Pramāṇa · Search · About · API

Nityanathatantra 11

Nityanāthatantra 11

Language
Sanskrit

Contents

11.1

atha sarvalauhānāṃśodhanamāraṇamāha
svarṇaṃtāraṃtāmranāgaṃvaṃgaṃkāṃtaṃcatīkṣṇakam
muṇḍāntamaṣṭadhālauhaṃkāṃsyāraṃdhoṣakaṃtridhā

11.2

upalauhāḥsamākhyātāmaṇḍūrolauhakiṭṭakam
etedvādaśadhāśodhyāmārthyādrāvyāḥpuṭādiṣu

11.3

tailetakregavāṃ mūtrehyāranālekulatthakaiḥ
kramātprāṃtaṃtathātaptaṃdrāvedrāvetusaptadhā

11.4

svarṇādilauhapātrāṇāṃśuddhireṣāprakīrtitā
hemnaḥpādaṃmṛtaṃsūtaṃpiṣṭamamlenakenacit

11.5

patreliptvāpuṭepacyādaṣṭābhirmriyatedhruvam
śuddhānāṃsarvalauhānāṃmāraṇerītirīdṛśī

11.6

atha svarṇaśodhanamāha
saukhyaṃvīryaṃbalaṃ hantinānārogaṃkarotica
aśuddhaṃna mṛtaṃsvarṇaṃtasmācchuddhaṃtumārayet

11.7

valmīkamṛttikādhūmragairikaṃceṣṭakāpuṭe
ityādyāmṛttikāḥpaṃcajambīrairāranālakaiḥ

11.8

piṣṭvālepyaṃsvarṇapatraṃ śreṣṭhaṃpuṭenaśudhyati
bhāvayenmātuluṃgāmlaistridinaṃpaṃcamṛttikāḥ

11.9

saindhavaṃbhūmibhasmāpisvarṇaṃśudhyatipūrvavat

11.11

nāgaiḥ suvarṇaṃrajatañcatāpyairgandhenatāmraṃśilayācanāgam
tālenavaṃgaṃtrividhaṃcalauhaṃnārīpayo hanticahiṃgulena 10
mākṣikaṃnāgacūrṇañcapiṣṭamarkarasenatu
hemapatraṃpuṭenaivamriyatekṣaṇamātrataḥ

11.12

svarṇārddhaṃpāradaṃdattvākuryādyetenapīṭhikām
dattvorddhodhonāgacūrṇaṃpuṭannānmriyatedhruvam

11.13

nāgacūrṇaṃśilāvajrīkṣīreṇapārayojitam
tenālipyasuvarṇasyakalkañcamriyatepuṭāt

11.14

mṛtaṃnāgaṃsnuhīkṣīrairathavāmlenakenacit
piṣṭvālepyaṃsvarṇapatraṃruddhāgajapuṭepacet

11.15

ādāyapeṣayedamlairmṛnnāgaṃcāṣṭamāṃśakam
baddhvāgajapuṭepacyātpūrvanāgayutaṃyutam

11.16

evaṃpunaḥpunaḥpacyādaṣṭadhāmriyatedhruvam
śuddhasūtasamaṃgaṃdhaṃmākṣikaṃcamahāmlakaiḥ

11.17

aṣṭābhiścapuṭairhemomriyatepūrvavatkriyām
śuddhasūtaṃsamaṃsvarṇaṃkhalvekuryāccagolakam

11.18

adhovaigaṃdhakaṃdattvāsarvatulyaṃnirudhyaca
triṃśadvanopalairdeyaṃ puṭān‍yevaṃcaturdaśa

11.19

nirutthaṃjāyatebhasmagaṃdhaṃdeyaṃpuṭepuṭe
svarṇasyadviguṇaṃ sūtaṃ yāmamamle marddeyet

11.20

adhorddhaṃmākṣikaṃpiṣṭvāmūṣāyāṃsvarṇatulyakam
tatpṛṣṭhemardditaṃhematatpṛṣṭhehemamākṣikam

11.26

deyaṃsuvarṇa samaṃtaccapṛṣṭhegaṃdhaṃca
tadvalloṇatālamaṃtretadāyāmatrayaṃ pacet
ityevaṃmriyatesvarṇānirutthaṃnātrasaṃśayaḥ

11.27

tathaivacara|javṛhmabhallātaiṣaṅgaṇenaca
liptvāsuvarṇasyapatrāṇiruddhvāgajapuṭepacet

11.28

tairdravaiścapunaḥpiṣṭvā mriyatesaptadhāpuṭe
hemamārabhyatolaiṃkamāsaikaṃ śuddhanāgakam

11.29

liptvādayantutaṃtracūrṇaṃtacchuddhaigaṃndhamākṣikaiḥ
amlaiḥ saṃmardyayatnaṃtacchulaghupūṭepacet

11.30

gaṃdhaṃpunaḥpunardeyaṃmriyatedaśabhiḥ puṭaiḥ
suvarṇañcabhavecchītaṃtiktaṃsnigdhaṃhimaṃguru

11.31

buddhividyāsmṛtiṃ krāṃtihārirasāyanam

11.32

atha tāraśodhanamāraṇamāha
āyuḥśukraṃbalaṃhantirogaṃvaṃgaṃkarotica
aśuddhamamṛtaṃtāraṃśuddhamāryyamatobudhaiḥ

11.33

nāgenaṭaṃgaṇenaiva dravitaṃ śuddhimicchati
mākṣikaṃgaṃdhakaṃcaivamarkakṣīreṇamardayet

11.34

tenaliptarūpyapatraṃpuṭenampriyatedhruvam
tāraṃtrivāranikṣiptaṃtailejyotiṣmatībhavet

11.35

snukkṣīraiḥpeṣayettāmraṃtārapatrāṇilepayet
rudvāgajapuṭepacyātpūrvoktaiḥpeṣayetpunaḥ

11.36

bhūdhātrīmākṣikaṃtulyaṃpippalīsaindhavāmlakaiḥ
liptvātāresyapatrāṇiruddhāsaptapuṭepacet

11.37

dravaiḥpunaḥpunaḥpiṣṭvāmriyatenātrasaṃśayaḥ
tārapatraistribhirbhāgobhāgaikaṃśuddhamākṣikam

11.38

mardyajambīrajairdvāvaistārapatrāṇilepayet
śoṣayedrandhayettañcatriṃśadvanopalaiḥ pacet

11.39

caturdaśapuṭainaivaṃnirutthaṃmriyatedhruvam
raupyapatracaturbhāgādbhāgaikaṃmṛtavaṃgakam

11.40

athavāgaṃdhatālenalepyaṃjambīrapeṣitam
ruddhātriḥpuṭaiḥpacyātpaṃcaviṃśadvanopalaiḥ

11.41

mriyatenātrasaṃdehogandhodeyaḥpuṭepuṭe
rasagaṃdhausamaukṛtvākākatuṃḍasyamūlakam

11.42

mardayenmahiṣīkṣīraiḥpiṣṭvātaṃkṣālayejjalaiḥ
haridrāgolakekṣitvāgolaṃhayapurīṣake

11.43

kṣitvādinaikaviśantaṃtadrolamuddharetpunaḥ
tatpiṣṭvātārapatrāṇilepyānyamlenakenacit

11.44

puṭairviṃśatibhirbhasmajāyatenātrasaṃśayaḥ
bhasmanācāmlapiṣṭenamelayettālakaṃpuṭaiḥ

11.45

jāyatetadvidhānenasarvarogāpahārakam

11.46

atha tāmraśodhanamāraṇamāha
apakvatāmramāyurghraṃ kāntighnaṃ sarvadhātuhā
vāntimūrcchābhramotkleśānānārukkuṣṭhaśūlakṛt

11.47

snuhyarkakṣīralavaṇakāṃjikaistāmrapatrakam
liptvāpratāpyanirguṇḍīrasaiḥ siṃcyātpunaḥpunaḥ

11.48

vāradvādaśadāhatvaṃlepanāttāmrasiṃcanāt
khaṭikālavaṇaṃtakrairāranālaiścapeṣayet

11.49

tenaliptavātāmrapatraṃtaptaṃtaptaṃniṣecayet
ṣaḍ‌vāramamlapiṣṭenanirguṇḍayāśuviśuddhaye

11.50

gomūtreṇapacettāmrapatraṃyāmaṃdṛḍhāgninā
śuddhara tenātrasaṃdehomāraṇaṃkathyate'dhunā

11.51

gaṃdhenatāmratulyena cāmlapiṣṭenalepayet
kaṇṭakavedhikṛtaṃ patraṃsiddhayitvāpuṭepacet

11.52

uddhṛtya cūrṇayettasminpādāṃśaṃgaṃdhakaṃprakṣipet
jambīrairathadālairvā'pyathadūrvāthavādravaiḥ

11.53

piṣṭvāpiṣṭvāpacettadvatsagaṃdhaṃcacatuṣpuṭe
mātuluṃgarasaiḥpiṣṭvāpuṭamekaṃpradāpayet

11.54

anenaivavidhānenatāmrapatraṃbhaveddhruvam
tāmrasyādviguṇaṃra taṃjambīrāmlenamardayet

11.55

sitaśarkarayāpyevaṃpuṭatrayemṛtaṃbhavet
pāṣāṇabhedīmatsyākṣīdravairdviguṇagaṃdhakaiḥ

11.56

tāmrasyalepayetpatraṃruddhāgajapuṭepacet
saptāṃśenapunargaṃdhaṃdattvādrāvaiścapeṣayet

11.57

evaṃsaptapuṭepakvaṃtāmrabhasmabhaveddhruvam
tāmrasyadviguṇaṃmṛtaṃjambīrāmlenamardayet

11.58

ādaumūṣāntarekṣittvādhattūrasyatupatrakam
tatpṛṣṭhetāmratulyantugaṃdhakaṃcūrṇitaṃkṣipet

11.59

tatpṛṣṭhemardditaṃtāmraṃpūrvatulyantugaṃdhakam
ācchādyadhattūrapatrairuddhāgajapuṭepacet

11.60

svāṃgaśītantutaccūrṇaṃ bhasmībhavatiniścitam
kiṃcidgandhenacāmlenakṣālayettāmrapatrakam

11.61

tenagaṃdhenasūtenatāmrapatraṃpralepayet
gaṃdhenapuṭitaṃpaścānmriyatenātrasaṃśayaḥ

11.62

tāmradviguṇagaṃdhenacāmlapiṣṭenatatpunaḥ
kṣittvāhyadhorddhabhāgenadeyāpiṣṭāmlakairbudhaḥ

11.63

tatpiṇḍaṃbhāṃḍagarbhaituruddhā culyāṃvipācayet
yāmaikaṃtī pākenabhasmībhavatiniścitam

11.64

sūtamekaṃddhibhāgaṃdhaṃyāmaṃkṛtvāvimarditam
dvayostyaṃtāmrapatraṃsthāpyāṃgarbhenidhāpayet

11.65

samyaglavaṇayaṃtrasthaṃpāśvebhasmanidha payet
caturyāmaṃpaceccullyāṃpātraṃmṛṇmayamayam

11.66

jalaṃ punaḥ punardayaṃsvāṅgaśaityaṃvicūrṇayet
mriyatenātrasaṃdehaḥsarvarogeṣuyojayet

11.67

nānāvidhaṃmataṃtāmraṃśuddhayathaṃbhāgapaṃcakam
bhāgaikaṃśvetakācañcabhāgapaṃcaikaṭaṃgaṇam

11.68

mūṣāyāṃmiśritaṃkṛtvābhāgaikaṃtāmrapatrakam
adhaṃmdattvānirudhyāthadhamātairgrāhyaṃsuśītalam

11.69

nirdoṣaṃtubhavettāmraṃsarvarogaharaṃbhavet
athavāmāritaṃtāmramamlenaikenamardayet

11.70

tadgolaṃśūraṇasyāntaruddhāruddhāttulepayet
śuṣkaṃgajapuṭepacyātsarvadoṣaharobhavet

11.71

vāntibhrāntivirekañcanakarotikadācana
tāmraṃtīkṣṇoṣṇaṃmadhuraṃkaṣāyaṃśītalaṃsaram

11.72

kaphapittakṣayapāṃḍukuṣṭhaṃcarasāyanam
pariṇāmaśūlamaśāṃsimaṃdāgniścavināśayet

11.46-2

prahara pacānese tāṃbā śuddha hojātāhai || aba tāṃbekā māraṇa varṇana karate haiṃ

11.48-2

47

11.56-2

49 || tām̐bekī barābara gandhaka le kāṃjīmeṃ kharala kara
usako una tām̐beke patroṃpara lapeṭai phira usa kaṃṭakavedhī tām̐beke patroṃko gajapuṭameṃ
pacāvai, phira usako mahīnapīsa cūrṇa karale, isake uparānta
usameṃ cauthābhāga gaṃdhaka milā jambhīrī nībū kām̐jī aura indrāyanakī jaḍake rasameṃ alaga alaga pīsakara gaṃdhaka milā cāra puṭa de aura bijaure
nībūke rasameṃ pīsakara eka puṭade isaprakāra puṭapāka karanese tām̐bekī bhasma hojātī
milā, tīnabāra puṭapāka karanese tām̐bekī bhasma hojātīhai, pāṣāṇabheda, brāhmīghāsakā rasa aura dugunā gaṃdhaka ina sabako kharala karake tām̐beke patroṃpara lapeṭai,
phira unako saṃpuṭameṃ rakha gajapuṭameṃ pacāvai, phira usameṃ sātavām̐ bhāga gaṃdhaka milā
uparokta auṣadhiyoṃke rasameṃ kharala karai, phira sātabāra puṭapāka karanese tām̐vekī
rākha hojātīhai, tām̐bese dūnābhāga pārā lekara nībūkerasameṃ kharala karai, phira usako
mūṣāsampuṭameṃ rakha, ūparase dhatūreke patte rakha, tisake ūpara tām̐bekī samāna gaṃdhaka
rakha, usapara mardana kiyāhuā tām̐bā sthāpita kara, tisake ūpara tām̐bekīsamāna
gaṃdhaka rakha, dhatūreke pattoṃse ḍhakakara gajapuṭameṃ pacāvai, svāṃgaśītala honepara cūrṇa
karale to tām̐bekī bhasma banajātī hai ||50||51||52||53||54||55

11.73

58 || kiṃcit gaṃdhaka aura kām̐jīke dvārā tām̐beke patroṃko kṣālanakara,
phira usī gaṃdhaka aura pārese uparokta tām̐veke patroṃko lepakara gaṃdhakake sātha
gajapuṭameṃ pacānese tām̐bekī bhasma hojātīhai | tām̐bese dugunā gaṃdhaka lekara
kām̐jīmeṃ pīsalevai, phira tisako tām̐veke nīce tathā ūpara rakha hām̐ḍīmeṃ sthāpana
pacānese tām̐bekī bhasma hojātīhai | ekabhāga pārā aura dobhāga gandhaka
ina donoṃko ekaprahara mardanakara, phira inadonoṃke samāna bhāga tām̐beke
patra le eka sthālīke bīcameṃ dhara, bhaleprakārase lavaṇayaṃtrameṃ sthāpana kara,
donoṃ pasaliyoṃpai rākha dhara cāraprahara paryanta cūlhepai car̤hākara pacāvai aura usakī
pīṭhapai gobara rakha bāraṃbāra jala detājāya, phira svāṃgaśītala honepara cūrṇasarvarogoṃmeṃ prayoga karanī yogyahai; ane prakārasa śuddhakiyāhuā tām̐bā pāṃcabhāga, śvetakām̐ca ekabhāga, suhāgā pām̐cabhāga aura tām̐beke patra ekabhāga,
ina sabako ekatra milā mūṣāmeṃ rakha mūṣāko baṃdakara puṭapāka karai, jaba śītala
atha nāgaśodhanamāha
gavāṃrttadau nāgavaṃgau kuṣṭhagulmarujākarau
mehapāṇḍūdaravātakaphamṛtyukarau kila

11.74

nirguṇḍīmūlacūrṇena mārkadugdhena lepayet
nāgapatrantutaṃśuṣkaṃdrāvayitvāniṣecayet

11.75

nirguṇḍīdravamadhyetutataḥpatrantukārayet
liptvābhāvyaṃpunaḥsecyaṃsaptavāraṃviśuddhaye

11.76

niśātumburubījānikokilākṣaṃkuṭhārikām
gaurīphalāmlikācaṇḍīkṣudrābrāhmīsajīrakam

11.77

yathālābhenabhasmaikaṃvajrīkṣīreṇabhāvayet
tanmadhyebhāvitaṃnāgaṃśuddhe sekantusaptadhā

11.78

aśvatthaciṃcātvagbhasmanāgasyacaturaṃgaśaḥ
kṣiptvācullyāṃpacetpātrecālayellohacaṭṭake

11.79

yāvadbhasmabhavettaccabhasmatulyaṃmanaḥśilām
jambīrairāranālairvāpiṣṭvārudvāpuṭepacet

11.80

svāṃgaśītaṃpunaḥpiṣṭvāviṃśatyaṃśaiḥśilāmlakaiḥ
evaṃdvatriḥpuṭepākona gasyapranirutthitaḥ

11.81

athavānāgapatrāṇicūrṇalitānikharpare
atyagnaupācayedyāmaṃtadbhasmacitrakadravaiḥ

11.82

bharjayellauhajepātre cālayamarjunadaṇḍakaiḥ
yāmaṣoḍaśaparyantaṃ dravaṃ deyaṃ punaḥpunaḥ

11.83

ṇḍenamardayetkvāthya mudgatyacitrakadravaiḥ
golayitvānirudhyāthaṣaṭpuṭemārayellaghu

11.84

ciṃcākṣāmikṣubhallātabalāvajralatābhavaiḥ
apāmārgārjunaśvatthabhasmabhirbharjayeddṛḍham

11.85

lohapātretusaptāhāṃtulyaṃbhasmānicāśuca
daṇḍepalāśakecaivamriyatenātrasaṃśayaḥ

11.86

piṣṭāgasticaṣūnāgaṃliptvāpādaṃviśodhayet
tadbhāṇḍedrāvayedyāmaṃhaḍhebhāṇḍevinikṣipet

11.87

vāsāciṃcitayoḥkṣīraṃvāsādalevighaṭṭayet
yāmaikaṃpācayecculyāṃsamuddhṛtyavimiśrayet

11.88

taccūrṇantuśilātāpyairvāsakakṣārasaṃyutaiḥ
taccatulyaṃpūrvanāgaviṃśadekapuṭepacet

11.89

dvipuṭaṃciṃciṭākṣārairdeyaṃvāsārasraiḥsaha
nāgaḥsindūravarṇāmomriyatesarvakāryakṛt

11.90

kulaṭāmākṣikaścaivasambhāgantukārayet
arkaparṇenatatpiṣṭvāsīsapatrāṇimārayet

11.91

satiktamadhuronāgo mṛtobhavatibhasmasāt
āyuṣkīrtivīryavṛddhaṃkarotisevanātsadā

11.92

atha vaṃgamāraṇamāha
mākṣikaṃharitālañcapalāśasvarasena ca
hṛtakalkenasaṃlipyavaṃgapatrāṇimārayet

11.93

nāgavacchodhayedvaṃgaṃtadvadaśvatthaciṃcayoḥ
bhasmaharitālaṃcatulyamamlenakenacit

11.94

pālāśotthadravairvāthagolayitvāndhayetpuṭe
uddhṛtyadaśamāṃśenatālenasahamardayet

11.95

pūrvadrāvaiḥsaha. gajapuṭepacet
evaṃvaṃśatpuṭepakvāmṛtaṃbhavatibhasmasāt

11.96

vaṃgapādenasūtenavaṃgapatrāṇilepayet
ciṃcāvṛkṣasyasaṃgṛhyacāntaśchannañcataṇḍulaiḥ

11.97

piṣṭhātpiṇḍamadhyetuvaṃgapatrāṇimiśrayet
śirīṣarajanīcūrṇaiḥkumāryāḥśubhagolakam

11.98

sūtaliptaṃvaṃgapatraṃgolakesamalepitam
ruddhāgajapuṭepakvaṃ pūrvasaṃkhyāmṛtobhavet

11.99

akṣabhallātakaṃtoyaiḥpiṣṭvātastandardnivilepayet
tatastilakhalīmadhyekṣiptvāruddhāpuṭepacet

11.100

gajākhyaṃjāyatebhasmacatvāriṃśativaṃgakam
satiktalavaṇaṃvaṃgaṃpāṇḍukṛmimehajit

11.101

lekhanaṃ pittalaṃkiñcitsarvadehabhayāpaham

11.101.p1

iti śrīpārvatīputranityanāthasiddhaviracite rasaratnākare rasakhaṇḍe

Linked texts (10)