Pramāṇa · Search · About · API

Rasahridaya 15

Rasahṛdaya 15

Language
Sanskrit

15.1

atha pañcadaśo'vabodhaḥ
vakṣye tvabhrakasattvādvimaladrutimakhilaguṇagaṇādhārām
sā hi nibadhnāti rasaṃ saṃmilitā milati ca sukhena

15.2

vajravallayāḥ svarasena gaganaṃ sauvarcalānvitaṃ piṣṭam
paripakvaṃ niculapuṭairnirlepaṃ bhavati rasarūpam

15.3

ajajalaśatapariptāvitakapilindukacūrṇāvāpamātreṇa
drutajātamabhrakasattvaṃ mūṣāyāṃ rasanibhaṃ bhavati

15.4

nijarasaśataplāvitakañcakikandotthacūrṇakṛtaparivāpam
drutamāste'bhrakasattvaṃ tadvatsarvāṇi lohāni

15.5

gaganaṃ cikuratailaghṛṣṭaṃ gomayaliptaṃ ca kuliśamūṣāyām
sudhmātamatra sattvaṃ bhavati jalākāramacireṇa

15.6

gaganadrutiriha sattve jñeyo hi rasasya saṃpradāyo'yam
prathamaṃ nipātya sattvaṃ deyo vāpo drute tasmin

15.7

suragopakadeharajaḥ suradāliphalaiḥ samāṃśakairdeyaḥ
vāpo drute suvarṇe drutamāste tadrasaprakhyam

15.8

atha nijarasaparibhāvitasuradālīcūrṇavāpamātreṇa
drutamevāste kanakaṃ labhate bhūyo na kaṭhinatvam†

15.6-2

suradālībhasmagalitaṃ triḥsaptakṛtvātha gojalaṃ śuṣkam
vāpena salilasadṛśaṃ kurute mūṣāgataṃ tīkṣṇam

15.10

kūrmāsthiśilājatu Rut meṣīmṛgagosthivāpitā kāñcī
jalasadṛśī bhavati sadā vāpo deyo drutāyāṃ tu

15.11

abhrakadrutiraviśeṣā nirlepā yojitā samāsāt
aroṭaṃ rasarājaṃ badhnāti hi dvandvayogena

15.12

kṛṣṇāgarunābhisitai rasonasitarāmaṭhairimā drutayaḥ
soṣṇe milanti rasena mṛditāḥ strīkusumapalāśabījairasaiḥ

15.13

iti baddho rasarājo guñjāmātropayojito nityam
ekenaiva palena tu kalpāyutajīvitaṃ kurute

15.14

atha pūrvoktagrāsakramājjarate raso vidhivat
etāḥ pūrvadrutayo bhavanti rasarājaphaladāśca

15.15

samajīrṇaḥ śatavedhī dviguṇena rasaḥ sahasravedhī ca
kramaśo hi koṭivedhī dviguṇadviguṇadruteścaraṇāt

15.16

ṣoḍaśa vāṃ dvātriṃśadvā grāsā jīrṇāścatuḥṣaṣṭiḥ
vidhyati tadā rasendro lohaṃ dhūmāvalokanataḥ

Commentaries (1)

Linked texts (3)