<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.pathya.tambulamanjari.6.2-2.p1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Diet and regimen](https://indike.org/pramana/in.med.pathya) › [TAMBULAMANJARI](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.tambulamanjari) › 6.2-2.p1

# TAMBULAMANJARI 6.2-2.p1

TĀMBŪLAMAÑJARĪ 6.2-2.p1

- **Language:** Sanskrit

### [6.2-2.p1](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.tambulamanjari.6.2-2.p1)

prātaḥ pūgasya parṇāni trīṇi trīṇi ca khādayet  
madhyandine tu catvāri parṇāni kramukasya ca  
rātrau pūgasya parṇāni pañca pañca yathākramāt  
pūgaṃ ca śakalīkṛtya dravaṃ saṃmṛjya parṇakam  
picchilaṃ cūrṇasaṃyuktaṃ tāmbūlaṃ khādayet sudhīḥ  
dvātriṃśatparṇakaṃ caiva dadyāt sarve mahībhuje  
caturviṃśatiparṇaṃ ca sāmantānāmanusmṛtam  
daśāṣṭaparṇakaṃ deyaṃ jāmātṛṇāṃ viśeṣataḥ  
dvādaśaparṇaṃ viduṣe 1vadhūnāṃ daśaparṇakam  
aṣṭaparṇaṃ ca sarveṣāṃ sāmānye turyaparṇakam  
triparṇaṃ tu na dātavyamekaparṇaṃ tathaiva ca  
ṣaṭparṇaṃ caiva dātavyaṃ ripūṇāṃ ca viśeṣataḥ  
jyotirnibandhaḥ | P. 235, V. 9-12 ab.  
nṛpāṇāṃ ca pradātavyaṃ dvātriṃśatparṇavīṭakam  
dvādaśaparṇaṃ viduṣe vadhūnāṃ tu daśa smṛtaḥ  
aṣṭaparṇaṃ tu sarveṣāṃ sāmye catvāri cocyate  
triparṇaṃ tu na dātavyamekaparṇaṃ tathaiva ca  
ṣaṭparṇe ca pradātavyaṃ ripūṇāṃ ca prayatnataḥ  
triparṇamekaparṇe vā pretakarmaṇi yojayet  
tatra dātavyapatrasaṃkhyāmāha vasiṣṭhaḥ  
gurūṇāṃ devatānāṃ ca dvātriṃśatparṇavīṭikā  
caturviṃśati bhūpānāṃ jāmātṛṇāṃ daśāṣṭakam  
strīṇāṃ dvādaśaparṇāni kavīnāṃ daśapañcakam  
sarveṣāmaṣṭaparṇāni sāmānyaṃ turya ucyate  
ekaparṇe (dviparṇaṃ) vā triparṇe na kadācana  
ripūṇāṃ ca pradātavyaṃ ṣaṭparṇe tu prayatnataḥ  
carakasaṃhitā I. 5. 74-76.  
dhāryyaṇyāsyena vaiśadyarucisaugandhyamicchatā  
jātīkaṭukapūgānāṃ lavaṅgasya phalāni ca  
kaṅkolaphalaṃ patraṃ tāmbūlasya śubhaṃ tathā  
tathā karpūraniryāsaḥ sūkṣmailāyāḥ phalāni ca  
suśrutasaṃhitā—IV. 24. 21-24 P. 585.  
karpūrajātīkaṅkolalavaṅgakaṭukāhvayaiḥ  
sacūrṇapūgaiḥ sahitaṃ patraṃ tāmbūlajaṃ 1śubham  
mukhavaiśadyasaugandhyakāntisauṣṭhavakārakam  
hanudantasvaramalajihvendriyaviśodhanam  
prasekaśamanaṃ hṛdyaṃ galāmayavināśanam  
pathyaṃ suptotthite bhukte snāte vānte ca mānave  
raktapittakṣatakṣīṇatṛṣṇāmūrcchāparītinām  
rūkṣadurbalamartyānāṃ na hitaṃ cāsyaśoṣiṇām  
jātīlavaṅgaṃtakkolakarpūrakaḍukāhvayaiḥ  
saṃcūrṇya pūgaiḥ (sacūrṇapūgaiḥ) sahitaṃ patraṃ tāmbūlajaṃ śubham  
mahāpāṭhaśuddhau.  
jātīlavaṅgakaṅkolakarpūrakaḍukaiḥ saha  
rucivaiśadyasaugandhyamicchan vaktreṇa dhārayet  
dhumenāpohya hṛdyairvā kaṣāyakaṭutiktakaiḥ  
pūralavaṅgasumanaḥphalaiḥ  
taḥ kaṭukaṣāyairvā mukhavaiśadyakārakaiḥ  
tāmbūlapatrasā naiḥ sugandhairvā vicakṣaṇaḥ  
tāmbūlena vinā rājan jaḍībhūtā sarasvatī  
niḥsarati mukhādrāṇī gṛhāt kulavadhūriva  
mahāpippalapatrāṇi kramukasya phalāni ca  
śuktihvāreṇa saṃyuktaṃ tāmbūlamiti saṃjñitam  
śvetapatraṃ ca cūrṇaṃ ca kramukasya phalāni ca  
nārikelaphalopetaṃ mātuliṅgasamāyutam  
elākaṅkolakarpūrairmukhavāsaṃ pracakṣate  
śvetapatraṃ ca cūrṇaṃ ca kramukāṇāṃ phalāni ca  
nārikelaphalopetaṃ mātuluṅgasamāyutam  
elālavaṅgakaṅkolairmukhavāsaṃ pracakṣate  
candraścandranibhānane ca khadiraṃ patraṃ tvagelā sudhā  
jātīpayyapi patrayuktavadane kaṅkolajātīphalam  
kastūrī ca lavaṅgameginayane bāhlīkapūgīphalaṃ  
dravyairebhirapi trayodaśamitaistāmbūlamityucyate  
pātivratyamahānidānavapuṣaḥ saubhāgyabhājaḥ sadā  
rukmiṇyāḥ svasukhaikacidrasatanauḥ śrīpāṇḍuraṅgasya ca  
santuṣṭyai racitā'cyutena bahudhā nirmathya śāstrodadhiṃ  
sarveṣāmapi kāmado'stu satataṃ saubhāgyakalpadrumaḥ  
śāke candrasamudravājidharaṇīsaṃkhye 1741 pramādhyāhvaye  
varṣe'pyāśvinaśuklapañcalalitāpañcamyupete kavau  
āsa śrīraghuvīrasadgurūpadāmbhojadvayaikāśrayāt  
pūrṇaḥ pañcavaṭīpureṣu phalitaḥ saubhāgyakalpadrumaḥ  
śake 1745 subhānunāmasaṃvatsare bhādrapadaśuklapratipadā bhṛgau lekhaḥ  
nārāyaṇa śītārāmaśāstrī paṭavardhana  
śake 1810  
verses of Tāmbūlamañjarī—viz. (1) 47-49, (2) 54, (3) 55, (4) 77-78, चर्याचन्द्रोदय  
leaf, 2 cūrṇam—Lime, 3 pūgam—Betel nut, 4 khadirasāraḥ—Catechu, 5 lavaṅgam—  
Clove, 6 एला—Cardamom, 7 जातीफलम्—Nutmeg, 8 जातीपत्रम्—Mace, 9  
kaṅkolam—Cubeb, 10 kuṅkumam—Saffron, 11 kastūrī—Musk, 12 vātāmaḥ—Almond,  
13 svarṇam—Gold-leaf.

- [Previous: 6.2-2](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.tambulamanjari.6.2-2)
- [Next: 6.2-2.p2](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.tambulamanjari.6.2-2.p2)
- [Up: 6.2-2](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.tambulamanjari.6.2-2)

## Linked texts (3)

- [Bhāvaprakāśa (another edition)](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.bhavaprakasa*alt.1.5.179) — Sanskrit
- [Yogaratnākara (Mayūrapāda Bhikṣu)](https://indike.org/pramana/in.med.yoga.yogaratnakara-mayurapada-bhiksu.513.59) — Mayūrapāda Bhikṣu 1700, Sanskrit
- [Jyotirnibandha (ed. Raṅganātha Śāstrī Vaidya)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.jyotisa.jyotirnibandha*vaidya1919.249.10) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.pathya.tambulamanjari.6.2-2.p1](https://indike.org/pramana/in.med.pathya.tambulamanjari.6.2-2.p1) · Pramāṇa
