Pramāṇa · Search · About · API

Rasahridaya 5

Rasahṛdaya 5

Language
Sanskrit

5.2

niścandrikaṃ hi gaganaṃ vāsitamapi vāsanābhiriha śatadhā
tadapi na carati rasendraḥ satvaṃ kathamatra yatnataḥ prabhavet

5.3

muktvākramabhrasatvaṃ nānyaiḥ pakṣāpakartanasamarthaḥ
tena niruddhaprasaro niyamyate badhyate ca sukham

5.4

pakṣaccheda makṛtvā rasabandhaṃ kartumīhate yastu
bījairaivaṃ hi sa jaḍo vāñchatyajitendriyo mokṣam

5.12

punaranyā na cenmūrdhni dvitrivārāṇi buddhimān | yadā dīpto bhavedvahniḥ
śuddhajvālo mahābalaḥ || patitaṃ tu tadā vindyāt tatsattvaṃ nātra saṃśayaḥ
patitaṃ tu pṛthakkāryaṃ kiṭṭaṅgāravivarjitam || nirguṇaṃ lakṣayitvā tu punardhāmyo yathāvatā | dvitrirevamaśeṣaṃ tu dhmātaḥ sattvaṃ vimuñcati”—
iti

5.13

yadi lohanibhaṃ patitaṃ jātaṃ gaganasya tadrasaścarati
milati ca sarvadvandve dyauṣadhibhiścarati vināpi mukhaiḥ

5.14

mākṣikasahitaṃ gaganaṃ dhmātaṃ sattvaṃ mukhapradaṃ bhavati
tadanu ca nāgairvaṅgaiḥ sahitaṃ cai mukhapradaṃ sattvam

5.15

mākṣikasattve yogāddhanasattvaṃ carati sūtako nikhilam
niyataṃ garbhadrāvī sa rajyate badhyate caivam

5.16

satvaṃ ghanasya kāntaṃ tālakayuktaṃ surundhitaṃ dhmātam
cāraistribhiriha satvaṃ bhavati rasendrabandhakāri param

5.17

lohaṃ cābhrakasatvaṃ tālakamamabhāgasāritaṃ carati
abhiṣavayogāccāṅgulimṛditaṃ garbhe ca tad dravati

5.18

vaṅgamatho ghanasatvaṃ tālakaṣaḍbhāgasāritaṃ carati
abhiṣavayogāccarati vrajati raso nātra sandehaḥ

5.16-2

bahalaṃ suvarṇavarṇaṃ niculapuṭaiḥ patati pañcabhiḥ satvam
vaṭakīkṛtamṛtagaganaṃ nirañjanaṃ kiṭṭarahitaṃ ca

5.20

taccūrṇīkṛtya tataḥ kṣārāmlairbhāvitaṃ ghanaṃ bahuśaḥ
sṛṣṭitrayanīrakaraṇātumbururasamarditaṃ carati

5.21

ghanasatvaśulbamākṣikasamabhāgainiyojitaṃ tathām̐ militam
tacchulvābhraṃ kathitaṃ carati raso jīryati kṣipram

5.22

iti tāpyaśulbasahitaṃ ghanasatvaṃ lohekhalvake mṛditam
carati rasendraḥ kāñjikavetasajambīrabījapūrāmlaiḥ

5.23

iti tīkṣṇaśulbanāgaṃ mākṣikayuktaṃ vai tatkṛtaṃ khoṭam
tadbhasa ca puṭavidhinā nirvyūḍhaṃ satvarañjakaṃ bhavati

5.24

cārya yatnena rase ghanasattvaṃ tadvidhaṃ ghanaṃ tasya
saṃyojya sarvabījaṃ nirvāhyaṃ dvandvasaṅkarataḥ

5.25

abhrakacāraṇamādau garbhadruticāraṇaṃ ca hemno'nte
yo jānāti na vādī vṛthaiva so'rthakṣayaṃ kurute

5.26

gaganagrāsarahasyaṃ vakṣyāmyekaṃ ghanārkasaṃyogāt
kevalamabhrakasattvaṃ grasate yatnānna sarvāṅgam

Commentaries (1)

Linked texts (6)