<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.pathya.caryacandrodaya.p165 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Diet and regimen](https://indike.org/pramana/in.med.pathya) › [Caryacandrodaya](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.caryacandrodaya) › p165

# Caryacandrodaya p165

Caryācandrodaya p165

- **Language:** Sanskrit

### [p165](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.caryacandrodaya.p165)

deśaparatvavicāra | matsyāmlabhojinaḥprācyāṃnityaṃ cānūpasevinaḥ | ślīpadāgalagaṇḍāścaprāyasteṣu bhavantīhi || 1 || nimnatoyagatānmatsyānbhakṣayanti samudrajān | prāyaśaḥ kuṣṭhinastenamanuṣyādākṣiṇātyajāḥ || 2 || tailāmlabhojino nityaṃgodhūmavidalāśinaḥ | bhūyiṣṭhamarśasāstenakhaāścāvantijānarāḥ || 3 || māṃsakāmāḥsurākāmāḥstrīkāmāḥ sāhase ratāḥ | māgadhāstenabhūyiṣṭhaṃdṛśyanterājayakṣmaṇaḥ || 4 || tīkṣṇānnāni niṣevantevāhīkāstuviśeṣataḥ | abhiṣyandīni māṃsānitathādhānyodakāni ca || 5 || prakṛtyācāpyabhiṣyandānsevantemānuṣāḥsadā | tenavāhīkadeśeṣuprāyovyādhirbalāsakaḥ || 6 || nānādeśasvabhāvāyyenānāhārāstathaivaca | nānācārānaikasattvādharmiṇo'dharmiṇastathā || 7 || teṣāṃsātmyaṃ ca satvaṃ ca ṛtukālaṃcalakṣayet | bhaiṣajyantutataḥkuryāddaivaṃvijñāyadehinām || 8 || yasyadehasyayatsātmyaṃ yaccāsya caritaṃbhavet | tenabheṣajasaṃyuktaṃbhaiṣajyamupakalpayet || 9 || ārogyaṃtenavarṇaujovalaṃvīryaṃ ca jāyate | varjanāhtusāmyānāṃ kṛśo nityaṃsudurbalaḥ || 10 || nityaṃrogābhibhūtaścapumānsātmyavivarjjanāt | tasmātsātmyaṃniṣevetaasātmyaṃparivarjayet || 11 || sātmyasevījitakrodhī nityaṃcāpijitendriyaḥ | jīrṇabhojīmitasvapnaḥsukhaṃjīvatyanāmayaḥ || 12 || ṛtavaḥ prāgvinirdiṣṭāvalayogasvabhāvataḥ | teṣugarbhāsiktāstutathārūpāstathāyuṣaḥ || 13 || tānvijñāyatatobuddhyāpraśastānninditānapi | tato'syāhārasaṃyuktaṃ bheṣajaṃvāvicārayet || 14 || tatosyārogatādehevalaṃvīryaṃcavarddhate | iti śrīāyurvedoddhāre vṛhannighaṇṭuratnākare ṛtucaryāvarṇanaṃ nāma ṣaḍviṃśatitamastaraṃgaḥ||26|| athāto dinacaryādhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ

- [Previous: p164](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.caryacandrodaya.p164)
- [Next: p166](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.caryacandrodaya.p166)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.pathya.caryacandrodaya.p165](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.caryacandrodaya.p165) · Pramāṇa
