Pramāṇa · Search · About · API

Rasaratnakara 3.1

Rasaratnākara 3.1

Language
Sanskrit

3.1.1

RRĀ, 3, 1
yena sṛṣṭaṃ vidā cidātmasvamaruttejojalorvīgaṇāḥ satsaṃvicchivaśaktibhairavakalāḥ śrīkaṇṭhapañcānanaḥ /
īśo rudramurāridhātṛvibudhāś candrārkatārāgaṇāḥ so 'yaṃ pātu carācaraṃ jagadidaṃ nirnāmanāmādhipaḥ //

3.1.2

sūte sūtavaro varaṃ ca kanakaṃ śabdātparaṃ sparśanāddhūmādvidhyati tatkṣaṇād aghaharaṃ saṃkhyāṃ sakharvāṃśataḥ /
saṃkhyām arbudakoṭilakṣamayutaṃ yuktyā sahasraṃ śataṃ datte khegatimakṣayaṃ śivapadaṃ tasmai parasmai namaḥ //

3.1.3

natvā śrīpārvatīṃ devīṃ bhairavaṃ siddhasaṃtatim /
rasaratnākaraṃ vakṣye dehe lohe śivaṃkaram //

3.1.4

{rasanāmāni}
śivabījaḥ sūtarājaḥ pāradaśca rasendrakaḥ /
etāni rasanāmāni tathānyāni śive yathā //

3.1.5

datte śivapadaṃ siddhiṃ sādhakānāṃ mahottamām /
śivabījaṃ tadākhyātaṃ sarvasiddhipradāyakam //

3.1.6

{mercury:: nirukti}
yataḥ paraśivātsūtastena sūtaḥ sa coditaḥ /
saṃsārasya paraṃ pāraṃ datte'sau pāradaḥ smṛtaḥ //

3.1.7

rasībhavanti lohāni dehā api susevanāt /
rasendras tena vikhyāto dravatvācca rasaḥ smṛtaḥ //

3.1.8

rasaśāstreṣu sarveṣu śambhunā sūcitaṃ purā /
raso rasāyanaṃ divyaṃ sūcanānnaiva budhyate //

3.1.9

siddhaiḥ śivamukhāt prāptaṃ teṣāṃ siddhistu sādhanāt /
sampradāyakramo yuktistaiḥ svaśāstreṣu gopitā //

3.1.10

mayāpi tanmukhātprāptaṃ sādhitaṃ bahudhā tataḥ /
rasaśāstrāṇi sarvāṇi samālokya yathākramam //

3.1.11

sādhakānāṃ hitārthāya prakaṭīkriyate'dhunā /
na krameṇa vinā śāstraṃ na śāstreṇa vinā kramaḥ //

3.1.12

śāstraṃ kramayutaṃ jñātvā yaḥ karoti sa siddhibhāk /
{ācārya}
ācāryo jñānavāndakṣo rasaśāstraviśāradaḥ //

3.1.13

mantrasiddho mahāvīro niścalaḥ śivavatsalaḥ /
devībhaktaḥ sadā dhīro devatāyāgatatparaḥ //

3.1.14

sarvāmnāyaviśeṣajñaḥ kuśalo rasakarmaṇi /
evaṃ lakṣaṇasaṃyukto rasavidyāgurur bhavet //

3.1.15

{śiṣya}
gurubhaktāḥ sadācārāḥ satyavanto dṛḍhavratāḥ /
nirālasāḥ svadharmajñāḥ sadājñāparipālakāḥ //

3.1.16

dambhamātsaryanirmuktāḥ kulācāreṣu dīkṣitāḥ /
atyantasādhakāḥ śāntā mantrārādhanatatparāḥ //

3.1.17

ityevaṃ lakṣaṇairyuktāḥ śiṣyāḥ syū rasasiddhaye /
{anucarāḥ}
sahāyāḥ sodyamāḥ sarve yathā śiṣyāstato'dhikāḥ //

3.1.18

kulīnāḥ svāmibhaktāśca kartavyā rasakarmaṇi /
{bad alchemists}
nāstikā ye durācārāścumbakā gurutalpagāḥ //

3.1.19

vidyāṃ gṛhītumicchanti cauryeṇa ca balācchalāt /
na teṣāṃ sidhyate kiṃcinmaṇimantrauṣadhādikam //

3.1.20

kurvanti yadi mohena nāśayanti svakaṃ dhanam /
iha loke sukhaṃ nāsti paraloke tathaiva ca //

3.1.21

tasmād bhaktibalādeva saṃtuṣyati yathā guruḥ /
tathā śiṣyeṇa sā grāhyā rasavidyātmasiddhaye //

3.1.22

hastamastakayogena varaṃ labdhvā susādhayet /
{rasaśālā}
ātaṅkarahite deśe dharmarājye manorame //

3.1.23

umāmaheśvaropete samṛddhe nagare śubhe /
kartavyaṃ sādhanaṃ tatra rasarājasya dhīmatā //

3.1.24

atyantopavane ramye caturdvāropaśobhite /
tatra śālā prakartavyā suvistīrṇā manoramā //

3.1.25

samyagvātāyanopetā divyacitrairvicitritā /
{rasamaṇḍapa}
tatsamīpe same dīrghe kartavyaṃ rasamaṇḍapam //

3.1.26

atiguptaṃ suvistīrṇakapāṭārgalabhūṣitam /
dhvajachattravitānāḍhyaṃ puṣpamālāvilambitam //

3.1.27

bherīkākalaghaṇṭādiśṛṅginādavināditam /
bhūḥ samā tatra kartavyā sudṛḍhā darpaṇopamā //

3.1.28

tanmadhye vedikā ramyā kartavyā lakṣaṇānvitā /
{rasaliṅga}
niṣkatrayaṃ hemapattraṃ rasendro navaniṣkakam //

3.1.29

amlena mardayedyāmaṃ tena liṅgaṃ tu kārayet /
dolāyantre sāranāle jambīrasthaṃ dinaṃ pacet //

3.1.30

{rasaliṅga:: worship}
talliṅgaṃ pūjayettatra suśubhair upacārakaiḥ /
liṅgakoṭisahasrasya yatphalaṃ samyagarcanāt //

3.1.31

tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ rasaliṅgārcanād bhavet /
brahmahatyāsahasrāṇi gohatyāprayutānyapi //

3.1.32

tatkṣaṇādvilayaṃ yānti rasaliṅgasya darśanāt /
sparśanātprāpyate muktiriti satyaṃ śivoditam /
vāṅmāyāṃ śrīmadghoreṇa mantrarājena vārcayet //

3.1.33

aṣṭādaśabhujaṃ śubhraṃ pañcavaktraṃ trilocanam //

3.1.34

pretārūḍhaṃ nīlakaṇṭhaṃ rasaliṅgaṃ vicintayet /
tasyotsaṅge mahādevīm ekavaktrāṃ caturbhujām //

3.1.35

akṣamālāṅkuśaṃ dakṣe vāme pāśābhayaṃ śubham /
dadhantīṃ taptahemābhāṃ pītavastrāṃ vicintayet //

3.1.36

vāṅmāyā śrī kāmarājaśaktir bījarasāṅkuśā /
yai namo dvādaśaiteṣāṃ kāmavidyā rasāṅkuśā //

3.1.37

anayā pūjayeddevīṃ gandhapuṣpākṣatādibhiḥ /
nandibhṛṅgimahākālānpūjayet pūrvadikkramāt //

3.1.38

pūjayennāmamantraistu praṇavādinamo'ntakaiḥ /
evaṃ nityārcanaṃ tatra kartavyaṃ rasasiddhaye //

3.1.39

{rasadīkṣā}
rasadīkṣā śivenoktā dātavyā sādhakāya vai /
yathoktena vidhānena guruṇā muditātmanā //

3.1.40

sumuhūrte sunakṣatre candratārābalānvite /
kalaśaṃ toyasampūrṇaṃ hemaratnaphalairyutam //

3.1.41

sthāpayed rasaliṅgāgre divyavastreṇa veṣṭitam /
gandhapuṣpākṣatadhūpadīpair naivedyato 'rcayet //

3.1.42

pūjānte havanaṃ kuryādyonikuṇḍe sulakṣaṇe /
tilājyaiḥ pāyasaiḥ puṣpairaṣṭādhikaśataiḥ pṛthak //

3.1.43

aghoreṇa rasāṅkuśyā homānte śiṣyamāvahet /
kākinīśaktisaṃyuktaṃ rasasiddhiparāyaṇam //

3.1.44

{kākinī (def.)}
yasyāḥ saṃkucitāḥ keśāḥ śyāmā yā padmalocanā /
surūpā taruṇī citrā vistīrṇajaghanā śubhā //

3.1.45

saṃkīrṇaradanā pīnastanabhāreṇa cānatā /
cumbanāliṅganasparśakomalā mṛdubhāṣiṇī //

3.1.46

aśvatthapattrasadṛśayonideśena śobhitā /
kṛṣṇapakṣe puṣpavatī sā nārī kākinī smṛtā //

3.1.47

rasabandhe prayoge ca uttamā rasasādhane /
{kākiṇī:: substitute}
tadabhāve surūpā tu yā kācit taruṇāṅganā //

3.1.48

tasyā deyaṃ trisaptāhaṃ gandhakaṃ ghṛtasaṃyutam /
karṣaikaikaṃ prabhāte tu sā bhavetkākinīsamā //

3.1.49

{rasadīkṣā (cont.)}
evaṃ śaktiyuto yo 'sau dīkṣayettaṃ gurūttamaḥ /
susnātam abhiṣiñceta vimalaiḥ kalaśodakaiḥ //

3.1.50

aghoramaṅkuśīṃ vidyāṃ dadyācchiṣyāya sadguruḥ /
yathāśaktyātha śiṣyeṇa dātavyā gurudakṣiṇā //

3.1.51

athājñayā gurormantraṃ lakṣaṃ lakṣaṃ pṛthagjapet /
daśāṃśena hunet kuṇḍe trikoṇe hastamātrake //

3.1.52

kamalaṃ caturasraṃ ca caturdvāraiḥ suśobhitam /
jātipuṣpaṃ trimadhvaktaṃ pūrṇānte kanyakārcanam /
kṛtvātha praviśecchālāṃ śubhāṃ liptāṃ suvedikām //

3.1.53

ṣaṭkoṇaṃ maṇḍalaṃ tatra sindūreṇa dvihastakam /
vedikāyāṃ likhetsamyak tadbahiścāṣṭapattrakam //

3.1.54

kamalaṃ caturasraṃ ca caturdvāreṣu śobhitam /
karṇikāyāṃ nyasetkhalvaṃ lohajaṃ svarṇarekhitam //

3.1.55

tanmadhye rasarājaṃ tu palānāṃ śatamātrakam /
pañcāśatpañcaviṃśaṃ vā pūjayed rasaliṅgavat //

3.1.56

vajravaikrāntavajrābhrakāntapāṣāṇaṭaṅkaṇam /
bhūnāgaṃ śaktayaścaitāḥ ṣaṭsu pattreṣu pūjayet //

3.1.57

{uparasāḥ}
gandhatālakakāsīsaśilākaṅkuṣṭhabhūkhagam /
rājāvarto gairikaṃ ca khyātā uparasā amī //

3.1.58

{uparasa:: worship}
pūjyā aṣṭadaleṣvete pūrvādīśāntagāḥ kramāt /
{mahārasāḥ}
rasakaṃ vimalā tāpyaṃ capalā tutthamañjanam //

3.1.59

hiṅgulaṃ sasyakaṃ caiva khyātā ete mahārasāḥ /
pūrvādīśānaparyantaṃ pattrāgreṣu prapūjayet //

3.1.60

pūrvadvāre svarṇaraupye dakṣiṇe tāmrasīsake /
paścime vaṅgakāntau ca uttare tīkṣṇamuṇḍake //

3.1.61

sarvametamaghoreṇa pūjayed aṅkuśānvitam /
{Ausstattung des Alchemisten}
viḍakāñjikayantrāṇi kṣāramṛllavaṇāni ca //

3.1.62

koṣṭhī mūṣā vaṅkanālī tuṣāṅgāravanopalāḥ /
bhastrikā daṃśakān ekā śilā khalvo'pyudūkhalam //

3.1.63

svarṇakāropakaraṇaṃ samastatulanāni ca /
mṛtkāṣṭhatāmralohādyapātrāṇi vividhāni ca //

3.1.64

divyauṣadhāni vargāśca rañjakaṃ snehanāni ca /
etāni dvārabāhye tu mūlamantreṇa pūjayet //

3.1.65

vāṅmāyāṃ heṃ tataḥ kṣmeṃ ca kṣmaśca pañcākṣaro manuḥ /
anena mūlamantreṇa bhairavaṃ tatra pūjayet //

3.1.66

{rasasiddhas}
sarveṣāṃ rasasiddhānāṃ nāmāni kīrtayettadā /
vyālācāryaścandrasenaḥ subuddhirnaravāhanaḥ //

3.1.67

nāgārjuno ratnaghoṣaḥ surānando yaśodharaḥ /
indradyumnaśca māṇḍavyaścarpaṭiḥ śūrasenakaḥ //

3.1.68

vāḍabo nāgabuddhiśca khaṇḍaḥ kāpāliko haraḥ /
kāmalī tāttvikaḥ śambhurloko lampaṭaśāradau //

3.1.69

bāṇāsuro muniśreṣṭho govindaḥ kapilo baliḥ /
ete sarve tu bhūpendrā rasasiddhā mahābalāḥ //

3.1.70

caranti sarvalokeṣu nirjarāmaraṇāḥ sadā /
saptaviṃśatisaṃkhyākā rasasiddhipradāyakāḥ //

3.1.71

vandyāḥ pūjyāḥ prayatnena tataḥ kuryādrasāyanam /
harṣayed dvijadevāṃśca tarpayediṣṭadevatām //

3.1.72

kumārīyoginīyogimunimāyikasādhakān /
tarpayetpūjayed bhaktyā nijaśaktyanusārataḥ //

3.1.73

ityevaṃ sarvasambhārayuktaṃ kuryādrasotsavam /
sarvavighnapraśāntyarthaṃ sarvepsitaphalapradam //

3.1.74

anyathā cedvimūḍhātmā mantradīkṣākramaṃ vinā /
kartumicchati sūtasya sādhanaṃ guruvarjitaḥ //

3.1.75

nāsau siddhimavāpnoti yatnakoṭiśatairapi /
tasmāt sarvaprayatnena śāstroktāṃ kārayet kriyām //

3.1.76

samyaksādhanasodyamā guruyutā rājājñayālaṃkṛtā nānākarmaṇi kovidā rasaparāstvāḍhyā janaiścārthitāḥ /
mātrāyantrasupākakarmakuśalāḥ sarvauṣadhīkovidāsteṣāṃ sidhyati nānyathā vidhibalāt śrī pāradaḥ pāradaḥ //

Linked texts (4)