<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.pathya.bhojanakutuhala.1.p9 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Diet and regimen](https://indike.org/pramana/in.med.pathya) › [Bhojanakutuhala](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.bhojanakutuhala) › 1.p9

# Bhojanakutuhala 1.p9

Bhojanakutūhala 1.p9

- **Language:** Sanskrit

### [1.p9](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.bhojanakutuhala.1.p9)

vṛddhāyupajīvana bhogaḥ jīvamādhanaṃ, 'oṣadhībhyo'nnam | annātpuruṣaḥ|' iti śruteḥ | tacca tāvattridhā jñeyaṃ śūkaśimbītṛṇāhvayam |' vrīhyādikaṃ yadiha śūkasamanvitaṃ syāt tacchūkadhānyamatha mudgamakuṣṭhakādi | śimbīnigūḍhamiti tat pravadanti śimbī dhānyaṃ tṛṇodbhavamatho tṛṇadhānyamāhuḥ || iti | tatra— śūkodbhavaṃ laghu balātiśayapradāyi medhyaṃ tridoṣaśamanaṃ rucivairyakāri | śimbhībhavaṃ guru himaṃ ca vibandhakāri tadvātalaṃ tu śiśiraṃ tṛṇadhānyamāhuḥ || gurū durjaram | uktaṃ ca bhāvaprakāśe— mandānalo naro dravyaṃ mātrāguru vivarjayet | svabhāvataśca guru yat tathā saṃskārato guru || mātrāguru tu mudgādi māṣādiḥ prakṛterguruḥ | saṃskāraguru piṣṭānnaṃ proktamityupalakṣaṇam || iti | atha śālisāmānyaguṇā. — śālayo madhurā snigdhā balyā baddhālyavarcasaḥ | kaṣāyā laghavò rucyāḥ svaryā vṛṣyāśca bṛṃhaṇāḥ || alpānilakaphāśśītāḥ pittaghnā mūtralāstathā | śālayo dagdhamṛjjātāḥ kaṣāyā laghupākinaḥ || sṛṣṭamūtrapurīṣāśca rūkṣāḥ śleṣmāpakarṣakāḥ | kaidārā vātapittaghnā guravaḥ kaphaśukralāḥ

- [Next: 1.p10](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.bhojanakutuhala.1.p10)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.bhojanakutuhala.1)

## Linked texts (1)

- [Bhāvaprakāśanighaṇṭu](https://indike.org/pramana/in.med.nighantu.namaguna.bhavaprakasa.9.7) — Bhāvamiśra 1550, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.pathya.bhojanakutuhala.1.p9](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.bhojanakutuhala.1.p9) · Pramāṇa
