<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.paribhasa.tantrayukti.2.44_1.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Theory and terminology](https://indike.org/pramana/in.med.paribhasa) › [Tantrayukti](https://indike.org/pramana/in.med.paribhasa.tantrayukti) › 2.44\_1.2

# Tantrayukti 2.44\_1.2

Tantrayukti 2.44\_1.2

- **Language:** Sanskrit

### [2.44\_1.2](https://indike.org/pramana/in.med.paribhasa.tantrayukti.2.44_1.2)

nirdeśo nāma saṅkhyeyoktasya vivaraṇaṃ; yathā- hetuliṅgauṣadhasya punaḥ prapañcanaṃ ‘sarvadā sarvabhāvānāṃ’ityādinā ‘ityuktaṃ kāraṇaṃ’(sū.a.1) ityantena kāraṇaprapañcanamityādi. vākyaśeṣo nāma yallāghavārthamācāryeṇa vākyeṣu padamakṛtaṃ gamyamānatayā pūryate; yathā ‘pravṛttirhetubhāvānāṃ’(sū.a.16) ityatra ‘asti’iti padaṃ pūryate, tathā ‘jāṅgalajai rasaiḥ’ityatra māṃsaśabdaḥ pūryate. vākyeṣu caita eva padāḥ śeṣāḥ kriyante, ye'niveśitā api pratīyante. prayojanaṃ nāma yadarthaṃ kāmayamānaḥ pravartate; yathā- ‘dhātusāmyakriyā coktā tantrasyāsya prayojanam’(sū.a.1). upadeśo nāmāptānuśāsanaṃ; yathā- ‘snehamagre prayuñjīta tataḥ svedamanantaram’(sū.a.13) ityādi . apadeśo nāma yatpratijñātārthasādhanāya hetuvacanaṃ; yathā- ‘vātājjalaṃ jalāddeśaṃ deśāt kālaṃ svabhāvataḥ. vidyādduṣparihāryatvāt’(vi.a.3) ityādi, tatra pratijñātārthasya hetuvacanaṃ- duṣparihāryatvāditi . atideśo nāma yatkiñcideva prakāśyārthamanuktārthasādhanāyaiva evamanyadapi pratyetavyamiti paribhāṣyate; yathā- ‘yaccānyadapi kiñcit syādanuktamiha pūjitam. vṛtaṃ tadapi cātreyaḥ sadaivābhyanumanyate’(sū.a.8) iti . arthāpattirnāma yadakirtitamarthādāpadyate sā'rthāpattiḥ; yathā- naktaṃ dadhibhojananiṣedhaḥ, arthāddivā bhuñjītetyāpadyate . nirṇayo nāma vicāritasyārthasya vyavasthāpanaṃ; yathā- catuṣpadabheṣajatvādi vicāraṃ kṛtvā'bhidhīyate-‘yaduktaṃ ṣoḍaśakalaṃ pūrvādhyāye bheṣajaṃtadyukti yuktamalamārogyāya’ (sū.a.10) iti.

- [Previous: 2.44\_1.1](https://indike.org/pramana/in.med.paribhasa.tantrayukti.2.44_1.1)
- [Next: 2.44\_1.3](https://indike.org/pramana/in.med.paribhasa.tantrayukti.2.44_1.3)
- [Up: 2.44\_1](https://indike.org/pramana/in.med.paribhasa.tantrayukti.2.44_1)

## Linked texts (2)

- [Āyurvedadīpikā (Carakatātparyaṭīkā) (ed. Yādavjī Trikamjī Ācārya, 1981 printing)](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.caraka!cakrapani*jadavji.8.12.23.1.2) — Sanskrit
- [Tantrayuktivicāra (ed. N. E. Muthuswami)](https://indike.org/pramana/in.med.paribhasa.tantrayuktivicara*muthuswami1976.3.45-2.2) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.paribhasa.tantrayukti.2.44_1.2](https://indike.org/pramana/in.med.paribhasa.tantrayukti.2.44_1.2) · Pramāṇa
