<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.pasu.gaja.hastyayurveda.76.p1.3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Veterinary Medicine and Animal Lore](https://indike.org/pramana/in.med.pasu) › [Elephantology and elephant medicine](https://indike.org/pramana/in.med.pasu.gaja) › [Hastyayurveda](https://indike.org/pramana/in.med.pasu.gaja.hastyayurveda) › 76.p1.3

# Hastyayurveda 76.p1.3

Hastyāyurveda 76.p1.3

- **Language:** Sanskrit

### [76.p1.3](https://indike.org/pramana/in.med.pasu.gaja.hastyayurveda.76.p1.3)

vṛkṣaveśmābhighātādvā vasudhāṃ nimnatastathā  
niyudhyamānasya kairebandhervā vividhaistathā  
nāgasya kāraṇairebhirviṣāṇamupahanyate  
jarjaratvamavāpnoti bhajyate vā patatyapi  
kalpānte mathyate vā'pi • dālyate pāṭhyate'pi vā  
nāstyutpātakṛto doṣo yaddantapatanaṃ bhavet  
ityāgantoḥ samākhyātaṃ dantarogasya lakṣaṇam  
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi sādhyāsādhyasya lakṣaṇam  
bhagnaśeṣasthitaṃ yāpyaṃ dantaveṣṭavyapāśrayam  
veṣṭopariṣṭādyadbhagnamasādhyamapi nirdiśet  
keriṇyā saha nistīrṇe vraṇakarmavidhiḥ smṛtaḥ  
saṃvatsaroṣito vyādhiḥ sa yāpyo yo na sidhyati  
sa yadā vardhate danto vivarṇasya ca dṛśyate  
evaṃ sādhyamiti brūyādasādhyaḥ saṃpravakṣyate  
yasyāṃ tu kṛmayo veṣṭau bhakṣayanti tadudbhavāḥ  
veṣṭaḥ saṃmlāyate caiva vivarṇaścopalakṣyate  
†karīryāścopaghātena srāvaḥ pūtiḥ pravartate  
na ca siddhimavāpnoti tadasādhyasya lakṣaṇam  
yāpyaṃ ca yāpayeddantamasādhyaṃ ca vivarjayet  
sādhyaṃ ca sādhayedvaidyaḥ śāstroddiṣṭena karmaṇā  
daśāṅgulā gatiryā tu bheṣajyaṃ tatra kārayet  
ūrdhvaṃ daśabhyo'ṅgulebhyo bheṣajyaṃ na praśasyate  
sarpiḥprakṣālanaṃ kāryaṃ dante sadyaḥkṣate nṛpaḥ  
dantarogasya śāntyarthamārogyāyaiva dantinām  
kaṭukāni kaṣāyāṇi tiktāni ca samāharet  
tvakpatraphalamūlāni śoṣayitvā vipācayet  
tena prakṣālayedveṣṭau kṣārairvā vividhaistathā  
prasannayā vā prakṣālyau hastimūtreṇa vā punaḥ  
tilasarṣapakalkena vātake'bhyañjanaṃ hitam  
nasta(sya)karma ca kartavyaṃ trivṛtena bhiṣagjitā  
paṭolaṃ candanaṃ mūrvā golomī kaṭurohiṇī  
pāṭhayā saha tulyāni gavāṃ mūtreṇa 'peṣayet

- [Previous: 76.p1.2](https://indike.org/pramana/in.med.pasu.gaja.hastyayurveda.76.p1.2)
- [Next: 76.p1.4](https://indike.org/pramana/in.med.pasu.gaja.hastyayurveda.76.p1.4)
- [Up: 76.p1](https://indike.org/pramana/in.med.pasu.gaja.hastyayurveda.76.p1)

## Linked texts (1)

- [Suśrutasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.23.14_2) — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.pasu.gaja.hastyayurveda.76.p1.3](https://indike.org/pramana/in.med.pasu.gaja.hastyayurveda.76.p1.3) · Pramāṇa
