Rasahridaya 15
Rasahṛdaya 15
- Language
- Sanskrit
15.1
atha pañcadaśo'vabodhaḥ
vakṣye tvabhrakasattvādvimaladrutimakhilaguṇagaṇādhārām
sā hi nibadhnāti rasaṃ saṃmilitā milati ca sukhena
15.2
vajravallayāḥ svarasena gaganaṃ sauvarcalānvitaṃ piṣṭam
paripakvaṃ niculapuṭairnirlepaṃ bhavati rasarūpam
15.3
ajajalaśatapariptāvitakapilindukacūrṇāvāpamātreṇa
drutajātamabhrakasattvaṃ mūṣāyāṃ rasanibhaṃ bhavati
15.4
nijarasaśataplāvitakañcakikandotthacūrṇakṛtaparivāpam
drutamāste'bhrakasattvaṃ tadvatsarvāṇi lohāni
15.5
gaganaṃ cikuratailaghṛṣṭaṃ gomayaliptaṃ ca kuliśamūṣāyām
sudhmātamatra sattvaṃ bhavati jalākāramacireṇa
15.6
gaganadrutiriha sattve jñeyo hi rasasya saṃpradāyo'yam
prathamaṃ nipātya sattvaṃ deyo vāpo drute tasmin
15.7
suragopakadeharajaḥ suradāliphalaiḥ samāṃśakairdeyaḥ
vāpo drute suvarṇe drutamāste tadrasaprakhyam
15.8
atha nijarasaparibhāvitasuradālīcūrṇavāpamātreṇa
drutamevāste kanakaṃ labhate bhūyo na kaṭhinatvam†
15.6-2
suradālībhasmagalitaṃ triḥsaptakṛtvātha gojalaṃ śuṣkam
vāpena salilasadṛśaṃ kurute mūṣāgataṃ tīkṣṇam
15.10
kūrmāsthiśilājatu Rut meṣīmṛgagosthivāpitā kāñcī
jalasadṛśī bhavati sadā vāpo deyo drutāyāṃ tu
15.11
abhrakadrutiraviśeṣā nirlepā yojitā samāsāt
aroṭaṃ rasarājaṃ badhnāti hi dvandvayogena
15.12
kṛṣṇāgarunābhisitai rasonasitarāmaṭhairimā drutayaḥ
soṣṇe milanti rasena mṛditāḥ strīkusumapalāśabījairasaiḥ
15.13
iti baddho rasarājo guñjāmātropayojito nityam
ekenaiva palena tu kalpāyutajīvitaṃ kurute
15.14
atha pūrvoktagrāsakramājjarate raso vidhivat
etāḥ pūrvadrutayo bhavanti rasarājaphaladāśca
15.15
samajīrṇaḥ śatavedhī dviguṇena rasaḥ sahasravedhī ca
kramaśo hi koṭivedhī dviguṇadviguṇadruteścaraṇāt
15.16
ṣoḍaśa vāṃ dvātriṃśadvā grāsā jīrṇāścatuḥṣaṣṭiḥ
vidhyati tadā rasendro lohaṃ dhūmāvalokanataḥ
Commentaries (1)
- Rasahdayaṭīkā — Caturbhuja Miśra, Sanskrit
Linked texts (3)
- Rasahṛdayatantra — Govinda Bhagavatpāda (alchemist), Sanskrit
- Rasaratnasamuccaya — Vāgbhaṭa (alchemist), Sanskrit
- Rasendrapurāṇa — Rāmaprasāda, Sanskrit