<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.pathya.bhojanakutuhala.16.p11 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Diet and regimen](https://indike.org/pramana/in.med.pathya) › [Bhojanakutuhala](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.bhojanakutuhala) › 16.p11

# Bhojanakutuhala 16.p11

Bhojanakutūhala 16.p11

- **Language:** Sanskrit

### [16.p11](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.bhojanakutuhala.16.p11)

āyurvṛddhiṃ vapurapi dṛḍhaṃ saukumāryaṃ karoti vyāyāmastrīnidhuvanakṛtaśrāntivicchedanāṃ ca | pathyaṃ bālye vayasi taruṇe vārdhake cāpi pathyaṃ nānyat kiñcid bhavati puruṣe sarpiṣaḥ sthaulyakāri || yadvedāgamavedibhirnigaditaṃ sākṣādihāyurnṛṇāṃ yadvaidyaistu rasāyanaya kathitaṃ sadyo jarānāśanam | yatsārasvatakaṃ ca kāntimatimad proktaṃ dhiyaḥ siddhaye tatpūrvārjitapuṇyasañcayavatā labhyaṃ ghṛtaṃ nūtanam || varṣādūrdhvaṃ bhavedājya purāṇaṃ tat tridoṣanut | purāṇaṃ timiraśvāsapīnasajvarakāsanut || mūrcchākuṣṭhaviṣonmādagrahāpasmāranāśanam | ugragandhi purāṇaṃ syād daśavarṣasthita ghṛtam || lākṣārasānibhaṃ śītaṃ taddhi sarvagrahāpaham | nirāmayānāṃ navayauvanānāṃ hṛtvā gavāṃ yacchata dhautamadbhiḥ| dāhāpahaṃ pittavināśanaṃ ca sahasravīryaṃ tu sahasradhautam || gavye kṣīraghṛte śaste nindite cāvisaṃbhave| atha dugdhoddhṛtaghṛtaguṇāḥ - ghṛtaṃ dugdhabhavaṃ grāhi śītalaṃ netraroganut || nihanti pittadāhāsramadamūrcchābhramānilān || atha hyastanadadhijaghṛtaguṇāḥhavirhyastanadugdhīyaṃ tatsyāddhaiyaṅgavīnakam | haiyaṅgavīnaṃ cakṣuṣyaṃ dīpanaṃ rucikṛtparam || balakṛd bṛṃhaṇaṃ vṛṣyaṃ viśeṣāt kaphanāśanam | yojayennavamevājyaṃ bhojane tarpaṇe śrame || balakṣaye pāṇḍuroge kāmalānetrarogayoḥ | rājayakṣmāṇi bāle ca vṛddhe śleṣmakṛte gade || roge sāme viṣūcyāṃ ca vibandhe ca madātyaye | jvare ca dahane mande na sarpirbahumanyate

- [Previous: 16.p10](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.bhojanakutuhala.16.p10)
- [Next: 16.p12](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.bhojanakutuhala.16.p12)
- [Up: 16](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.bhojanakutuhala.16)

## Linked texts (7)

- [Suśrutasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.1.45.108_2) — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit
- [Bhāvaprakāśanighaṇṭu](https://indike.org/pramana/in.med.nighantu.namaguna.bhavaprakasa.18.14) — Bhāvamiśra 1550, Sanskrit
- [Āyurvedamahodadhi (Annapānavidhi section)](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.ayurvedamahodadhi.338) — Suṣeṇa, Sanskrit
- [Yogataraṅgiṇī (Trimalla)](https://indike.org/pramana/in.med.yoga.yogatarangini-trimalla-bhatta.41.7) — Trimalla, Sanskrit
- [Madanapālanighaṇṭu (Madanavinoda)](https://indike.org/pramana/in.med.nighantu.namaguna.madanapala.8.144) — Madanapāla (Ṭāka), Sanskrit
- [Caryācandrodaya](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.caryacandrodaya.p514) — Dattarāma, Sanskrit
- [Annapānavidhi](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.annapanavidhi.15.13) — Suṣeṇa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.pathya.bhojanakutuhala.16.p11](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.bhojanakutuhala.16.p11) · Pramāṇa
