Pramāṇa · Search · About · API

Ashvayurveda 14

Aśvāyurveda 14

Language
Sanskrit

Contents

14.p1

pām̐caum̐ adhyāyaḥ

14.p2

dantāḥ

14.1

dantodbhedaṃ pravakṣyāmi vājināmāyulakṣaṇam
yena vijñātamātreṇa āyurjñānaṃ pracakṣate

14.2

aśvastu tanubhirdantaiḥ kṣīradanta iti smṛtaḥ
tathā ṣoḍaśabhiḥ koṇaḥ puṭairdvādaśamāsikaḥ

14.3

triṃśanmāsodbhavāḥ sarve akhaṇḍāḥ parikīrttitāḥ
dvau syātāṃ dvau ca na syātāmadhaścodhvaṃ yathākramam

14.4

caturbhirvatsarairdantāḥ kālimānaṃ bhajanti ca
tathānyaḥ saptame varṣe caturthaḥ kāliko bhavet

14.5

aṣṭamevatsareprāpte prāptāsyuḥ sārvakālikāḥ
navame tvathavā rekhāḥ pītatvaṃ śaṃsayanti ca

14.6

tathāpyekādaśevarṣe tāvat pītatvamāgatāḥ
tiṣṭhanti daśanāsteṣāṃ vājināmapyasaṃśayam

14.7

tataḥ śvetāḥ prada‍ṛśyante yāvadvarṣatrayaṃ punaḥ
tataḥ kācaprabhāḥ samyak yāvat saṃvatsarāstrayaḥ

14.8

tataḥ saptadaśādūrdhvaṃ yāvadvarṣāṇi viṃśatiḥ
makṣikābhāradāsteṣāṃ yāvadvarṣatrayaṃ punaḥ

14.6-2

tasmādulūkhalaṃ prāptā stāvadvarṣatrayaṃ punaḥ
prakampanca samāgamya paścāt pāta: samātrayam

14.10

dvātriṃśadvatsarereva vājī nirvāṇamāpnuyāt
draṃṣṭrā catuṣṭayaṃ śvetaṃ vaktreṇa paramāyuṣi

14.11

aśvānāmeva sarveṣāṃ dantā dvādaśa kīrtitāḥ
kālikā hariṇī śuklā kācā vāpyatha mākṣikā

14.12

śaṃkho dūkhalakancaiva dantānāñcalanaṃ tathā
tatastu patanaṃ vidyādeṣa vyanjanasaṃgrahaḥ

14.13

caturviṃśatayo draṃṣṭrā śālihotramataṃ tathā
evaṃ dantaviśeṣaṇa sarveṣāmihavājinām
vijñeyācāyuṣaḥ saṃkhyā vājipoṣaṇatatparaiḥ

14.13.p1

iti śrīnakulakṛte'śvacikitsite dantodbhedo nāma pañcamo'dhyāya

Linked texts (1)