Pramāṇa · Search · About · API

Nityanathatantra 59

Nityanāthatantra 59

Language
Sanskrit

59.1

ityudagadhyāyaḥ
iti udararogādhikāraḥ
atha yakṛtplīhodaracikitsā
vidāhyabhiṣyandi ratasya jantoḥ praduṣyacātyarthamasṛkkaphañca
plīhābhivṛddhiṃkurutaḥprasiddhāṃplīhāhvamenaṃjaṭharaṃvadanti
tadvāmapārśve parivṛddhimeti viśeṣataḥ sīdati cāturo'tra

59.2

plīhānirvedanaḥ śvetaḥ kaṭhinaḥ sthūlaevaca
mahāparigrahaḥśītaḥśleṣmasaṃbhavaucyate

59.3

sajvaraḥsapipāsaścasvedanastīvravedanaḥ
pītamādauviśeṣeṇaplīhāpaittikaucyate

59.4

nityamābaddhakoṣṭhaścanityodāvarttapīḍitaḥ
vedanābhiḥparītaścaplīhāvātikaucyate

59.5

klamovidāhasaṃmohovaimalyaṃgātragauravam
raktodbhramamūrcchābhijñeyaṃraktajalakṣaṇam

59.6

trayāṇāmapirūpāṇiplīhāsādhyebhavantihi
snehasvedavirekādividheyaṃplīharogiṇe
agnikarmmacakurvītabhiṣagvātakaphotthaje

59.8

atha plīhahṛccūrṇama
yavānikācitrakayāvaśūkapaṅgyanthidantīmagadhodbhavānām
plīhānametadvinihanticūrṇamuṣṇāmbunāmastucatatranityam7
athānyaprayogaḥ
tālapuṣpabhavaḥkṣāraḥsaguḍaḥplīhanāśanaḥ

59.9

athānyatplīhaghnacūrṇa
rasenajambīraphalasyaśaṃkhanābhīrajaḥpītamavaśyameva
karṣapramāṇaṃśamayedaśeṣaṃplīhāmayaṃkūrmmasamānamāśu

59.10

saptarātrānnihantyāśuplīhānamatidāruṇam
plīhajiccharapuṃkhāyāḥkalkastaikeṇasevitaḥ

59.11

athābhayālavaṇam
pāribhadrapalāśārkamuhyapāmārgacitrakam
varuṇāgnimanthamuṣkakadaṃṣṭrābṛhatīdvayam

59.12

pūtikāsphoṭakuṭajakoṣātakyaḥpunarnavāḥ
samūlapatraśākhāścakṣodāyitvāpyudūkhale

59.13

tilanālapradīptāgnisudagdhaṃbhasmaśītalam
kṣāraprasthaṃgṛhītvāntyasetpātrehaḍhe nave

59.14

jaladroṇevipaktavyaṃyāvatpādāvaśeṣitam
pūrvavatkṣārakalkenamādhayeccavicakṣaṇaḥ

59.15

prasthamekaṃca lavaṇaṃtadarddhañcaharītakī
tulyāmbubhāgaṃgomūtraṃmādhayenmṛdunāgninā

59.16

kiṃciddāsyenamāndreṇamamyaksiddhantuśakṣayet
ajājītryūpaṇaṃhiṃguyavānīpuṣkarāśaṭī

59.17

etairddhapalairbhāgaiścūrṇīkṛtyapradāpayet
lavaṇañcābhayānāmabhakṣaṇīyaṃyathābalam

59.18

vyādhīnavekṣyamatimānanupānaṃyathāhitam
yāvatkoṣṭhagatātrogānihantyāśunasaṃśayaḥ

59.19

yakṛtplīhodarānāhagulmāṣṭhīlāgnisādajit
pratitūnyārttahṛdrogaśarkarāśmavināśanam

59.20

lavaṇaṃsaindhavam
atha guḍapippalī
palaikaṃguḍamādāyapippalīścatathaivaca
hiṃgutrikaṭukādīnāṃsaindhavānāṃdvimāpikam

59.21

citrakañcaviḍañcaivadvaukṣārauśikharīnathā
tālapuṣpakokilākṣaṃciṃcākṣāraṃsaphenakam
snuhīkṣīrasamāyuktaṃplīhajvaravināśanam

59.22

atha citrakaghṛtam
citrakasyatulākvātheghṛtaprasthaṃvipācayet
āranālantudviguṇaṃ dadhimaṇḍaṃcaturguṇam

59.23

paṃcakolakatālīsakṣārairlavaṇasaṃyutaiḥ
dvijīrakaniśāyugmemaricantatradāpayet

59.24

plīhagulmodarādhmānapāṃḍarogārucijvarān
bastihṛtpārśvakaṭyūruplīhodāvarttapīnasān

59.25

hanyātpītaṃtadarśīghraṃśothaghnaṃvahnidīpanam
punarnavakaraṃjāṣibhasmakañcaniyacchati

59.26

atha mahārohitakaghṛtam
rohītakatpalaśataṃ kṣodaye dvadgaṭhakam
sādhayitvā jaladroṇe caturbhāgāvaśeṣitam

59.27

ghṛtaprasthaṃsamāvāpyacchāgīkṣīraṃcaturguṇam
tasmindadyādimānsarvānmattānakṣākṣasaṃmitān

59.28

vyoṣaṃphalatrikaṃ hiṃguyavānītumturaṃgbiḍam
dvijājīkṛṣṇalavaṇaṃdāḍimaṃdevadāruca

59.29

punarnavāṃviśālāṃcayavakṣāraṃsapauṣkaram
viḍaṃgaṃcitnakaṃcaivahapuṣāṃcavikāṃvacām

59.30

etairghṛtaṃ vipakkañcasthāpayedbhājaneśubhe
pāyayeccapalaṃ mātrāṃvyādhivalamavekṣyaca

59.31

rasakenāthayūṣeṇapayasāvāpibhojayet
upayukte ghṛtetasminvyādhīnhanyādima nbahūn

59.32

yakṛtplīhodagñcaiva plīhaśūlaṃyakṛttathā
kukṣiśūlaṃ yakṛcchūlaṃ pārśvaśūlamarocakam

59.33

vibandhaśūlaṃśamayetpāṇḍurogānmakāmalān
chaddyatīsāraśūlaghnaṃtaṃtrījvaravināśanam
mahāgehitakaṃnāmaplīhaghnaṃtuviśeṣataḥ

59.34

atha vaṃgeśvarorasaḥ
sūtabhasmabaṃgabhasmapalekaikaṃvimardayet
gaṃdhakaṃtriphalātāmraṃpratyekañcatuṣpalam

59.35

arkakṣīrairdinaṃmardyaṃsarvvaṃtanmelakīkṛtam
ruddhvāthabhūdharepacyātpuṭakena samuddharet

59.36

eṣavaṃgeśvaronāmaplīhagulmodare jayet
ghṛterguñjādvayaṃlehyaṃniṣkaṃpvetapunarnavā
gavāṃmūtraiḥ piveccānurajanīṃvāgavāṃjalaiḥ

59.37

atha plīhāśanirasaḥ
mṛtenavaṃgantusamaṃ niyojyaṃtattulyakhaṇḍenacagaṃdhakena
vimardyayedarka rasenayojyaṃvilipyamṛpāñcapuṭaṃdadīta

59.38

dvayorasastena vibhāvayeccaramobhavedvāsukibhūṣaṇaḥmaḥ
saplīhagulmamyacanāśanāyavinirmito bheṣajarūpavajraḥ

59.39

athāgnigarbhāvaṭikā
śuddhaṃgasaṃpalaṃ grāhyaṃgaṃdhakaṃdvipalaṃbhavet
lohaṃṭaṃkaṃvacākuṣṭhaṃgamaṭhaṃtrikaṭuṃniśām

59.40

rasāībhāgamānena sarvamekatrakārayet
māṇolvavaṃṭākarṇānāṃtriphalānāṃrasena ca

59.41

raktīṣoḍaśamānenavaṃṭikāparinirmitā
agnigarbheyamuditāpalīhagulmodarāpahā

59.42

śūlaplīhakṛtaṃhanyādaṣṭhīlāṃkāmalānica
halīmakaṃcapāṇḍutvaṃkṛmikuṣṭhavināśinī

59.43

caṃdranāthenagaditārasamaṅgalabhūṣitā
lavaṃgayogekarttavyāmahāgnidāyinīmatā

59.44

ānāhakāsaśamanīvraṇasphoṭanāśinī
saṃgrahagrahaṇīṃhanyācchleṣmadoṣodbhavāmapi

59.45

atha rohitakādyaṃlauham
trikatrayasamāyuktaṃrohītakayutaṃtvayaḥ !
plīhānamagramāṃsañcayakṛtaṃhantidāruṇam

59.46

atratrikaṭutriphalātrimadasarvacūrṇasamaṃlauham
atha yakṛtplīhodaraghnalauham
lauhārddhamabhrakaṃśuddhaṃsūta mabhrārddhabhāgikam
triguṇāmayasaścūrṇaṃtriphalāṃsāīyātrakāt

59.47

dviraṣṭavāriṇobhāgamaṣṭaśeṣantukārayet
tenacā viśepeṇasamenājyenayatnataḥ

59.48

rasenabahuputrāyādviguṇaṃkṣīrasammitam
lauhamapyāpaceddarvyāpātrevāyasimṛnmaye

59.49

divyauṣadhihataṃlauhaṃpuṭitaṃpuṭanauṣadhaiḥ
pacetpākavi dhijñastuvahnināmṛdunāśanaiḥ

59.50

abhraka̍nihataṃ kṛṣṇaṃsūtaṃkavidhimūrcchitam
ayasaścārddhabhāgaistuādaupākevinikṣipet

59.51

kandakāpālikācavyaṃviḍaṃgaṃsabṛhaddalam
śarapuṃkhācapāṭhācacitrakaṃcamahauṣadham

59.52

lavaṇānicasarvāṇisakṣāraṃvṛddhadārakam
dīpyakañcatathāsikthaṃlauhābhrakasamaṃkṣipet

59.53

plīhodarayakṛdgulmānhanticārāgnibhirvinā
prayogo'yaṃmahāvīryolauholohavidāṃvaraḥ

59.54

plīhodaravināśāyadadyāddedvepuṭepṛthak
mānenaghaṇṭākarṇenasūraṇenādhikaṃpunaḥ

59.55

atha trilocanarasaḥ
trilocanohariḥpakṣīpārvatīnāgabhūṣaṇam
daradaṃtīkṣṇapuṣpaucavamūrudhiravāsakāḥ

59.56

viḍaṃgaṃsaiṃdhavaṃhiṃgupaṭolāmṛtamustakam
gokṣuraṃmaricaṃvahnicavikairaṇḍapippalī

59.57

devadārusamaṃcūrṇaṃ guḍenavaṭakīkṛtam
udaraṃkukṣirogañcaplīhaṃgulmaṃvināśayet

59.58

netrarogaṃpāśrvaśūlaṃśiraḥ śūlaṃpramehakam
hṛcchūlamarucisarvadurnāmaṃcāśmarīṃpagam
mūtrakṛcchraṃtathāvātaṃsarvametadvyapohati

Linked texts (9)