Rasahridaya 10
Rasahṛdaya 10
- Language
- Sanskrit
10.1
vaikrāntakāntasasyakamākṣikavimalādayo vinā satvam
śuddhā api no dvandve milanti na ca tān raso grasati
10.2
nāganāsikābhidhānaṃ candrodakamamṛtamāptakāṭhinyam
rasakrāntakamevaṃ badhnāti rasaṃ khasattvena
10.3
nānāvidhasaṃsthānaṃ nirjharaśikharīśikharasaṃbhūtam
dhārodambhasi śreṣṭhaṃ tadaśma śailodakaṃ prāpya
10.4
bhastrādvayena haṭhato dhmātavyaṃ pañcamāhiṣasubaddham
dattvā daśāṃśakharjakapaṭuṭaṅkaṇaguñjikākṣārān
10.5
tadgacchati kaṭhinatvaṃ muñcati sattvaṃ sphuliṅgakākāram
muktānikaraprāyaṃ grāhyaṃ tatkācamadhivarjya
10.6
rasavaikrāntakamevaṃ milati dvanddhānvitaṃ samaṃ hemnā
nirvyūḍhaṃ ghanasattvaṃ tena raso bandhamupayāti
10.7
vajrābhrakāntasasyakamākṣikaprabhṛtisakaladhātūnām
pātayati sattvameṣāṃ piṇḍī dhmātā dṛḍhāṅgāraiḥ
10.8
hitvā mākṣikamatvaṃ nānyeṣāṃ śaktirasti lohaghnī
na patati tāvatsattvaṃ bhastrānte nai yāvadāhriyeta
10.6-2
raktaṃ mṛdu nāgasamaṃ sattvaṃ yasmāddhi mākṣikātpatitam
gandhāśmano'pi tadvatkāryaṃ yatnena mṛdubhāvam
10.10
lavaṇāmlena supuṭitaṃ mākṣikamamlena marditaṃ vidhinā
muñcati soṣṇe grāhyamāyasapātre tu piṣṭikā bhavati
10.11
tutthāddhi tāpyajasamaṃ samasṛṣṭaṃ patati vai sattvam
abhraikāntakāntaprabhṛtīnāṃ tatra lohanibham
10.12
strīvajrīdugdhabhāvitameraṇḍasnehabhāvitaṃ śataṃ dhmātam
evaṃ tribhiriha vāraiḥ śulvasamaṃ bhavati rañjakaṃ haimam
10.13
kadalīrasaśatabhāvitamadhvairaṇḍatailaparipakvam
tāpyaṃ muñcati satvaṃ rasakaṃ caivaṃ trisaṃtāpaiḥ
10.14
ūrṇātaṅkaṇaguḍapuralākṣāsarja rasaiḥ sarvadhātubhiḥ piṣṭaiḥ 3
chāgīkṣīreṇa kṛtā piṇḍī śastā hi satvavidhau
10.15
cūrṇitasatvasamānaṃ triṃśatpalamādareṇa saṃgṛhya
ṭaṅkaṇapalasaptayutaṃ guñjāpalatritayayojitaṃ caiva
10.16
ticcūrṇakakiṭṭapalairmatsyairāloḍya dviraṃśayuktaiśca
godhūmabaddhapiṇḍī gopañcakabhāvitā bahuśaḥ
10.17
koṣṭhakaॅdhamanīvidhinā tīvraṃ bhastrānalena tatpatati
saṃdvavati cābhrasatvaṃ tathaiva sarvāṇi satvāni
Commentaries (1)
- Rasahdayaṭīkā — Caturbhuja Miśra, Sanskrit
Linked texts (1)
- Rasahṛdayatantra — Govinda Bhagavatpāda (alchemist), Sanskrit
Discussed in (1)
- A History of Indian Medical Literature — Meulenbeld 1999, English