Pramāṇa · Search · About · API

Rasahridaya 9

Rasahṛdaya 9

Language
Sanskrit

9.1

atha navamo'vabodhaḥ
atha bījavidhānamabhidhāsyate
iti rakto'pi rasendro bījena vinā na karmakṛdbhavati
dvividhaṃ tatpītaṃsitaṃ niyujyate siddhamevaitat

9.2

tasya viśuddhirbahudhā gaganarasoparasalohacūrṇaiśca
dvividhaṃ bījaṃ tairapi nāśuddhaiḥ śudhyate vai tat

9.3

yaḥ punaretaiḥ kurute karmāśuddhairbhavedrasastasya
avyāpakaḥ pataṅgī, na rase rasāyane yogyaḥ

9.4

vaikrāntakāntasasyakamākṣikavimalādridaradarasakāśca
aṣṭau† rasāstathaiṣāṃ sattvāni rasāyanāni syuḥ

9.5

gandhakagairikaśilālām̐ñchitikhecaramañjanaṃ ca kaṅkuṣṭham
uparasasaṃjñakamidaṃ syācchikhiśaśinau sāralohākhyau

9.6

tāmrāratīkṣṇakāntābhrasatvalohāni vaṅkanāgau ca
kathitāstu pūtisaṃjñāsteṣāṃ saṃśodhanaṃ kāryam

9.7

sauvarcalasaindhavakañcūlikasāmudraromakabiḍāni
ṣaṭ lavaṇānyetāni tu kharjjīṭaṅkaṇayavakṣārāḥ

9.8

sūryāvarttaḥ kadalī vandhyā kośātakī ca suradālī
śigruśca vajrakando nīrakaṇā kākamācī ca

9.6-2

āsāmekarasena tu lavaṇakṣārāmlabhāvitā bahuśaḥ
śudhyanti rasoparasā dhmātāḥ sattvāni muñcanti

9.10

svinnaṃ sakṣārāmlairdhmātaṃ vaikrāntakaṃ haṭhād dravati
tad drutamātraṃ śudhyati, kāntaṃ śaśaraktabhāvanayā

9.11

sasyakamapi raktagaṇaiḥ subhāvitaṃ sneharāgasaṃsiktam
śudhyati vāraiḥ saptabhiraṃtaḥ paraṃ yujyate kārye†

9.12

kṣāraiḥ snehairadau paścādamlena bhāvitaṃ vimalam
śudhyati tathā ca rasakaṃ daradaṃ mākṣikamapyevam

9.13

tanurapi patraṃ liptaṃ lavaṇakṣārāmlaravisnuhirdogdhaiḥ
dhmātaṃ nirguṇḍīraissaṃsiktaṃ bahuśo bhavedvi raktaṃ ca

9.14

śudhyati nāgo vaṅgo ghoṣo raviṇā ca vāramapi munibhiḥ
nirguṇḍīrasasaiṃ kaistanmūlarajaḥpravāpaiśca

9.15

raktagaṇagalitapaśujalaṃbhāvitapuṭitaṃ hiṃ rajyate tīkṣṇam
śudhyati kadalīśikharasabhāvitapuṭitaṃ tribhirvāraiḥ

9.16

sarvaḥ śudhyati loho rajyati suragopasannibho vāpāt
mākṣikadaradena bhṛśaṃ śulbaṃ vā gandhakena mṛtam

Commentaries (1)

Linked texts (2)