Ashvayurveda 13
Aśvāyurveda 13
- Language
- Sanskrit
Contents
- 13.33 — 1 part
13.1
īti śrīnakulakṛte'śvacikitsite varṇo nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ
āvartā viṃśatiḥ proktāḥ śālihotramahātmanā
gātrasthāna vibhāgena teṣāṃ vyaktirmayocyate
13.2
lalāṭe mastake caiva grīvāyāṃ hṛdaye tathā
pāde pṛṣṭhe maṇībandhe nābhideśe viśeṣataḥ
13.3
skandhe pārśve gale vaktre kukṣau randhre trike tathā
ādyāstrayodaśāvarttā vijñeyā vājipaṇḍitaiḥ
13.4
nāsikāgre lalāṭāgre śaṃkhe kaṇṭhe ca mastake
āvartī jāyate yeṣāṃ te dhanyāsturagottamāḥ
13.5
hṛdi skandhe gale caiva kaṭideśe tathaiva ca
nābhau kukṣau ca pārśvāṃge madhyamāste prakīrtitāḥ
13.6
lalāṭe1 yasya cāvarto dvitīyasya saliṃgakaḥ
mastake ca tṛtīyaśca pūrṇakukṣi sa uttamaḥ
13.7
pṛṣṭhavaṃśe tathāvarto yasyaikaḥ saṃprajāyate
sa karotyaśvasaṃghātān svāminaḥ sūryasaṃjñakaḥ
13.8
kakṣāyoṃ jānumeḍhe ca trivalau pucchasannidhau
pucche guhye valāvaṣṭāvāvartā adhamā haye
13.6-2
trayo yasya lalāṭasthā āvartā adharottarāḥ
trikūṭaḥ sa parijñeyo vājivṛddhikaraḥ paraḥ
13.10
evameva prakāraṇa trayogrīvāṃ samāśritāḥ
trayāvartaḥ2 sa vājīśo jāyate bhūpamandire
13.11
lalāṭe yugalāvartau candrārkau saṃprakīrtitau
vājino yadi 1 tau syātāṃ rāṣṭravṛddhikarau parau
13.12
uparyupari yasya syurāvartā alike trayaḥ
niḥśreṇiḥ sa tu vijñeyo rāṣṭravṛddhikaraḥ paraḥ
13.13
eko'thavā kapolastho yasyāvartaḥ pradṛśyate
vartamānaḥ 2 sa vijñeyaḥ sa icchetsvāmināśanam
13.14
kapolābhyāntathāvarttau vidyete vājino yadi
tāvaśvināviti proktau yuddhakāle jayapradau
13.15
gaṇḍāvarto 3 bhavedyasya vājino dakṣiṇāśrayaḥ
sa karoti mahāsaukhyaṃ svāminaḥ śivasaṃjñakaḥ
13.16
tadvadvāmāśrayaḥ krūraḥ prakaroti dhanakṣayam
indrarkākhyāvubhau 4 śastau nṛparājyavivṛddhidau
13.17
karṇamūle yadāvartastanmadhye ca tathāparaḥ
vijayākhyāvubhau jñeyau yuddhakāle jayapradau
13.18
nāsāmadhye yadāvartaṃ eko vā yadi vā trayaḥ
cakravartī sa vijñeyo vājī bhūpālapūjitaḥ
13.19
kaṇṭhe yasya mahāvarta eko'śvasya1 prajāyate
cintāmaṇiḥ sa vijñeyaściṃtitārthavivṛddhidaḥ
13.20
skandhe pārśve yadāvartaḥ sambhavet padmalakṣaṇaḥ
karoti vidhivat padmaḥ svāminaḥ satataṃ sukham
13.21
śuktyākhyau2 tālukāntasthāvāvarttau kīrtivṛddhīdau
hayasya svāmiyuktasya sadaiva susukhāvau
13.22
ekāvarto bhavedyasya kakṣānte vājino yadā'
sa raṇe mṛtyumāpnoti dvau ca svāmivināśanau
13.23
jānudeśe yadāvarto vājinaḥ saṃpradṛśyate
pravāsaṃ satataṃ brūte svabhartuḥ kleśasaṃyutam
13.24
vājī meḍhratalāvartī varjanīyo mahībhujām
sa karoti harernāśaṃ paracārasamudbhavam
13.25
trivalistho yadāvartastrivargasya praṇāśakaḥ
vājinaste parijñeyā stripāśrvasthā bhayapradāḥ
13.26
pucchadeśe yadāvarto vājinaḥ saṃpradṛśyate
dhūmaketuriti khyātaḥ sa tyājyo dūrato nṛpaiḥ
13.27
guhye pucche valau yasya bhavantyāvartakāstrayaḥ
sa kṛtānta svarūpeṇa varjanīyasturaṃgamaḥ
13.28
adha1 ūrdhvaṃ yadā vājī sampuṭaṃ na spṛśet kvacit
yamadūtaḥ sa vijñeyo varjanīyaḥ prayatnataḥ
13.29
hīnadanto'dhidantaśca karālī kṛṣṇatālukaḥ
muśalī ca tathā śṛṃgī ṣaḍete svāmighātakāḥ
13.30
ekāṇḍajātaścaikāṇḍo2 hīnāṃgopyadhikāṃgakaḥ
parityājya sa3 vāñchadbiranviṣya paramaṃ yaśaḥ
13.31
ghaṇṭī vadanako vālī śṛṃgī caiva caturthakaḥ
varjanīyaḥprayatnena sarve te pāpakṛttamāḥ
13.32
ghaṇṭī ca svāminaṃ hanti vadanī dhanasaṃkṣayam
antaḥpuraṃ tathā vālī śṛṃgī rāṣṭravināśanaḥ
13.33
ṣaṭpadābho bhavedyaśca kṛṣṇatālurna duṣyati
śaṃkhapādamukho' yastu āvataiṃ kutsitairapi
na duṣyati sadāvartaḥ śālihotramataṃ yathā
13.33.p1
iti śrīnakulakṛte'śvacikitsite āvarto nāma caturtho'dhyāyaḥ
Linked texts (4)
- Aśvavaidyaka — Jayadatta Sūri, Sanskrit
- Śukranīti (Śukrācārya) — Śukrācārya, Sanskrit
- Nītikalpataru — Kṣemendra, Sanskrit
- Śārṅgadharapaddhati — Śārṅgadhara, Sanskrit