Pramāṇa · Search · About · API

Rasaratnakara 1.7

Rasaratnākara 1.7

Language
Sanskrit

1.7.1

RRĀ, 1, 7
{haritāla:: aśuddha:: medic. properties}
aśuddhatālamāyurghnaṃ kakamārutamehakṛt /
tāpaśophāṅgasaṃkocaṃ kurute tena śodhayet //

1.7.2

{haritāla:: śodhana}
tālakaṃ kaṇaśaḥ kṛtvā daśāṃśena ca ṭaṅkaṇam /
jambīrāṇāṃ dravaiḥ kṣālyaṃ kāñjikaiḥ kṣālayet punaḥ //

1.7.3

vastraiścaturguṇair baddhvā dolāyantre dinaṃ pacet /
saṃyuktaṃ cāranālena dinaṃ kuṣmāṇḍajaiḥ rasaiḥ //

1.7.4

tilatailaiḥ pacedyāmaṃ yāmaṃ ca triphalājalaiḥ /
trivāraṃ tālakaṃ bhāvyaṃ piṣṭvā mūtraiśca kāñjikaiḥ //

1.7.5

tatphalair daśabhir deyaṃ ruddhvā puṭaṃ ca peṣayet /
evaṃ dvādaśadhā pācyaṃ śuddhaṃ yogeṣu yojayet //

1.7.6

{haritāla:: śodhana}
tālakaṃ poṭalībaddhaṃ saptāhaṃ kāñjike pacet /
dolāyantreṇa yāmaikaṃ tataḥ kuṣmāṇḍajaiḥ rasaiḥ //

1.7.7

tilataile pacedyāmaṃ yāmaṃ ca triphalājalaiḥ /
evaṃ yantre caturyāmaṃ pācyaṃ śudhyati tālakaḥ //

1.7.8

{haritāla:: śuddha:: medic. properties}
tālako harate rogān kuṣṭhamṛtyujvarāpahaḥ /
śodhitaḥ śītavīrye ca kurute vāyuvardhanam //

1.7.9

{manaḥśilā:: aśuddha:: medic. properties}
aśmarīṃ mūtrahṛdrogamaśuddhā kurute śilā /
mandāgniṃ malabandhaṃ ca śuddhā sarvarujāpahā //

1.7.10

{manaḥśilā:: śodhana}
ajāmūtre tryahaṃ pācyā dolāyantre manaḥśilā /
saptadhā tairajāpittair gharme bhāvyaṃ viśuddhaye //

1.7.11

{manaḥśilā:: śodhana}
jayantībhṛṅgarājottharaktāgastyarasaiḥ śilā /
dolāyantre dinaṃ pācyā yāmaṃ chāgasya mūtrake //

1.7.12

kṣālayedāranālena sarvarogeṣu yojayet //

1.7.13

{rasaka:: śodhana}
naramūtraiśca gomūtraiḥ saptāhaṃ rasakaṃ pacet /
dolāyantreṇa samyaktacchuddhaṃ yogeṣu yojayet //

1.7.14

{tuttha:: śodhana}
viṣṭhayā mardayetkhalve mārjārakapotayoḥ /
daśāṃśaṃ ṭaṅkaṇaṃ dadyātpācyaṃ mṛdvagninā tataḥ //

1.7.15

puṭaṃ dadhnā puṭaṃ kṣaudrairdeyaṃ tutthaviśuddhaye //

1.7.16

{vimalā:: śodhana}
vimalā trividhaṃ pācyā rambhātoyena saṃyutā /
amlavetasadhānyāmlameṣīmūtreṇa peṣayet //

1.7.17

dolāyantre caturyāmaṃ śuddhireṣā mahottamā /
{vimala:: śodhana}
karkaṭīmeṣaśṛṅgyutthadravair jambīrajair dravaiḥ //

1.7.18

bhāvayedātape tīvre vimalā śudhyati dhruvam //

1.7.19

{mākṣika:: aśuddha:: medic. properties}
mandāgniṃ balahāniṃ ca vraṇaviṣṭambhanetraruk /
kurute mākṣiko mṛtyum aśuddho nātra saṃśayaḥ //

1.7.20

{mākṣika:: śodhana}
mākṣikaṃ naramūtreṇa kvāthayet kodravairdravaiḥ /
vetasenāmlavargeṇa ṭaṃkaṇena kaṭutrikaiḥ //

1.7.21

dolāyantre dinaṃ pācyaṃ sūraṇasyaiva madhyagam /
dinaṃ rambhādravaiḥ pacyāttaddhṛtvā peṣayedghṛtaiḥ //

1.7.22

eraṇḍatailasaṃyuktaṃ puṭe pacyādviśuddhaye /
{mākṣika:: śodhana}
mākṣikasya trayo bhāgā bhāgaikaṃ saindhavasya ca //

1.7.23

mātuluṅgadravairvātha jambīrotthadravaiḥ pacet /
lohapātre pacettāvadyāvatpātraṃ sulohitam //

1.7.24

tāmravarṇamayo yāti tāvacchudhyati mākṣikam /
{mākṣika:: śodhana}
agastyapuṣpaniryāsaiḥ śigrumūlaṃ vigharṣayet //

1.7.25

dravaiḥ pāṣāṇabhedyāśca pacyādebhiśca mākṣikam /
tadvaṭīṃ cāndhamūṣāyāṃ viṃśadbhir upalaiḥ pacet //

1.7.26

punaḥ piṣṭvātha rundhyācca puṭaiḥṣaḍbhir viśudhyati //

1.7.27

{mākṣika:: śodhana}
meghanādapāṣāṇabhedī piṣṭvā tatpiṇḍamadhye mākṣikaṃ kaṇaśaḥ kṛtvā nikṣipet /
tadgolakaṃ vastre baddhvā dolāyantre kulatthakvāthe dinamekaṃ pacet /
etacchuddhalohānāṃ yuktasthāne māraṇe yojyam //

1.7.28

{mākṣika:: parīkṣā:: good quality}
bhaṅge suvarṇasaṃkāśo 'ntaḥ kṛṣṇo bahiśchaviḥ /
bṛhadvarṇaṃ iti khyāto mākṣikaḥ śreṣṭha ucyate //

1.7.29

vyāpayatyaṅgam aṅgāni tailabindurivāmbhasi /
na vinā śodhanaṃ sarve dhātavaḥ prabalādayaḥ //

1.7.30

rogopaśamakartāraḥ śodhanaṃ tena vakṣyate //

1.7.31

{coral:: māraṇa}
pravālānāṃ strīdugdhena bhāvanā paścāddhaṇḍikāmadhye sthāpayitvā nirudhyopari śarāvakaṃ dattvā lepayet /
vahnisaṃdīpanaṃ kṛtvā praharadvayena vidrumaṃ mriyate //

1.7.32

{uparasa (?):: māraṇa}
kulatthasya paceddroṇe vāridroṇena buddhimān /
tena pādāvaśeṣeṇa kvāthe'ṣṭau maṇayaḥ śilā //

1.7.33

ātape tridinaṃ śuṣkaṃ kvāthasiktaṃ punaḥ punaḥ /
muktācūrṇaṃ samādāya karakāmbuvibhāvitam //

1.7.34

ātape tridinaṃ bhāvyaṃ cūrṇitaṃ mṛtyum āpnuyāt //

1.7.35

{śilājatu:: śodhana}
śaṅkhaṃ nīlāñjanaṃ caiva pūrvavacchodhayeddinam /
gomūtraistriphalākvāthair bhṛṅgarājadravair jatum //

1.7.36

mardayedāyase pātre dinācchuddhiḥ śilājatoḥ /
{darada:: śodhana}
meṣīkṣīreṇa daradamamlavargaiśca bhāvitam //

1.7.37

saptavāraṃ prayatnena śuddhimāyāti niścitam /
{uparasa:: śodhana}
sūryāvartaṃ vajrakandaṃ kadalī devadālikā //

1.7.38

śigru kośātakī vandhyā kākamācī ca vāyasī /
āsāmekarasenaiva trikṣārairlavaṇair yutam //

1.7.39

bhāvayedamlavargeṇa dinamekaṃ prayatnataḥ /
sauvīraṃ kāntapāṣāṇaṃ śuddhabhūnāgamṛttikā //

1.7.40

śaṅkhaṃ nīlāñjanaṃ caiva sarvoparasāśca ye /
pṛthagbhāvyaṃ vidhānena śuddhiṃ yānti dine dine //

1.7.41

tataḥ paścāttu taddrāvairdolāyantre dinaṃ sudhīḥ /
śudhyante nātra sandehaḥ sarveṣu paramā amī //

1.7.42

muñcanti drutasattvāṃśca mataṃ sādhāraṇaṃ smṛtam //

1.7.43

{?:: sattvapātana}
gugguluṃ ṭaṅkaṇaṃ lākṣā majjā sarjarasaṃ punaḥ /
ūrṇā guñjā kṣetramīnam asthīni śaśakasya ca //

1.7.44

guḍamadhvājyapiṇyākaṃ tutthaṃ peṣyamajājalaiḥ /
sarvaṃ tulyaṃ ca dhānyābhraṃ bhūnāgaṃ mṛttikāpi ca //

1.7.45

kāntapāṣāṇatulyaṃ ca kaṭhinyuparasāśca ye /
melayenmāhiṣaiḥ pacyāddadhyādigomayāntikaiḥ //

1.7.46

dṛḍhaṃ mardyaṃ vaṭīṃ kuryātkarṣamātraṃ tu śoṣayet /
koṣṭhīyantre dhamedgāḍham aṅgāraiśca cirodbhavaiḥ //

1.7.47

trivāraṃ dhamanād eva sattvaṃ patati nirmalam /
asādhyān mocayet sattvān mṛttikādeśca kā kathā //

1.7.48

{haritāla:: sattvapātana}
lākṣā ājyaṃ tilāḥ śigruḥ ṭaṃkaṇaṃ lavaṇaṃ guḍam /
tālakārdhena saṃyojya chidramūṣāṃ nirodhayet //

1.7.49

puṭe pātālayantreṇa satvaṃ patati niścitam /
{??}
cāṅgerī caṇakāmlaṃ ca mātuluṅgāmlavetasam /
ciñcā nāraṅgaṃ jambīranamṇa varga iti smṛtam /
{haritāla:: sattvapātana}
tālakaṃ cūrṇayitvā tu chāgīkṣīreṇa bhāvayet //

1.7.50

vāratrayaṃ tato viddhimūlaṃ piṣṭvā tu miśritam /
kṛtvā ca guḍakaṃ śuṣkaṃ satvaṃ grāhyaṃ ca pūrvavat //

1.7.51

{haritāla:: sattvapātana}
tālakaṃ mardayeddugdhaiḥ sarpākṣīṃ vātha mūlakaiḥ /
pūrvavadgrāhayet sattvaṃ chidramūṣāṃ nirudhya ca //

1.7.52

{manaḥśilā:: sattvapātana}
tālavacca śilāsatvaṃ grāhyaṃ taireva cauṣadhaiḥ /
tulyena ṭaṃkaṇenaiva dhmātaṃ sattvaṃ caturthakam //

1.7.53

{mākṣika:: sattvapātana}
gokṣīraiśca tutthakṣīrairbhāvyameraṇḍatailakaiḥ /
mākṣikaṃ dinamekaṃ tu marditaṃ vaṭakīkṛtam //

1.7.54

abhravaddhamane satvaṃ samyagasyāpyayaṃ vidhiḥ /
{mākṣika (?):: sattvapātana}
jayantī triphalācūrṇaṃ haridrāguḍaṭaṅkaṇam //

1.7.55

pādāṃśaṃ ṭaṅkaṇasyedaṃ piṣṭvā mūṣāṃ vilepayet /
nālikāṃ sampuṭe baddhvā śoṣayedātape khare //

1.7.56

grāhyaṃ pātālayantre ca satvaṃ dhmātaṃ puṭena ca //

Linked texts (7)