Pramāṇa · Search · About · API

Rasaratnakara 1.4

Rasaratnākara 1.4

Language
Sanskrit

1.4.1

RRĀ, 1, 4
{mūrchana}
athātaḥ śuddhasūtasya mūrcchanā vidhirucyate /
meghanādo vacā hiṃgu śūraṇairmardayedrasam //

1.4.2

naṣṭapiṣṭaṃ tu tadgolaṃ hiṅgunā veṣṭayed bahiḥ /
pacellavaṇayantrasthaṃ dinaikaṃ caṇḍavahninā //

1.4.3

ūrdhvalagnaṃ samāruhya dṛḍhaṃ vastreṇa bandhayet /
ūrdhvādho gandhakaṃ tulyaṃ dattvā saumyānale pacet //

1.4.4

jīrṇe gandhe punar deyaṃ ṣaḍbhir vāraiḥ samaṃ samam /
ṣaḍguṇe gandhake jīrṇe mūrchito rogahā bhavet //

1.4.5

{mercury:: mūrchana}
gandhakaṃ madhusāraṃ ca śuddhasūtaṃ samaṃ samam /
yāmaikaṃ pācayet khalve kācakupyāṃ niveśayet //

1.4.6

ruddhvā dvādaśayāmaṃ taṃ vālukāyantragaṃ pacet /
sphoṭayetsvāṃgaśītaṃ taṃ tadūrdhvaṃ gandhakaṃ tyajet //

1.4.7

adhaḥsthaṃ rasamādāya sarvarogeṣu yojayet /
{mercury:: formulation}
śuddhaṃ sūtaṃ dvidhā gandhaṃ sūtārddhaṃ saindhavaṃ kṣipet //

1.4.8

dravaiḥ sitajayantyāśca mardayeddivasatrayam /
kṛtvā golaṃ ca saṃśoṣya kṣiptvā mūṣāṃ nirundhayet //

1.4.9

śoṣayitvā dhamet kiṃcit sutaptāṃ tāṃ jale kṣipet /
tasmādrasaṃ samuddhṛtya trikaṇṭarasabhāvitam //

1.4.10

yojayetsarvarogeṣu dhamedvā bhūdhare pacet /
{mercury:: formulation}
rasārdhaṃ gandhakaṃ mardyaṃ ghṛtairyuktaṃ tu golakam //

1.4.11

kṛtvā taṃ bandhayedvastre dolāyantragataṃ pacet /
gomūtrāntaḥ kṛtaṃ yāmaṃ naramūtrairdinatrayam //

1.4.12

śoṣayecca punarvastre baddhvāveṣṭya sadā dṛḍham /
śuṣkaṃ nirudhya mūṣāyāṃ tatastuṣāgninā pacet //

1.4.13

ūrdhvabhāgamadhaḥ kṛtvā adhobhāgaṃ ca ūrdhvagam /
ityādiparivartena svedayeddivasatrayam //

1.4.14

paścād uddhṛtya taṃ sūtaṃ yogavāhaṃ rujāpaham //

1.4.15

{mercury:: formulation}
sadyojātasya bālasya viṣṭhāṃ pālāśabījakam /
cāṇḍālī rudhiraṃ sūtaṃ sūtapādaṃ ca ṭaṅkaṇam //

1.4.16

jayantyā mardayed drāvair dinaikaṃ tattu golakam /
peṣayetsahadevyātha lepayet tāmrasaṃpuṭam //

1.4.17

tanmadhye golakaṃ kṣiptvā dviyāmaṃ svedayellaghu /
vālukāyantramadhye tu samuddhṛtya tataḥ punaḥ //

1.4.18

citrakaiḥ sahadevyā ca gandhakair lepayed bahiḥ /
sampuṭaṃ bandhayedvastre mṛdālepya ca śoṣayet //

1.4.19

taṃ ruddhvāndhamūṣāyāṃ dhmāte sampuṭamāharet /
sūkṣmacūrṇaṃ haredrogān yogavāho mahārasaḥ //

1.4.20

sampuṭaṃ sūtatulyaṃ syācchāstradṛṣṭena karmaṇā //

1.4.21

{mercury:: formulation}
dhattūrakadravair mardyaṃ dinaṃ gandhaṃ sasūtakam /
andhamūṣe dinaṃ svedyaṃ bhūdhare mūrchito bhavet //

1.4.22

kṛtvā ṣaḍaṅgulāṃ mūṣāṃ supakvāṃ mṛnmayīṃ dṛḍhām /
mūṣāgarbhaṃ vilepyātha mūlairbahulapatrakaiḥ //

1.4.23

tanmadhye sūtakaṃ kṣiptvā mūṣāṃ pūryāttu taddravaiḥ /
ruddhvā salavaṇairyantraiśculyāṃ dīptāgninā pacet //

1.4.24

saptāhānte samuddhṛtya yavamānaṃ jvarāpaham /
{mercury:: mūrchana}
kāśīśaṃ saindhavaṃ sūtaṃ tulyaṃ tulyaṃ vimardayet //

1.4.25

kāśīśasyāsya bhāgena dātavyā phullatūrikā /
stokastokaṃ kṣipet khalve triyāmaṃ caiva mūrchayet //

1.4.26

pratyekaṃ śataniṣkaṃ syādūnaṃ naivādhikaṃ bhavet /
sthālīsampuṭayantreṇa dinaṃ caṇḍāgninā pacet //

1.4.27

ūrdhvalagnaṃ tataścullyāṃ mūrchitaṃ cāharet sūtam /
{mercury:: mūrchana}
kuraṇṭakarasairbhāvyam ātape mardayedrasam //

1.4.28

latākarañjapatrairvāṅguṣṭhāgrena vimardayet /
dinaikaṃ mūrchitaṃ samyak sarvarogeṣu yojayet //

1.4.29

{hairaṇyagarbhaka}
atha sūtasya śuddhasya mūrchitasyāpyayaṃ vidhiḥ /
sūtatulyaṃ ghṛtaṃ jīrṇaṃ dvābhyāṃ tulyaṃ ca gandhakam //

1.4.30

ravikṣīrairdinaṃ mardyam andhayitvā ca bhūdhare /
puṭakena bhavetsiddho raso hairaṇyagarbhakaḥ //

1.4.31

{vaikrāntabaddharasa}
kaṭutumbyudbhave kande vandhyāyāḥ kṣīrakandake /
apakvaikaṃ samādāya tadgarbhe piṇḍikā tataḥ //

1.4.32

daśaniṣkaṃ śuddhasūtaṃ niṣkaikaṃ śuddhagandhakam /
stokaṃ stokaṃ kṣiped gandhaṃ pāṣāṇe taṃ tu kuṭṭayet //

1.4.33

yāmamātre bhavet piṇḍī rasaṃ kande vinikṣipet /
adha ūrdhvaṃ bhasma vaikrāntaṃ dattvā niṣkārddhamātrakam //

1.4.34

tataḥ kandasya majjābhirmukhaṃ baddhvā mṛdā dṛḍham /
liptam aṅgulamānena sarvataḥ śoṣya golakam //

1.4.35

pācayed bhūdhare yantre tata uddhṛtya punaḥ pacet /
ūrdhvabhāgamadhaḥ kuryādityevaṃ parivartayet //

1.4.36

krameṇa cālayedūrdhvaṃ bahiryugmopalaiḥ pacet /
tato bhinnastu saṃgrāhyo baddhaḥ syāddāḍimopamam /
nāmnā vaikrāntabaddho'yaṃ sarvarogeṣu yojayet //

1.4.37

{gandhabaddhapārada}
athavā gandhapīṭhīnāṃ vastre baddhvā tu gandhakam /
tulyaṃ dattvā nirundhyātha sampuṭe lohaje dṛḍhe //

1.4.38

puṭayedbhūdhare tāvadyāvajjīryati gandhakam /
evaṃ punaḥ punardeyaṃ yāvadgandhastu ṣaḍguṇam //

1.4.39

ityevaṃ gandhake baddhaḥ sūtaḥ syātsarvarogahṛt /
{gandhabaddhapārada (2)}
mūṣā jambīravistārā dairghyeṇa ṣoḍaśāṅgulā /
apakvā sudṛḍhā kāryā sikatābhāṇḍamadhyagā //

1.4.40

tribhāgaṃ vālukā lagnā pādāṃśena bahiḥ sthitāḥ /
palaikaṃ cūrṇitaṃ gandhaṃ mūṣāmadhye vinikṣipet //

1.4.41

śuddhasūtaṃ samaṃ paścāt kṣipedgandhapalaṃ tataḥ /
bhāṇḍam āropayeccullyāṃ mūṣāmācchādya yatnataḥ //

1.4.42

mandāgninā pacettāvadyāvannirdhūmatāṃ vrajet /
gandhadhūme gate pūryā kākamācīdravaistu sā //

1.4.43

drave jīrṇe punaḥ pūryā nāgavallīdaladravaiḥ /
jīrṇe dhustūrakadrāvaiḥ pūrayitvā punaḥ pacet //

1.4.44

yāvajjīryati tadgandhaṃ kākamācyādibhiḥ punaḥ /
dattvā dattvā pacettadvad dhusturādikramād rasam //

1.4.45

bhittvā mūṣāṃ samādāya jarāvyādhiharo rasaḥ /
yojayed gandhabaddho'yaṃ yogavāheṣu sarvataḥ //

1.4.46

{mercury:: mūrchana:: test}
kajjalābho yadā sūto vihāya ghanacāpalam /
mūrchitaḥ sa tadā jñeyo nānārasagataḥ kvacit //

1.4.47

mādhuryagauravopetaḥ tejasā bhāskaropamaḥ /
vahnimadhye yadā tiṣṭhettadā vṛkṣasya lakṣaṇam //

1.4.48

sa jayati rasarājo mṛtyuśaṅkāpahārī sakalaguṇanidhānaḥ kāyakalpādhikārī /
valipalitavināśaṃ sevanādvīryavṛddhiṃ sthiramapi kurute yaḥ kāminīnāṃ prasaṅge //

1.4.49

ityetā māritāḥ sūtā mūrchitā baddham āgatāḥ /
pratyekaṃ yogavāhaḥ syāttattadyogeṣu yojayet //

1.4.50

māritaṃ dehasiddhyarthaṃ mūrchitaṃ vyādhināśanam /
rasabhasma kvacidroge dehārthe mūrchitaṃ kvacit //

1.4.51

baddhaṃ dvābhyāṃ prayuñjīta śāstradṛṣṭena karmaṇā /
{mercury:: storage}
dante śṛṅge'thavā vaṃśe rakṣayetsādhitaṃ rasam //

1.4.52

{mercury:: medic. properties}
pāradaṃ krimikuṣṭhaghnaṃ balyamāyuṣyadṛṣṭidam /
sevanātsarvarogaghnaṃ rucyaṃ gurukaṣāyakam //

1.4.53

sūte guṇānāṃ śatakoṭir vajre cābhre sahasraṃ kanake śataikam /
tāre guṇāśītis tadardhaṃ kānte tīkṣṇe catuḥṣaṣṭiḥ ravau tadardham //

1.4.54

rasādibhiryā kriyate cikitsā daivīti sadbhiḥ parikīrtitā sā /
sā mānuṣī mantrakṛtā śiphādyaiḥ sā rākṣasī śastrakṛtādibhiryā //

Linked texts (5)