Paribhashasamgraha 25
Paribhāṣāsaṃgraha 25
- Language
- Sanskrit
25.54
kriyāviśeṣaṇānāṃ karmatvaṃ napuṃsakaliṅgatā ca
25.26
tadyathā | mṛduṃ paṭhati | śobhanaṃ pacati | nanu kimarthaṃ napuṃsakatvaṃ karmatvaṃ cobhayamāśrīyate | na napuṃsakatvamevāstu | tata eva mṛdu pacatītyādi sidhyati | satyam | kiṃ
tvasati karmatve mṛdvādīnāṃ prathamāntatvāt " sapūrvāyāḥ prathamāyā vibhāṣā " ( 8|1
25.26-2
)
ityanena grāme mṛdu te pacatītyādau vikalpena temayādividhayaḥ syuḥ | dvitīyāntatve tu
mṛdvādīnāṃ temayādividhayo nityā bhavanti | atha kiṃ na bhavitavyameva grāme mṛdu te
pacati grāme mṛdu tava pacatīti rūpadvayena | bhavitavyamevānanvādeśe | ' sarve eva
temayādayo'nanvādeśe vibhāṣā vaktavyāḥ ' iti vacanāt | anvādeśe tvathau grāme
mṛdu te pacatītyeva nityaṃ bhavati | tadyadi mṛdvādīnāṃ prathamāntatvaṃ syāt tadā'nvādeśe'pi " sapūrvāyāḥ prathamāyā vibhāṣā " ( 8|1
25.55
) ityanena vikalpaḥ syāt
yathā atho grāme kambalaste svam | atho grāme kambalastava svāmīti | tasmāt karmatvaṃ
napuṃsakatvaṃ cobhayaṃ kartavyam
grahaṇavatā prātipadikena tadantavidhirnāsti
25.56
vyapadeśivadbhāvo'prātipadikena
25.57
samāsapratyayavidhau tadantapratiṣedha ugidvarṇagrahaṇavarjam
25.58
svārthikāḥ prakṛtito liṅgavacanānyativartante'pi
Linked texts (1)
- Bṛhatparibhāṣāvṛtti — Sīradeva, Sanskrit