Pramāṇa · Search · About · API

Rasaratnakara 1.3

Rasaratnākara 1.3

Language
Sanskrit

1.3.1

RRĀ, 1, 3
{jāraṇapūrvaṃ māraṇam}
athāto jāraṇāpūrvaṃ bījaṃ māraṇamucyate /
ajīrṇaṃ cāpyabījaṃ ca sūtakaṃ yastu mārayet //

1.3.2

brahmahā sa durācāro mama drohī maheśvari /
tasmātsarvaprayatnena jāritaṃ mārayedrasam //

1.3.3

{rasasya samukhakaraṇam}
saṃsthāpya gomayaṃ bhūmau pakvamūṣāṃ tataḥ param /
tanmadhye kaṭutumbyutthaṃ tailaṃ dattvā rasaṃ kṣipet //

1.3.4

kākamācīrasaṃ deyaṃ tailaṃ tulyaṃ tataḥ punaḥ /
gandhakaṃ vrīhimātraṃ ca kṣiptvā taṃ ca nirodhayet //

1.3.5

tatpṛṣṭhe pāvako deyaḥ pūrṇaṃ vā vahnikharparam /
svāṅgaśītalatāṃ jñātvā jīrṇe taile ca gandhakam //

1.3.6

kākamācīdravaṃ cāgnau dattvā dattvā ca jārayet /
mūṣādho gomayaṃ cātra dattvā codadharvaṃ ca pāvakam //

1.3.7

ṣaḍguṇaṃ gandhakaṃ jāryaṃ sūtasyaivaṃ mukhaṃ bhavet /
{samukhapāradasya jāraṇāpūrvako māraṇavidhiḥ}
taṃ sūtaṃ mardayennīrairjambīrotthaiḥ punaḥ punaḥ //

1.3.8

catuḥṣaṣṭyaṃśakaiḥ pūrvair dvātriṃśāṃśaṃ tataḥ punaḥ /
ṣoḍaśāṃśaṃ śuddhahemapatraṃ sūteṣu nikṣipet //

1.3.9

śikhipittena sampiṣṭaṃ tailaiśca sarṣapodbhavaiḥ /
liptvā hemaṃ kṣipetsūtaṃ yāmaṃ jambīrajairdravaiḥ //

1.3.10

mardyaṃ taṃ pūrvavat pacyānmūṣāyāṃ jambīradravaiḥ /
pūrayed rodhayeccāgniṃ dattvā yatnena jārayet //

1.3.11

grāse grāse ca tanmardyaṃ jambīrāṇāṃ dravaiḥ dṛḍham /
mūlikā lavaṇaṃ gandhamabhāve pittatailayoḥ //

1.3.12

piṣṭvā jambīranīreṇa hemapatraṃ pralepayet /
ityevaṃ jāraṇā kāryā tataḥ sūtaṃ ca mārayet //

1.3.13

athavā nirmukhaṃ sūtaṃ viḍayogena mārayet /
{viḍanirmāṇavidhi}
viḍamatra pravakṣyāmi sādhayedbhiṣajāṃ varaḥ //

1.3.14

śaṃkhacūrṇaṃ ravikṣīraiścātape bhāvayeddinam /
tadvajjambīrajairdrāvair dinaikaṃ dhūmasārakam //

1.3.15

suvarcalamajāmūtraiḥ kvāthyaṃ yāmacatuṣṭayam /
kaṇṭakārīṃ ca saṃkvāthyaṃ dinaikaṃ naramūtrakaiḥ //

1.3.16

sajjīkṣāraṃ tintiḍīkaṃ kāśīśaṃ ca śilājatum /
jambīrotthair dravair bhāvyaṃ pṛthagyāmaṃ catuṣṭayam //

1.3.17

jayapālabījaṃ tvagghīnaṃ mūlakānāṃ dravair dinam /
saindhavaṃ ṭaṅkaṇaṃ guñjāṃ śigrumūladravairdinam //

1.3.18

etatsarvaṃ samāṃśaṃ tu mardyaṃ jambīrajairdravaiḥ /
tadgolaṃ rakṣayedyatnādviḍo'yaṃ vāḍavānalaḥ /
anena mardayetsūtaṃ grasate taptakhalvake //

1.3.19

{viḍayogena pāradādimāraṇaprakāraḥ}
svarṇābhrakasarvalohāni yatheṣṭāni ca jārayet /
mārayet pūrvayogena māraṇaṃ cātra kathyate //

1.3.20

{pāradamāraṇa (1)}
kumbhīṃ samūlām uddhṛtya gomūtreṇa supeṣayet /
taddravair mardayetsūtaṃ dinaikaṃ kāntasampuṭe //

1.3.21

liptvā niyāmakā deyā ūrdhvaścādhas tadanvayet /
mṛdvagninā dinaikaṃ tu pacecculyāṃ mṛto bhavet //

1.3.22

{pāradamāraṇa (2)}
goghṛtaṃ gandhakaṃ sūtaṃ piṣṭvā piṇḍīṃ prakalpayet /
kumārīdalamadhyasthaṃ kṛtvā sūtreṇa veṣṭayet //

1.3.23

taṃ kāntasampuṭe ruddhvā tribhir laghupuṭaiḥ pacet /
tato dhmāte bhavedbhasma cāndhamūṣe kṣayaṃ dhruvam //

1.3.24

{pāradamāraṇa (3)}
śākavṛkṣasya pakvāni phalānyādāya śodhayet /
peṣayedravidugdhena tena mūṣāṃ pralepayet //

1.3.25

ādiprasūtagor jātajarāyoścūrṇapūritaḥ /
tanmadhye sūtakaṃ ruddhvā dhmāto bhasmatvamāpnuyāt //

1.3.26

{pāradamāraṇa (4)}
karkoṭakīṃ kākamācīṃ ca kañcukīṃ kaṭutumbikām /
kākajaṅghāṃ kākatuṇḍīṃ kākinīṃ kākamañjarīḥ //

1.3.27

piṣṭvaitān vajramūṣāstairlepaṃ kṛtvā rasaṃ kṣipet /
marditaṃ dinamekaṃ tu tairevārdrotthitai rasaiḥ //

1.3.28

ruddhvātha bhūdhare pacyād aṣṭavāraṃ punaḥ punaḥ /
mardayelliptamūṣāstā ruddhvā dhmāto mṛto bhavet //

1.3.29

{pāradamāraṇa (5)}
rasairniyāmakair mardyo dṛḍhaṃ yāmacatuṣṭayam /
dviguṇairgandhatailaiśca pacenmṛdvagninā śanaiḥ //

1.3.30

yāvat khoṭo bhavettattadrodhayellauhasampuṭe /
harītakīṃ jale piṣṭvā lauhakiṭṭena mūṣikām //

1.3.31

kṛtvā tanmadhyataḥ kṣiptvā sampuṭaṃ cāndhayetpunaḥ /
tasyordhvaṃ srāvakākāraṃ hṛtvā nāgadrutaṃ kṣipet //

1.3.32

kaṭhinena dhamettāvadyāvannāgo druto bhavet /
na dhamecca punastāvadyāvat kaṭhinatāṃ vrajet //

1.3.33

evaṃ punaḥ punardhmātastriyāmair mriyate rasaḥ /
{niyāmakauṣadhyaḥ}
niyāmakāstato vakṣye sūtasya mārakarmaṇi //

1.3.34

sarpākṣī kṣīriṇī vandhyā matsyākṣī śarapuṅkhikā /
kākajaṅghā śikhiśikhā brahmadaṇḍy ākhuparṇikā //

1.3.35

varṣābhūḥ kañcukī mūrvā padmakotpalaciñcikā /
śatāvarī vajralatā vajrakandā triparṇikā //

1.3.36

maṇḍūkaparṇī pāṭalī citrako grīṣmasundaraḥ /
kākamācī mahārāṣṭrī haridrā tilakarṇikā //

1.3.37

śvetārkaśigrudhattūramṛgadūrvāharītakī /
guḍūcī mūṣalī puṅkhā bhṛṅgarāḍraktacitrakam //

1.3.38

tagaraṃ śūraṇaṃ muṇḍī mayaṅkā potakokilam /
saindhavaṃ śvetavarṣābhūḥ sāmbharaṃ hiṃgu mākṣikam //

1.3.39

viṣṇukāntā somavallī vraṇaghnī yakṣalocanam /
vyāghrapādī haṃsapadī vṛścikālī kuraṇṭakam //

1.3.40

svayambhūkusumaṃ kuñcī hastiśuṇḍīndravāruṇī /
bījānyahaskarasyāpi sarvatraite niyāmakāḥ //

1.3.41

etāḥ samastā vyastā vā deyā hyaṣṭādaśādhikāḥ /
māraṇe mūrcchane bandhe rasasyaitāni yojayet //

1.3.42

{rasasya jāraṇamāraṇavidhiḥ}
aprasūtagavāṃ mūtraiḥ piṣṭvā pūrvaniyāmikāḥ /
taddravairmardayet sūtaṃ yathā pūrvoditaṃ kramāt //

1.3.43

ityevaṃ jāraṇaṃ proktaṃ māraṇaṃ parikīrtitam /
{rasabhasmaparīkṣā}
parīkṣā mārite sūte kartavyā ca yathoditā //

1.3.44

adhastuṣāgninā tapto hyakṣīṇastiṣṭhate yadā /
tadā bhasma vijānīyāccullyāṃ yāmaṃ nirīkṣayet //

1.3.45

mūlikāmāritaṃ sūtaṃ sarvayogeṣu yojayet /
jārito yāti sūto'sau jarādāridryaroganut //

1.3.46

mūrchito vyādhināśāya baddhaḥ sarvatra yojayet //

Linked texts (2)