Nityanathatantra 59
Nityanāthatantra 59
- Language
- Sanskrit
59.1
ityudagadhyāyaḥ
iti udararogādhikāraḥ
atha yakṛtplīhodaracikitsā
vidāhyabhiṣyandi ratasya jantoḥ praduṣyacātyarthamasṛkkaphañca
plīhābhivṛddhiṃkurutaḥprasiddhāṃplīhāhvamenaṃjaṭharaṃvadanti
tadvāmapārśve parivṛddhimeti viśeṣataḥ sīdati cāturo'tra
59.2
plīhānirvedanaḥ śvetaḥ kaṭhinaḥ sthūlaevaca
mahāparigrahaḥśītaḥśleṣmasaṃbhavaucyate
59.3
sajvaraḥsapipāsaścasvedanastīvravedanaḥ
pītamādauviśeṣeṇaplīhāpaittikaucyate
59.4
nityamābaddhakoṣṭhaścanityodāvarttapīḍitaḥ
vedanābhiḥparītaścaplīhāvātikaucyate
59.5
klamovidāhasaṃmohovaimalyaṃgātragauravam
raktodbhramamūrcchābhijñeyaṃraktajalakṣaṇam
59.6
trayāṇāmapirūpāṇiplīhāsādhyebhavantihi
snehasvedavirekādividheyaṃplīharogiṇe
agnikarmmacakurvītabhiṣagvātakaphotthaje
59.8
atha plīhahṛccūrṇama
yavānikācitrakayāvaśūkapaṅgyanthidantīmagadhodbhavānām
plīhānametadvinihanticūrṇamuṣṇāmbunāmastucatatranityam7
athānyaprayogaḥ
tālapuṣpabhavaḥkṣāraḥsaguḍaḥplīhanāśanaḥ
59.9
athānyatplīhaghnacūrṇa
rasenajambīraphalasyaśaṃkhanābhīrajaḥpītamavaśyameva
karṣapramāṇaṃśamayedaśeṣaṃplīhāmayaṃkūrmmasamānamāśu
59.10
saptarātrānnihantyāśuplīhānamatidāruṇam
plīhajiccharapuṃkhāyāḥkalkastaikeṇasevitaḥ
59.11
athābhayālavaṇam
pāribhadrapalāśārkamuhyapāmārgacitrakam
varuṇāgnimanthamuṣkakadaṃṣṭrābṛhatīdvayam
59.12
pūtikāsphoṭakuṭajakoṣātakyaḥpunarnavāḥ
samūlapatraśākhāścakṣodāyitvāpyudūkhale
59.13
tilanālapradīptāgnisudagdhaṃbhasmaśītalam
kṣāraprasthaṃgṛhītvāntyasetpātrehaḍhe nave
59.14
jaladroṇevipaktavyaṃyāvatpādāvaśeṣitam
pūrvavatkṣārakalkenamādhayeccavicakṣaṇaḥ
59.15
prasthamekaṃca lavaṇaṃtadarddhañcaharītakī
tulyāmbubhāgaṃgomūtraṃmādhayenmṛdunāgninā
59.16
kiṃciddāsyenamāndreṇamamyaksiddhantuśakṣayet
ajājītryūpaṇaṃhiṃguyavānīpuṣkarāśaṭī
59.17
etairddhapalairbhāgaiścūrṇīkṛtyapradāpayet
lavaṇañcābhayānāmabhakṣaṇīyaṃyathābalam
59.18
vyādhīnavekṣyamatimānanupānaṃyathāhitam
yāvatkoṣṭhagatātrogānihantyāśunasaṃśayaḥ
59.19
yakṛtplīhodarānāhagulmāṣṭhīlāgnisādajit
pratitūnyārttahṛdrogaśarkarāśmavināśanam
59.20
lavaṇaṃsaindhavam
atha guḍapippalī
palaikaṃguḍamādāyapippalīścatathaivaca
hiṃgutrikaṭukādīnāṃsaindhavānāṃdvimāpikam
59.21
citrakañcaviḍañcaivadvaukṣārauśikharīnathā
tālapuṣpakokilākṣaṃciṃcākṣāraṃsaphenakam
snuhīkṣīrasamāyuktaṃplīhajvaravināśanam
59.22
atha citrakaghṛtam
citrakasyatulākvātheghṛtaprasthaṃvipācayet
āranālantudviguṇaṃ dadhimaṇḍaṃcaturguṇam
59.23
paṃcakolakatālīsakṣārairlavaṇasaṃyutaiḥ
dvijīrakaniśāyugmemaricantatradāpayet
59.24
plīhagulmodarādhmānapāṃḍarogārucijvarān
bastihṛtpārśvakaṭyūruplīhodāvarttapīnasān
59.25
hanyātpītaṃtadarśīghraṃśothaghnaṃvahnidīpanam
punarnavakaraṃjāṣibhasmakañcaniyacchati
59.26
atha mahārohitakaghṛtam
rohītakatpalaśataṃ kṣodaye dvadgaṭhakam
sādhayitvā jaladroṇe caturbhāgāvaśeṣitam
59.27
ghṛtaprasthaṃsamāvāpyacchāgīkṣīraṃcaturguṇam
tasmindadyādimānsarvānmattānakṣākṣasaṃmitān
59.28
vyoṣaṃphalatrikaṃ hiṃguyavānītumturaṃgbiḍam
dvijājīkṛṣṇalavaṇaṃdāḍimaṃdevadāruca
59.29
punarnavāṃviśālāṃcayavakṣāraṃsapauṣkaram
viḍaṃgaṃcitnakaṃcaivahapuṣāṃcavikāṃvacām
59.30
etairghṛtaṃ vipakkañcasthāpayedbhājaneśubhe
pāyayeccapalaṃ mātrāṃvyādhivalamavekṣyaca
59.31
rasakenāthayūṣeṇapayasāvāpibhojayet
upayukte ghṛtetasminvyādhīnhanyādima nbahūn
59.32
yakṛtplīhodagñcaiva plīhaśūlaṃyakṛttathā
kukṣiśūlaṃ yakṛcchūlaṃ pārśvaśūlamarocakam
59.33
vibandhaśūlaṃśamayetpāṇḍurogānmakāmalān
chaddyatīsāraśūlaghnaṃtaṃtrījvaravināśanam
mahāgehitakaṃnāmaplīhaghnaṃtuviśeṣataḥ
59.34
atha vaṃgeśvarorasaḥ
sūtabhasmabaṃgabhasmapalekaikaṃvimardayet
gaṃdhakaṃtriphalātāmraṃpratyekañcatuṣpalam
59.35
arkakṣīrairdinaṃmardyaṃsarvvaṃtanmelakīkṛtam
ruddhvāthabhūdharepacyātpuṭakena samuddharet
59.36
eṣavaṃgeśvaronāmaplīhagulmodare jayet
ghṛterguñjādvayaṃlehyaṃniṣkaṃpvetapunarnavā
gavāṃmūtraiḥ piveccānurajanīṃvāgavāṃjalaiḥ
59.37
atha plīhāśanirasaḥ
mṛtenavaṃgantusamaṃ niyojyaṃtattulyakhaṇḍenacagaṃdhakena
vimardyayedarka rasenayojyaṃvilipyamṛpāñcapuṭaṃdadīta
59.38
dvayorasastena vibhāvayeccaramobhavedvāsukibhūṣaṇaḥmaḥ
saplīhagulmamyacanāśanāyavinirmito bheṣajarūpavajraḥ
59.39
athāgnigarbhāvaṭikā
śuddhaṃgasaṃpalaṃ grāhyaṃgaṃdhakaṃdvipalaṃbhavet
lohaṃṭaṃkaṃvacākuṣṭhaṃgamaṭhaṃtrikaṭuṃniśām
59.40
rasāībhāgamānena sarvamekatrakārayet
māṇolvavaṃṭākarṇānāṃtriphalānāṃrasena ca
59.41
raktīṣoḍaśamānenavaṃṭikāparinirmitā
agnigarbheyamuditāpalīhagulmodarāpahā
59.42
śūlaplīhakṛtaṃhanyādaṣṭhīlāṃkāmalānica
halīmakaṃcapāṇḍutvaṃkṛmikuṣṭhavināśinī
59.43
caṃdranāthenagaditārasamaṅgalabhūṣitā
lavaṃgayogekarttavyāmahāgnidāyinīmatā
59.44
ānāhakāsaśamanīvraṇasphoṭanāśinī
saṃgrahagrahaṇīṃhanyācchleṣmadoṣodbhavāmapi
59.45
atha rohitakādyaṃlauham
trikatrayasamāyuktaṃrohītakayutaṃtvayaḥ !
plīhānamagramāṃsañcayakṛtaṃhantidāruṇam
59.46
atratrikaṭutriphalātrimadasarvacūrṇasamaṃlauham
atha yakṛtplīhodaraghnalauham
lauhārddhamabhrakaṃśuddhaṃsūta mabhrārddhabhāgikam
triguṇāmayasaścūrṇaṃtriphalāṃsāīyātrakāt
59.47
dviraṣṭavāriṇobhāgamaṣṭaśeṣantukārayet
tenacā viśepeṇasamenājyenayatnataḥ
59.48
rasenabahuputrāyādviguṇaṃkṣīrasammitam
lauhamapyāpaceddarvyāpātrevāyasimṛnmaye
59.49
divyauṣadhihataṃlauhaṃpuṭitaṃpuṭanauṣadhaiḥ
pacetpākavi dhijñastuvahnināmṛdunāśanaiḥ
59.50
abhraka̍nihataṃ kṛṣṇaṃsūtaṃkavidhimūrcchitam
ayasaścārddhabhāgaistuādaupākevinikṣipet
59.51
kandakāpālikācavyaṃviḍaṃgaṃsabṛhaddalam
śarapuṃkhācapāṭhācacitrakaṃcamahauṣadham
59.52
lavaṇānicasarvāṇisakṣāraṃvṛddhadārakam
dīpyakañcatathāsikthaṃlauhābhrakasamaṃkṣipet
59.53
plīhodarayakṛdgulmānhanticārāgnibhirvinā
prayogo'yaṃmahāvīryolauholohavidāṃvaraḥ
59.54
plīhodaravināśāyadadyāddedvepuṭepṛthak
mānenaghaṇṭākarṇenasūraṇenādhikaṃpunaḥ
59.55
atha trilocanarasaḥ
trilocanohariḥpakṣīpārvatīnāgabhūṣaṇam
daradaṃtīkṣṇapuṣpaucavamūrudhiravāsakāḥ
59.56
viḍaṃgaṃsaiṃdhavaṃhiṃgupaṭolāmṛtamustakam
gokṣuraṃmaricaṃvahnicavikairaṇḍapippalī
59.57
devadārusamaṃcūrṇaṃ guḍenavaṭakīkṛtam
udaraṃkukṣirogañcaplīhaṃgulmaṃvināśayet
59.58
netrarogaṃpāśrvaśūlaṃśiraḥ śūlaṃpramehakam
hṛcchūlamarucisarvadurnāmaṃcāśmarīṃpagam
mūtrakṛcchraṃtathāvātaṃsarvametadvyapohati
Linked texts (9)
- Cakradatta (Cikitsāsaṅgraha) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
- Siddhayoga (Vṛndamādhava) — Vṛnda, Sanskrit
- Bhaiṣhajyaratnāvalī — Sanskrit
- Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) — Vaṅgasena, Sanskrit
- Siddhayoga (Vṛndasuni) — Vṛndasuni, Sanskrit
- Cakrasaṃgraha — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
- Gadanigraha — Soḍhala, Sanskrit
- Mādhavacikitsā — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit
- Nidāna (Mādhava Bhaṭṭa) — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit