind, > Myrobalan and Nepal pomegranate dispel bile. > Sweet apples are cooling, and buttermilk diluted with water does not produce bile. > Bitters are cooling; they generate wind, and if they dispel phlegm and bile, > Sweet flag and tinospora are warming, and if properly combined, also dispel wind. > All astringents are cooling; they generate wind, and if they dispel phlegm and bile, > Chebulic myrobalan harms none of the three faults and is neutral. > Moderate alcohol dispels phlegm and wind, but if taken in excess, it produces bile. > Salts are warming; they dispel wind, and if they generate phlegm and bile, > Rock salt and lche myang tsha do not cause harm through bile. > Sweet, astringent, and salt—these three are heavy down to the lowest respectively; > Sour, pungent, and bitter—these three likewise become progressively lighter. > Bitter, astringent, and salt—these three are rough down to the lowest respectively; > Sweet, sour, and pungent—these three likewise become progressively gentle. > — English (machine translation) (machine translation) ### [3](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.3) རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་ཀ་འདྲ་སྟེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉིད་སྐྱེས་པས། །ལུས་དང་ཡུལ་དུས་ཟས་སྤྱོད་ཚུལ་གཅིག་འདོམ་ན་ནད་ལྡང་སྟེ། །ཇི་ལྟར་མཐུན་པར་འཕྲོད་སྦྱར་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་མི་ལྡང་ཕན། །དེ་ཕྱིར་འཕྲོད་དང་མི་འཕྲོད་ལ་སོགས་ཚུལ་བཞིན་འདིར་བསྟན་པ། །རླུང་ནི་མངར་སྣུམ་ལྕི་དྲོ་འཕྲོད་དེ་རྩུབ་ཡང་བསིལ་མི་འཕྲོད། །མཁྲིས་པ་ཁ་མངར་བསིལ་དང་འཕྲོད་དེ་ཚ་སྐྱུར་དྲོ་མི་འཕྲོད། །བད་ཀན་སྣུམ་ལྕི་བསིལ་དང་མི་འཕྲོད་རྩུབ་ཚ་སྤྱོད་དང་འཕྲོད། །དེ་བས་རང་གི་ལུས་དང་དུས་གནས་ཟས་དང་འཕྲོད་སྤྱད་ཕྱིར། །དཔྱིད་ཟླ་གཉིས་ནི་བད་ཀན་བསྐྱེད་དུས་ཡིན་ཏེ་ནད་ལྡང་བས། །བད་ཀན་དྲང་ཞིང་བཀྲུ་སྨན་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ཞིང་ཆུ་ཚན་བཏུང་། །གྲོ་ནས་བསྲེག་ཤ་སྦྲང་རྩི་ལ་སོགས་རྩུབ་བསྐ་ཡང་བ་བཟའ། །སྦྲང་ཆང་རྒུན་ཆང་སྒ་ཆུ་སྦྲང་ཆུ་བུ་རམ་ཆང་ཉིད་བཏུང་། །མར་ཚིལ་ལ་སོགས་སྣུམ་ལྕི་ཁ་ར་སྐྱུར་པོ་ཚ་ཕྲོམ་དག། །མངར་འཇམ་སྐྱུར་ན་བསིལ་བག་ཡང་ཞིང་ཉིན་པར་ལོག་མི་བྱ། །ཆུ་ཚས་ལུས་བཀྲུ་མཉེ་ཞིང་ལས་བསྐྱོད་བཅག་བྱ་ཅི་རན་བྱ། །གནས་ཀྱང་ཧ་ཅང་མི་ཚ་མི་གྲང་རན་དྲོ་གྲིབ་མར་འདུག །དབྱར་སྟོད་ཟླ་གཉིས་མ་འབྲི་དུས་ཡིན་ཉལ་པོ་དྲག་ཤུལ་སྤང་། །ངལ་དུབ་མི་བྱ་བག་འབྲས་འོ་མ་མར་སར་ཤ་དག་བཟའ། །བུ་རམ་ཚིལ་ནི་ཅུང་ཟད་བཟའ་སྟེ་ཆང་ཉུང་ཡང་བ་བཏུང་། །འོ་མ་བསྐོལ་གྲང་ཁ་རས་བཏབ་དང་དར་བ་འཐུངས་ན་ཕན། །ལན་ཚ་སྐྱུར་ཞིང་ན་ལེ་ཤམ་ལ་སོགས་པ་ཚ་སྐྱུར་སྤང་། །ཆུ་འཇམ་ཙམ་གྱིས་ལུས་བཀྲུ་སྒྲ་སྙན་མཉན་ཞིང་གདགས། །ཆར་པར་རེག་བྱ་ཉིན་པར་ཙོག་བུར་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་ན་ཕན། །གནས་ཀྱང་སེར་བུ་དྲག་པོའི་ངད་མེད་དྲོ་མིན་བསིལ་བར་འདུག །དབྱར་སྨད་ཟླ་བ་གཉིས་ན་མཁྲིས་པ་སོགས་ཤིང་རླུང་ལྡང་སྟེ། །ཕྱི་རོལ་ཚ་ལ་ལུས་ཀྱི་ནང་གྲང་ནད་གསུམ་གཡོས་པས་ན། །རླུང་ནད་བསལ་ཕྱིར་ལུས་མཉེ་སྣུམ་བསྐུ་སྨན་ཆུ་བསྐོལ་བས་བཀྲུ། །རླུང་ནད་སེལ་དེས་ཏིལ་མར་མས་གཏོང་དུགས་དང་ལུམས་ཀྱང་བྱ། །ཟས་ཀྱང་ཧ་ཅང་ཚ་མིན་མངར་སྐྱུར་མེད་པར་རན་པར་སྦྱར། །ཕོ་བ་དྲོད་སྐྱེད་བག་དང་མར་ཚིལ་སྦྲང་རྩི་བར་འགའ་བཟའ། །ཡོས་དང་ > Since wind, bile, and phlegm all resemble and arise from their own natures, > If body, place, season, food, and conduct share the same condition, illness will arise; > By properly combining suitable things, wind, bile, and phlegm will not arise and benefit will come. > Therefore, the proper way regarding what is suitable and unsuitable is explained here: > For wind, sweet, unctuous, heavy, and warm are suitable; rough, light, and cool are unsuitable. > For bile, bitter, sweet, and cool are suitable; pungent, sour, and hot are unsuitable. > For phlegm, unctuous, heavy, and cool are unsuitable; rough and hot conduct are suitable. > Therefore, in order to adopt suitable things for one's own body, season, place, and diet: > The two months of spring are the time when phlegm is produced, and illness arises; > Therefore, draw out phlegm, administer purgatives and emetics, and drink hot water. > Eat roasted meat of wheat and barley, honey, and the like—rough, astringent, and light. > Drink mead, grape wine, ginger water, honey water, and molasses wine. > Greasy and heavy substances such as butter and fat, sugar, sour foods, and raw, pungent foods, > Sweets, soft and sour things: avoid sleeping during the day when coolness and lightness prevail. > Wash the body with hot water, massage, take exercise, and walk as appropriate. > As for dwelling, stay in a moderately warm shade that is neither too hot nor too cold. > The two months of early summer are a time of depletion; abandon sexual intercourse and strenuous activity. > Do not fatigue yourself; eat flour-porridge, rice, milk, fresh butter, and meat. > Eat a little molasses and fat; drink light alcohol in small amounts. > Drinking boiled and cooled milk mixed with sugar, and buttermilk, is beneficial. > Avoid salt, sour things, black pepper, and other pungent and sour things. > Wash the body with lukewarm water, listen to melodious music, and wear ornaments. > Touch cooling things; taking a seated nap during the day is beneficial. > As for dwelling, stay in a cool place that is not warm and lacks strong, chilly drafts. > In the two months of late summer, bile accumulates and wind arises; > Because the outside is hot and the inside of the body is cold, the three humours are stirred up. > Therefore, to dispel wind illness, massage the body, apply oils, and wash with boiled herbal water. > To remove wind illness, administer sesame oil enemas, and apply compresses and steam baths. > As for diet, combine things moderately without being excessively hot, sweet, or sour. > Eat porridge that generates stomach warmth, butter, fat, and honey occasionally. > Eat roasted barley flour, > — English (machine translation) (machine translation) ### [4](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.4) འབྲས་ཆན་མར་ཁུས་བླུགས་དང་ཟན་དྲོན་ཤ་དག་བཟའ། །ཆང་ཡང་ཅུང་ཟད་བཏུང་སྟེ་ཆུ་དང་ཆུ་གྲོག་སྤང་བར་བྱ། །རླན་ལ་མི་འདུག་མི་འགྲོ་ལུས་ལ་ཆར་པས་གཤེར་མི་བྱ། །སྟོབས་དང་དྲག་ཤུལ་ངལ་ཞིང་དུབ་པར་གྱུར་པའི་བག་དང་ཡང་། །ཉིན་མཚན་མི་བདེ་ཉིན་པར་མི་ལོག་ཉལ་པོ་བརྟུན་བྱེད་སྤང་། །གནས་ཀྱང་རླན་མེད་རླུང་མི་ལྡང་ལ་བསིལ་བར་སྟན་བཏིང་འདུག །སྟོན་ཟླ་གཉིས་ནི་མཁྲིས་པ་སྐྱེ་བའི་དུས་ཡིན་ནད་ལྡང་བས། །བསིལ་མངར་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ཞིང་གཏར་ཀས་ཁྲག་ཀྱང་ཅི་རན་དབྱུང་། །ཁ་ཞིང་མངར་ལ་བསིལ་བའི་སྨན་ཡང་རྟག་ཏུ་བཟའ་བར་བྱ། །དུས་འདིའི་ཆུ་ནི་དུག་མེད་གཙང་དང་བཀྲུས་ཤིང་འཐུངས་ན་ཕན། །ཟས་ཀྱང་འབྲས་ནས་སྲན་མ་སྦྲང་རྩི་ཁ་ར་ཤ་ལ་སོགས། །མངར་ཞིང་ཁ་ལ་ཡང་བ་མར་སར་འོ་མ་བཟའ་ཞིང་བཏུང་། །ཆང་ལྕི་དྲག་པོའི་རོ་ཡོད་མི་བཏུང་ར་རོར་མི་བྱ་སྟེ། ཚིལ་དང་ཏིལ་མར་མི་བཟའ་ཟིལ་པར་མི་འགྲོ་འདུག་མི་བྱ། །ཚ་བའི་ཟས་དང་ཡུལ་ཡང་ཟླ་གྲོགས་ཡིད་དུ་འོང་བ་བསྟེན། །ཆུ་འཇམ་ཙམ་གྱིས་ལུས་བཀྲུ་གོས་ཀྱང་དྲི་མ་མེད་པ་བགོ། །རྒྱན་དང་དྲི་ཞིམ་ལུས་ལ་གདགས་ཤིང་ཉིན་མཚན་མི་བདེ་སྟེ། །གནས་ཀྱང་དྲོ་མིན་སེར་བུས་མི་ཕོག་བསིལ་བག་ཅན་ལ་འདུག །དགུན་སྟོད་དགུན་སྨད་ཟླ་བཞི་ཕྱི་གྲང་ནང་ཚ་བད་ཀན་སོགས། །གོས་དྲོར་བགོ་ཞིང་རླན་དང་ལྷགས་པ་བག་བྱ་ཉི་མའང་འདེ། །ཟས་ཀྱང་ཤ་ཚོན་རུས་ཁུ་མར་ཚིལ་སྣུམ་བག་འགྲངས་པར་བཟའ། །མངར་སྐྱུར་ལན་ཚྭ་དྲོད་བག་ཆེར་བཟའ་གསར་ཏོག་འབྲུ་དག་བཟའ། །རན་པར་སྣ་ཚོགས་ཆང་བཏུང་ངལ་བའི་ལས་དག་བྱས་ཀྱང་སླ། །རྩེལ་བཅག་ལུས་སྦྱང་སྐབས་སྐབས་མགོ་ལུས་ཏིལ་མར་བསྐུ་ཞིང་མཉེ། །དེ་རྗེས་སྐྱུ་རུ་ར་ལ་སོགས་པ་སྨན་བསྐོལ་ཆུས་ཀྱང་བཀྲུ། །གནས་ཀྱང་བསྲོ་ཁང་དྲོན་པོར་མེ་དང་སྟན་སྟུག་ལྡན་པར་འདུག །དབྱར་སྟོད་ཚ་དུས་དབྱར་སྨད་རླུང་དུས་བཀྲུ་སྨན་མི་གཏང་སྟེ། །དགུན་སྟོད་དགུན་སྨད་གྲང་དང་རྒས་ལ་སྐྱུག་སྨན་གཏར་ག་སྤང་། །དགུན་གཉིས་དབྱར་སྟོད་ལུམས་དུགས་མི་བྱ་ > Cooked rice mixed with melted butter, warm food, and meat. > Drink a little wine, and avoid plain water and ravines with water. > Do not sit or walk in dampness; do not let the body be wetted by rain. > Avoid forceful exertion, exhaustion, weariness, and apprehension, > Discomfort day and night, daytime sleep, and vigorous sexual intercourse. > As for dwelling, spread mats and stay in a cool place without dampness or rising winds. > The two autumn months are the time when bile arises, and illness surges; > Therefore, administer cooling and sweet purgatives, and draw blood moderately by bloodletting. > Constantly consume medicines that are bitter, sweet, and cooling. > The water at this time is non-toxic and clean; washing in it and drinking it is beneficial. > As for food, consume and drink rice, barley, peas, honey, sugar, meat, and so on, > Sweet, bitter, and light, along with fresh butter and milk. > Do not drink heavy, strong-tasting wine, and do not become intoxicated; > Do not eat animal fat and sesame oil; do not walk or sit in the mist and dew. > Rely on warm food and regions, and delightful companions. > Wash the body with lukewarm water, and wear spotless clothes. > Adorn the body with ornaments and fragrant scents, and avoid nighttime and daytime discomfort. > As for dwelling, stay in a cool place that is not hot and not struck by cold breezes. > During the four months of early and late winter, the exterior is cold and the interior hot, causing phlegm to accumulate. > Wear warm clothing, take precautions against dampness and cold winds, and bask in the sun. > As for food, eat fatty meat, bone broth, butter, fat, and rich foods to satisfaction. > Consume large amounts of sweet, sour, salty, and warming foods, as well as fresh grains. > Drink moderate amounts of various wines; light manual work is easy to perform. > Exercise, walk, train the body, and from time to time apply sesame oil to the head and body and massage. > After that, wash with water boiled with medicines such as myrobalan. > As for dwelling, stay in a warm heating chamber equipped with fire and thick bedding. > In the hot season of early summer and the wind season of late summer, do not administer purgatives; > In the cold of early and late winter and for the aged, avoid emetics and bloodletting. > During the two winter months and early summer, do not use steam baths and compresses, > — English (machine translation) (machine translation) ### [5](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.5) ནད་ཀྱིས་གཟིར་ཀྱང་སླ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་ལུས་དང་ནད་དུ་གར་མཐུན་བརྩམ་པར་བྱ། །རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་དང་འཕྲོད་པས་འཚོ་བའི་མདོ་བརྗོད་ནས། །བག་བྱེད་སྤྱོད་ལམ་ཅན་དག་རིང་དུ་འཚོ་ཕྱིར་ཡང་བསྟན་པ། །མེད་སྨྲ་ཅིར་ཡང་ཆོས་དང་རིགས་པ་གཞན་དག་གསུམ་ལ་འཛེམ། །སྔར་བྱས་ནང་ནུབ་བསམ་ཞིང་སྐྱོར་དོར་ཕྱིན་ཆག་བག་ཆེར་བྱ། །བྱེད་པ་གང་ལ་རྡུལ་མེད་རང་ཉམ་མེད་ཅིང་འདོད་ཆེན་སྤང་། །ང་རྒྱལ་ལང་ཚོས་སྤྱི་བརྟོལ་ཆེ་མིན་ཤེས་དམན་ཁུམ་མི་བྱ། །སྡིག་གྲོགས་སྤང་ཞིང་དགེ་བཤེས་བསྟེན་ཏེ་གཏོང་སྨོས་དགེ་བཅུ་སྤྱད། །གསོང་དེས་ཚུལ་ཆགས་གཞན་ལ་གནོད་མིན་མི་ལ་བྱམས་པར་བྱ། །ལྷ་དང་རྒྱལ་པོར་ཉེར་བསམ་ལུང་མཉན་ཡིད་དང་མཐུན་པར་སྒྲུབ། །རྒྱལ་པོའི་སྲས་དང་རྨ་ནི་ཆུང་ཡང་མི་བརྙས་བག་ཆེར་བྱ། །སྤྱོད་ལམ་སྒྱུ་མས་མི་བསླུ་བཀའ་ཁྲིམས་ཡུལ་ཆོས་བསྲུང་། །གཞན་གྱི་དཔྱས་སྐྱོན་མི་བརྗོད་རྟོག་འདོད་གཏུམ་ཆོས་འགྲན་མི་བྱ། །དགེ་སློང་སློབ་དཔོན་ཕ་མའི་གོང་དུ་མི་འགྲོ་སྲི་ཞུ་སྐྱེད། །དགེ་སྦྱོང་དྲང་སྲོང་སྲོག་ཆགས་ཡ་མཚན་མཉན་གཏོད་སྦྲུལ་མི་རྩེ། །མ་རྟོགས་ཤིང་ཆེན་མཆོད་རྟེན་དྲུང་དང་ལམ་མདོ་ཕུག་སྟོང་དང་། །སེམས་ཅན་མང་དུ་བསད་པའི་སློ་ས་དུར་ཁྲོད་ཉལ་མི་བྱ། །གཉན་པའི་མཚོ་དང་ཆུ་མིག་བཟང་པོར་མི་བཀྲུ་མི་བཤལ་ཏེ། །རྡོ་ཤིང་དགོན་པའི་ཤིང་ཆེན་མི་བཅད་ཕ་བོང་གཞོམ་མི་བྱ། །མཆོད་རྟེན་རྒྱལ་མཚན་ཨརྒའི་གྲིབ་མ་མཎྜལ་མི་འགོང་ཞིང་། །མི་རོ་གཏོར་མ་ཡས་སྟགས་ཧོམ་ཁུང་ཐལ་ཁུང་བཅག་མི་བྱ། །ནམ་མཁའ་བན་བུན་ཉི་མ་ཕྱེད་དང་དམར་ཐག་ཆད་པའི་ཚེ། །མི་བཟའ་མི་བཏུང་ཡི་གེ་ཀློག་མིན་ཉལ་པོ་ལས་དང་ཡང་། །ཉི་མ་ལ་སོགས་འོད་ཟེར་ཕྲ་སྔགས་མི་རིང་རིང་མི་བལྟ། །ལྷ་ཁང་སྒོར་མི་ཉལ་ཏེ་རི་སྣ་གྲོག་སྣར་གནས་མི་བཅའ། །ཡ་མཚན་ཤེས་དྲག་མི་བསྟེན་བུད་མེད་ངག་མི་མཉན། །བུད་མེད་རྒན་ལ་མི་རྒྱོ་རྩལ་རྒྱོས་སྨྲ་འགྲོས་དུབ་མི་བྱ། །གད་མོ་ཆེ་ཞིང་རིང་དུ་དགོད་དང་ངུད་མོ་དྲག་པོ་སྤང་། །རྟག་ཏུ་མི་འདུག་རིང་དུ་མི་འགྲེང་ > Even if oppressed by disease, it will be relieved. > Even so, act in harmony with body and disease. > Having explained the Sūtra of Living through compatibility with the three—wind, bile, and phlegm— > Here are further teachings for those who exercise caution in their conduct to live long: > Whatever nihilistic talk there may be, avoid the three: Dharma, reason, and others. > Reflect morning and night on past actions, and be extremely careful to repeat good and discard evil permanently. > Whatever you do, avoid agitation, weakness, and great desire. > Do not be overbearing due to pride and youth, nor be timid due to low knowledge. > Abandon evil companions and rely on spiritual teachers; give generously and practice the ten virtues. > Be honest, gentle, modest, harmless to others, and loving toward people. > Regard deities and kings with devotion; listen to commands and act in accord with their wishes. > Even if princes and wounds are small, do not despise them, but take great care. > Do not deceive through deceptive conduct; protect the laws and local customs. > Do not speak of others' faults; do not compete in speculations, desires, or violent practices. > Do not walk ahead of monks, preceptors, and parents; show them reverence. > Listen attentively to religious ascetics, ṛṣis, and marvelous creatures; do not play with snakes. > Do not sleep near large unidentified trees, near stūpas, at crossroads, in empty caves, > In slaughterhouses where many living beings have been killed, or in charnel grounds. > Do not bathe or rinse in sacred lakes and auspicious springs; > Do not cut large sacred trees of rocks and monasteries, nor break boulders. > Do not step on the shadows of stūpas, victory banners, or offering vessels, nor on maṇḍalas; > Do not step on corpses, sacrificial cakes, spirit-traps, homa pits, or ash pits. > When the sky is hazy, at midday, and at twilight, > Do not eat, do not drink, do not read texts, and avoid sexual intercourse and work. > Do not look for a long time at subtle rays of light such as the sun. > Do not sleep at temple gates, nor establish dwellings at mountain spurs or gorge rims. > Do not associate with those of extreme, miraculous knowledge, and do not listen to women's talk. > Do not engage in intercourse with old women, and do not exhaust yourself through athletic intercourse, speech, or walking. > Avoid loud and prolonged laughter, and avoid violent weeping. > Do not sit constantly, and do not stand for a long time. > — English (machine translation) (machine translation) ### [6](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.6) ཅི་ནུས་རན་པར་བཅག །སྦྲིད་པ་ལུད་པ་ཁུ་ཆུ་མཆི་མ་སྣབས་འཕྱེན་བཤང་གཅི་དབྱལ། །མི་དགག་མ་བསྒྲུས་བཀྲེས་སྐོམ་ནད་གཉིད་གནག་མིན་མྱུར་དུ་བསལ། །ཉལ་པོ་སྐིགས་པ་ལུད་པ་ལ་སོགས་ཚེ་ལུས་མཇིང་མི་གཅུ། །གླལ་ན་ཁ་དགབ་སྦྲིད་པ་སྨྲ་ཚེ་ཧ་ཅང་ཁ་མི་བགྲད། །སེན་མོ་རིང་དུ་མི་བཞག་བྲེགས་ཏེ་ཕན་ཚུན་བྲུད་མི་བྱ། །མགོ་ལུས་ལག་པས་མི་བརྡབ་མགོ་བོ་དྲག་ཏུ་མི་སྤྲུགས་ཏེ། །དོན་མེད་ས་མི་བྲི་ཞིང་ལག་པ་མི་བརྡབ་མཆུ་མི་བྲི། །མི་ནུས་བཞིན་དུ་ཅི་མི་གདགས་ཏེ་མྱ་ངན་གནན་མི་བྱ། །དཔྱིད་དང་དབྱར་སྟོད་སྟོན་ནི་ཕྱུགས་མར་དུས་བཞིན་ཏིལ་མར་གྱིས། །རྟག་ཏུ་མགོ་དང་རྐང་མཐིལ་བསྐུ་ཞིང་བར་བར་ལུས་ཀྱང་བསྐུ། །སྟོན་དཔྱིད་མ་ཡིན་དུས་གཞན་རེས་འགའ་སྣ་དང་རྣ་བར་ཏིལ་མར་བླུགས། །སྐྱེར་པའི་ཁཎྜ་སྟང་ཟིལ་དག་གིས་བར་བར་མིག་ཀྱང་བསྐུ། །རྟག་ཏུ་ལུས་ཀྱི་བྱི་དོར་བྱ་ཞིང་སྨན་སྔགས་རིན་ཆེན་གདགས། །སེར་བུ་དྲག་པོ་མི་རོའི་དྲི་དང་དུད་པས་ཕོག་མི་བྱ། །ཆུ་ཚས་མགོ་ལུས་མི་བཀྲུ་བཀྲུ་སྨན་སྐྱུག་སྨན་གཏང་བ་དང་། །ཆམ་པ་མ་ཞུས་བཏབ་སྟེ་མགོ་ལུས་མི་བཀྲུ་སྣུམ་མི་བསྐུ། །སྐྱ་རེངས་ཤར་ནས་ཙོག་པུར་འདུག་སྟེ་དེ་རིང་ཅི་བྱ་བསམ། །ལངས་ནས་སོ་ཤིང་བཅའ་ཞིང་ཁ་ཡི་སྐྱོན་བསལ་ལག་གདོང་བཀྲུ། །དེ་ནས་སྨན་མཆོག་ཨ་རུ་ར་ནི་རྟག་ཟོས་བདུད་རྩི་ཡིན། །ལུག་གི་མར་མིན་མར་སར་ཞུན་མར་རྒས་སྲ་ཚེ་རིང་སྟེ། །འདི་ལ་སོགས་པ་ལུས་དང་ཚེ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་ཟོས་ན། །བྱུག་པ་རྒྱན་དང་གོས་ཀྱིས་ཤིན་དུ་མཛེས་བྱས་ལྷ་ཡང་མཆོད། །དེ་ནས་སྲི་ཞུའི་གནས་དང་འཁོར་ལ་སྙན་བརྗོད་འཛུམ་བསྟན་ནས། །རྗེ་དཔོན་ལས་དང་བདག་གཞན་དོན་ལ་ནན་ཏན་བརྩོན་འགྲུས་སྐྱེད། །དུས་བཞིར་དྲོ་བབ་རན་པར་ཟས་བཟའ་ངོམས་པར་སྐོམ་འཐུང་སྟེ། །ཐུག་པ་ཁུ་ཚན་ལ་སོགས་སྣུམ་ལྕི་དྲོད་ཀུན་སྔར་བཟའ་ཞིང་། །འབྲས་ལ་སོགས་པ་བསིལ་ཡང་ཕྱིས་བཟའ་འཕྲད་མེད་ཕྱེ་མ་འགམ། །བབ་ཆོལ་ཧ་ཅང་འགྲངས་པར་བཟའ་མིན་མྱོས་པར་ཆང་མི་བཏུང་། །འབྲས་ཀྱིས་འགྲངས་རྗེས་ཕྱེ་ཟན་མི་བཟའ་ > walk moderately according to one's capacity. / Sneezing, coughing, semen, tears, nasal mucus, flatus, feces, and urine— / do not suppress them; do not hold them back; hunger, thirst, sickness, and heavy sleepiness, eliminate them quickly. / During intercourse, hiccups, coughing, and the like, do not twist the body or neck. / When yawning, cover the mouth; when sneezing or speaking, do not open the mouth too wide. / Do not let fingernails grow long; clip them, and do not scratch back and forth with them. / Do not strike the head and body with hands; do not violently shake the head; / without purpose do not draw on the ground, do not clap the hands, and do not bite the lips. / When unable, do not put on an air of competence; do not dwell on grief. / In spring, early summer, and autumn, using cattle butter and sesame oil as appropriate for the season, / always anoint the head and the soles of the feet, and at intervals anoint the body as well. / Except in autumn and spring, at other times occasionally drop sesame oil into the nose and ears. / With barberry extract and antimony, occasionally anoint the eyes as well. / Constantly maintain bodily hygiene, and wear amulets, mantras, and precious jewels. / Do not expose oneself to cold drafts, the odor of human corpses, and smoke. / Do not wash the head and body with hot water; when purgatives and emetics have been administered, / or when stricken by a cold or indigestion, do not wash the head and body or apply oils. / When dawn breaks, sit squatting and contemplate what is to be done today. / Having arisen, chew the tooth-cleaning stick, cleanse oral impurities, and wash hands and face. / After that, the supreme medicine, myrobalan (arura), consumed constantly, is nectar (amṛta). / Not sheep's butter, but fresh butter and clarified butter harden old age and prolong life. / If one consumes such medicines that benefit the body and life, / having adorned oneself very handsomely with ointments, ornaments, and garments, worship also the deities. / Then, speaking pleasantly and smiling to recipients of veneration and attendants, / generate diligent perseverance in the master's business and in the welfare of oneself and others. / Throughout the four seasons, eat food in moderation when warm, and drink beverages to satisfaction; / porridge, warm broth, and the like, everything that is oily, heavy, and hot, eat first; / rice and the like, which are cool and light, eat later; do not swallow dry flour without a companion dish. / Do not eat carelessly to extreme fullness, and do not drink alcohol to intoxication. / After being satisfied with rice, do not eat roasted flour dough; > — English (machine translation) (machine translation) ### [7](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.7) དྲོད་རྗེས་སྐོམ་མི་བཏུང་། །སྐྱོ་མ་རན་པར་འཐུངས་ན་ལུས་བརྟ་ནང་ན་རྒན་ལ་བསོད། །བྲོ་དྲུག་གང་ཡང་གཅིག་ལ་ཆེར་ཟོས་ནད་ལྡང་རན་པར་སྦྱར། །འགྲངས་པའི་རྗེས་ལ་ཉལ་པོ་བང་སྟོབས་རྟ་རྒྱུག་ལ་སོགས་སྤང་། །ཤིང་ཏོག་ལྡམ་ལྡུམ་མང་ན་ནད་ལྡང་བ་མོས་ཕོག་པ་གནོད། །དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ཚེས་ལ་ལྡམ་ལྡུམ་བཟའ་དྲག་ནད་དུ་འགྱུར། །ནད་ཅན་ལུམས་ཀྱིས་དྲངས་ཏེ་མགྱོགས་ན་ནད་ལྡང་སྐྲན་དུ་འོང་། །མཆིན་པ་གཡེར་མ་སྤངས་ཏེ་ཟོས་ན་ཅུང་ཟད་སྙིང་ལ་གནོད། །ཟས་མཆོག་སྦྲང་རྩི་མར་རྙིང་ཆ་མཉམ་ཟོས་ན་དུག་བཞིན་གནོད། །མི་མཉམ་ཆེ་ཆུང་བྱས་ཀྱང་ཟོས་རྗེས་ཆང་དུ་འཐུངས་ན་གནོད། །མ་ལངས་ཞོ་དང་ལངས་མ་ཐག་གི་ཞོ་དྲོན་ནད་ཀུན་སློང་། །ཆུ་བྱ་དབྱར་སྤང་ལྡུམ་མཆོག་ཀེའུ་ནི་དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོའི་སྨན། །སྨན་འཐུངས་ཤ་པའི་ཤ་གནོད་ག་གོན་ཞོ་འདྲེར་རིམས་སུ་འགྱུར། །བཙོང་བསྲེགས་སྦྲང་རྩིར་མི་འཕྲོད་ལྷན་ཅིག་ཟོས་ན་འཆི་བར་འགྱུར། །ཀེའུ་འམ་གནག་ཤ་ལྷན་ཅིག་ཟོས་ན་སྐྲན་དུ་འགྱུར། །དགུན་སྟོད་རྒྱ་གཡེར་ཟོས་ན་སྙིང་ནི་དྲགས་ན་མིག་ཀྱང་མདོངས། །མར་ཚིལ་ཟོས་དང་མི་འཕྲོད་ལྷ་བ་བཟའ་དྲགས་ན་སོ་འབྱུང་། །བྲ་བོ་མང་དུ་ཟོས་ན་རླུང་དང་ལུས་གཡའ་སྟེ། །ནུབ་མོ་ཆུ་འཐུང་ཆང་གནོན་ལ་ཕུག་རྙིད་དང་ཤ་སྐམ་སྤང་། །ཉ་དང་ཁ་ཚ་མར་ཚིལ་མི་འཕྲོད་སྣོད་ཀྱང་གཅིག་མི་བྱ། །ཉ་དང་འོ་མ་ལྷན་ཅིག་མང་ཟོས་ནང་ན་ཟེར་མ་གནོད། །ཤིང་ཏོག་ཆང་ལ་སོགས་ཏེ་སྐྱུར་དང་ཤང་ཚེ་ལ་ཕུག་རློན། །ཉུངས་རྙིང་འདི་རྣམས་གང་ཡང་འོ་མར་འཕྲོད་མིན་མང་ཟོས་གནོད། །འོ་ཚན་འཐུངས་རྗེས་ཆུ་གྲོག་འཐུངས་དང་རྒྱ་སྲན་ནག་པོ་གནོད། །ཟླ་བ་སྤྱང་ཀིས་ཟིན་ཚེ་ཟན་ཟོས་སོ་ན་ཤུ་བ་འབྱུང་། །གནག་ཤ་རྟ་ཤ་ལྷན་ཅིག་ཟོས་ན་ལུས་ལ་གཡན་པ་འོང་། །གནག་ཤ་ཕག་ཤ་ལྷན་ཅིག་ཟོས་ན་ལྟོ་ཡི་སྲིན་བུར་འགྱུར། །ཉ་དང་ཁྱིམ་བྱའི་ཤ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཟོས་ན་སྐྲན་དུ་འགྱུར། །ཁྱིམ་བྱའི་སྒོ་ངའི་སྤྲི་དང་སྒོག་སྐྱ་ཟོས་ན་དབུགས་མི་བདེ། །ཁྱིམ་བྱའི་ཤ་དང་རི་བོང་ཤ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཟོས་ན་ཅུང་ཟད་འཁྲུ། །ཤ་མོ་ཡུངས་མར་ > after hot things, do not drink cold drinks. / If gruel is drunk moderately, it nourishes the body and is beneficial to the elderly within the home. / If any one of the six tastes is consumed excessively, illness arises; combine them moderately. / After being full, avoid intercourse, sprinting, running horses, and the like. / If wild greens and fruits are consumed in excess, illness arises; exposure to frost causes harm. / During the mid-summer month, excessive eating of wild greens becomes a sickness. / If a sick person is led through sweat-baths quickly, illness will flare up and tumors will occur. / Eating liver without Sichuan pepper slightly harms the heart. / The supreme foods, honey and aged butter, if eaten in equal parts, are harmful like poison. / Even if taken in unequal measures, if one drinks alcohol after eating them, it causes harm. / Uncurdled curd and warm curd just after curdling excite all diseases. / Avoid waterfowl in the summer; the supreme green, garlic (ke'u), is a medicine for the mid-summer month. / When one has taken medicine, stag's meat is harmful; melon mixed with curd turns into an infectious fever. / Roasted onion is incompatible with honey; if eaten together, death results. / If garlic or beef are eaten together, tumors will develop. / In early winter, eating Chinese pepper harms the heart, and if excessive, even blinds the eyes. / Eating butter and fat together is incompatible; eating marrow excessively causes tooth disease. / If buckwheat is eaten in large amounts, wind and body itchiness arise; / avoid drinking water at night, washing it down with beer, wilted radish, and dried meat. / Fish, pungent spices, butter, and fat are incompatible; do not place them even in the same vessel. / Eating fish and milk together in large amounts harms one internally with scales. / Fruits, alcohol, and the like, sour things, cabbage, and raw radish, / old mustard—none of these agree with milk; eating them in large quantities is harmful. / Drinking cold water after warm milk and black broad beans cause harm. / Eating food during an eclipse of the moon by a wolf causes sores on the teeth. / Eating beef and horse meat together brings eczema to the body. / Eating beef and pork together turns into intestinal worms. / Eating fish and chicken meat together causes tumors. / Eating the albumen of chicken egg with garlic causes breathing discomfort. / Eating chicken meat and hare meat together causes slight diarrhea. / Mushrooms cooked in mustard oil > — English (machine translation) (machine translation) ### [8](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra.8) ནང་དུ་བརྡོས་པ་ཟོས་ན་ལུས་ལ་གནོད། །མ་ནུའི་ས་བོན་ཀ་ཙམ་སྦྲང་རྩིར་འཕྲད་མ་ཡིན། །ལ་ཕུག་བུ་རམ་མི་འཕྲོད་ཞོ་དང་བྱ་གག་ཤར་མི་འཕྲོད། །དེ་ལྟར་འཕྲོད་ཟས་གོམས་དང་རྟག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་། །ལང་ཚོ་འཇུ་སླས་ཟོས་དང་ཉུང་ན་གནོད་པ་མེད་དང་བསྲེ། །འཕྲོད་པའི་ཟས་ཟོས་ཕྱི་དྲོའི་ལས་བྱས་ནམ་སྲོས་བདེ་བར་ཉལ། །དེ་ལྟར་ནན་ཏན་བག་བྱས་མི་ཚེ་ཚད་བཞིན་འཚོ་ངེས་པས། །སྐྱེས་ནས་ལོ་བཅུའི་བར་དུ་སྨ་མི་དབབ་ཅིང་རང་དགར་གཞག །དེ་ནས་ཉི་ཤུ་ལོན་ཏེ་ལོ་བཅུར་བསླབ་དང་བརྩལ་བར་བྱ། །དེ་ནས་ལྔ་བཅུ་ལྔ་ལོན་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་ཁྱུད་འཁོར་དུ། །ལོངས་སྤྱོད་གྲགས་པའི་ཡུལ་སྲིད་གཏམ་བྱས་ནས། །ལྔ་བཅུ་ལྔ་ལོན་ཕྱིན་ཆད་ཆོས་ལམ་ཡུམ་གྱི་ཆེད་བསྒྲུབ་ཕྱིར། །དགེ་ལ་བརྩོན་བསྐྱེད་ཐོས་རིག་གོམས་བྱེད་ལུས་སེམས་ཅི་བདེར་གནས། །དེ་ལྟར་སུས་ནུས་མི་ལུས་ཐོབ་པའི་དོན་ཡོད་སྐྱིད་ཅིང་དགེ །སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་སྙིང་པོས་སྨན་པ་རྣམས་ལ་བརྫངས་པ། སྨན་འཚོ་བའི་མདོ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྫོགས་སོ།། །།། > harm the body if eaten. / The seed of inula (manu) and a little honey are not compatible. / Radish and molasses are incompatible; curd and pheasant meat are incompatible. / Thus, through habituation to compatible foods, constant moderation, / youth, ease of digestion, or eating small amounts, harm is avoided or mixed safely. / Having eaten compatible food and carried out afternoon tasks, go to sleep peacefully at nightfall. / Thus, if one is diligent and mindful, a human life is certain to reach its full span. / From birth until ten years old, do not demean the child, but let them be at ease. / From then until twenty, during those ten years, one should study and acquire skills. / From then until fifty-five, during the thirty-five years of the prime of life, / having engaged in worldly affairs of wealth and fame, / from fifty-five onward, in order to accomplish the path of the Dharma for one's mother, / arouse diligence in virtue, train in hearing and wisdom, and abide with body and mind at ease. / Whoever is able to do so renders their acquired human body meaningful, joyful, and virtuous. / Sent to physicians by the master, the noble Nāgārjunagarbha, / the Verses of the Discourse on Medical Sustenance (Bhaiṣajyajīvasūtra) are completed. > — English (machine translation) (machine translation) ## Recensions and editions (1) - [སྨན་འཚོ་བའི་མདོ](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra*bo) — Classical Tibetan ## Translations (1) - [English (machine translation)](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra*bo~en-mt) — English ## See also: more in [Not in a sub-category](https://indike.org/pramana/in.med.other) - [Padacandrika (Padacandrikā)](https://indike.org/pramana/in.med.other.padacandrika) — Sanskrit; 1830 CE; partly digitised _Discussed in 2 studies in Pramāṇa (listed on the page)._ --- Source: [https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra](https://indike.org/pramana/in.med.other.jivasutra) · Pramāṇa