Pramāṇa · Search · About · API

Paribhashasamgraha 57

Paribhāṣāsaṃgraha 57

Language
Sanskrit

57.1

) ityatredameva bhāṣyaṃ pramāṇam | saṃjñāparibhāṣasya ca prayojanaviśeṣamantareṇāparituṣyatastāvatpradeśaparyālocanena tadviśeṣamavagacchato'ṅgabhūtasaṃjñāparibhāṣasya ca pradhānabhūtakāryadeśasthatvaṃ tadekavākyatayā ca
prayojanaviśeṣaṃ niścinvatīkṣṇabuddhīn pratyayaṃ pakṣaḥ | etassarvaṃ pragṛhyasaṃjñāsūtre ‘ kāryaṃ
punarayaṃ pakṣaḥ yāvatā kāryārthatvātsaṃjñāparibhāṣasya kāryakālataiva nyāyyā ’ iti vadatā
kaiyaṭena dhvanitam | asmiṃśca pakṣe tripādyāmapi saṃjñāparibhāṣasya pravṛttiḥ, tripādīṃ gacchataḥ
saṃjñāparibhāṣasya taddeśasthatvena ‘ pūrvatrāsiddham ’ (8|2|1) ityasyāpravṛtteḥ | yathoddeśapakṣe tu
saṃjñāparibhāṣasya svadeśasthatvena taṃtprati tripādyā asiddhatvādyathoddeśapakṣe saṃjñāparibhāṣaṃ tripādyāṃ na
pravartate | ata eva ‘ pūrvatrāsiddham ’ ( 8|2

57.67

) iti sūtre tripādyāṃ saṃjñāparibhāṣasyāpravṛttimāśaṅkya kāryakālapakṣāśrayaṇena tripādyāṃ saṃjñāparibhāṣasya pravṛttirbhāṣye upapāditā
yattu—“kāryakālapakṣe ‘ṅamo hrasvāda0’ (8|3|32) ityādau ‘tasmādityuttarasya’
( 1|1

57.66

) ‘ tasminniti nirdiṣṭe pūrvasya ’ ( 1|1