Paribhashasamgraha 57
Paribhāṣāsaṃgraha 57
- Language
- Sanskrit
57.1
) ityatredameva bhāṣyaṃ pramāṇam | saṃjñāparibhāṣasya ca prayojanaviśeṣamantareṇāparituṣyatastāvatpradeśaparyālocanena tadviśeṣamavagacchato'ṅgabhūtasaṃjñāparibhāṣasya ca pradhānabhūtakāryadeśasthatvaṃ tadekavākyatayā ca
prayojanaviśeṣaṃ niścinvatīkṣṇabuddhīn pratyayaṃ pakṣaḥ | etassarvaṃ pragṛhyasaṃjñāsūtre ‘ kāryaṃ
punarayaṃ pakṣaḥ yāvatā kāryārthatvātsaṃjñāparibhāṣasya kāryakālataiva nyāyyā ’ iti vadatā
kaiyaṭena dhvanitam | asmiṃśca pakṣe tripādyāmapi saṃjñāparibhāṣasya pravṛttiḥ, tripādīṃ gacchataḥ
saṃjñāparibhāṣasya taddeśasthatvena ‘ pūrvatrāsiddham ’ (8|2|1) ityasyāpravṛtteḥ | yathoddeśapakṣe tu
saṃjñāparibhāṣasya svadeśasthatvena taṃtprati tripādyā asiddhatvādyathoddeśapakṣe saṃjñāparibhāṣaṃ tripādyāṃ na
pravartate | ata eva ‘ pūrvatrāsiddham ’ ( 8|2
57.67
) iti sūtre tripādyāṃ saṃjñāparibhāṣasyāpravṛttimāśaṅkya kāryakālapakṣāśrayaṇena tripādyāṃ saṃjñāparibhāṣasya pravṛttirbhāṣye upapāditā
yattu—“kāryakālapakṣe ‘ṅamo hrasvāda0’ (8|3|32) ityādau ‘tasmādityuttarasya’
( 1|1
57.66
) ‘ tasminniti nirdiṣṭe pūrvasya ’ ( 1|1