Nityanathatantra 60
Nityanāthatantra 60
- Language
- Sanskrit
Contents
- 60.46 — 1 part
60.1
itiyakṛtplīhodarā'dhyāyaḥ
atha śothādhikāraḥ
atha vātaśothaliṅgāni
śūnyanteyasyagātrāṇisvapantīvirujantica
pīḍitānyunnamantyāśuvātaśothaṃtamādiśet
60.2
yaścāpyaruṇavarṇābhaḥ śothonaktaṃpraśāmyati
snehoṣṇamardanābhyāñcapraṇaśyetsatuvātikaḥ
60.3
atha pittaśothaliṅgāni
yaḥ pipāsājvarārttaścapūyate'thavidahyate
svidyatekliśyategaṃdhīsapaittaśvayathuḥsmṛtaḥ
60.4
yaḥpītamukhanetratvakpūrvamadhyātapraśūyate
anutvakcātisārīcapittaśothaḥsaucyate
60.5
atha kaphaśothalakṣaṇāni
yaḥśītalaḥsaktanatiḥpāṇḍuḥkaṇḍūyate'pica
nipīḍitonnamatiḥśvayathuḥsakaphātmakaḥ
60.6
yasyaśastragaṇacchedācchoṇitaṃnapravarttate
kṛcchreṇapicchāmravatisrcāpikaphasaṃbhavaḥ
60.7
atha vātaśothacikitsā
paṭolapatravetrāgrakākamācīsuvarcalā
śākāntenimbavarṣābhūvālmūlakamevaca
60.8
śuṇṭhīpunarnavairaṇḍapaṃcamūlīśṛtaṃ jalam
vātike śvayathau śastaṃ pānāhāraparigrahe
60.9
atha trividhaśothacikitsā
pṛśniparṇīghanodīcyaśuṇṭhīsiddhantu paittike
ślaiṣmike pippalīmūladārunāgaracitrakaiḥ
60.10
daśamūlaṃsadāśastaṃvātaśotheviśeṣataḥ
vātajetailamaiṃḍaṃviḍrahepayasāpibet
60.11
atha sarvaśothacikitsā
kṣīrāśanaḥpittakṛtetuśothetrivṛdgaḍūcītaphilākaṣāyaḥ
pibedgavāṃmūtravimiśritaṃvāphalatrikāccūrṇamathākṣamātram
60.12
punarnavāviśvatrivṛdgaḍūcīśamyākapaśyā''rukalkam
śothekaphotyemahiṣākṣamūtrayuktaṃ pibedvāsalilaṃtathaiṣām
60.13
ajājipāṭhāghanapaṃcakolavyāghrīrajanyāsukhatoyapītāḥ
śothaṃtridoṣaṃvirajaṃpravṛddhaṃnighnantibhūnimbamahauṣadheśca
60.14
bilvapatrarasaṃpātuḥśoṣaṇaṃśvayathautrije
viṭsaṃgecaiva rnāmrividadhyātkāmalāmapi
60.15
atha pathyādiḥ
pathyāmṛtābhārṅgipunarnavāgnidārvīniśādārumahauṣadhānām
kvāthaṃprapīyodarapāṇipāda raktāśritaṃhantyacireṇaśotham
60.17
atha punarnavāṣṭakam
punarnavānimbapaṭolaśuṇṭhītiktāmṛtādārvyabhayākaṣāyaḥ
sarvāṃgaśothodarapārśvaśūlaśvāsānvitaṃ pāṇḍugadaṃnihanti 16
atha sauvarcalādyaṃ ghṛtam
sauvarcalaṃyavakṣāraṃ yavānīpaṃcakola kam
maricaṃdārḍimaṃpāṭhādhanyākamamlavetasam
60.18
vāribilvañcakarṣāṃśaṃkvāthayetsalilāḍhake
tatkvāthenaghṛtaprasthaṃpācyaṃghṛtāvaśeṣakam
śothārśogulmamehāta ghṛtaṃsevyaṃpraśāntaye
60.19
atha śuṇṭhyādikvāthaḥ
śuṇṭhīpunarnavairaṇḍapaṃcamūlaṃśrutaṃjalam
vātikeśvayathauśastaṃpānāhāreparigrahe
60.20
atha punarnavādyaṃghṛtam
punarnavācitrakadevadārupaṃcoṣaṇakṣāraharītakīnām
kalkenapakvaṃdaśamūlatoyeghṛtottamaṃśothaniṣūdanañca
60.21
atha mānakaghṛtam
mānakakvāthakalkābhyāṃghṛtaprasthaṃvipācayet
ekajaṃdvandvajaṃśothaṃtridoṣañcavyapohati
60.22
atha śuṣkamūlādyaṃghṛtam
śuṣkamūlakavarṣābhūdārurāsnāmahopadhaiḥ
paṃcamabhyaṃjanaṃtailaṃsaśūlaṃśvayathuṃjayet
60.23
atha bṛhacchuṣkamūlādyaṃ tailam
mūlakaṃdaśamūlañcakaṣpāmūlaṃpunarnavā
pratyekaṃprasthamānañcava riṇyaṣṭaguṇepacet
60.24
tenāṣṭabhāgaśeṣeṇatailasyārddhāḍhakaṃtathā
dāpayettailatulyenagomūtraṃkuśalobhiṣak
60.25
mūlakaṃcāmṛtāśuṇṭhīpaṭolaṃcapalābalā
pāṭhāpunarnavāmūlaṃvālośīrañcaśigrukam
60.26
nirguṇḍīndrayavaśyāmākaraṃjaṃvāsakantathā
kaṇāharītakīśuṇṭhīvacāpuṣkaramustakam
60.27
rāsnāviḍaṃgaṃcavyañcaharidredvecadhānyakam
dvikṣāraṃsaindhavaṃpatraṃdevadārusapadmakam
60.28
śaṭhīkarikaṇābilvamaṃjiṣṭhācatataḥkramāt
pratyekārddhapalaṃ caiṣāṃpeṣayitvātataḥkṣipet
60.29
abhyaṃgenāsyatailasyayeguṇāḥsantitāñchṛṇu
nānāśothāśvanaśyantivātapittakaphodbhavāḥ
60.30
āmodbhavāścayekecidviśeṣeṇajalāśayāḥ
avaśyaṃnirjalādehābhaviṣyantinasaṃśayaḥ
60.34
atha daśamūlaharītakī
dvipaṃcamūlasyakṛtekaṣāyekaṃse'bhayānāñcaśataṃguḍāśca
lehesuśītecavinīyacūrṇaṃvyopaṃtrisaugandhyaṃsukhāsthiteca 31
prasthārddhamānaṃmadhunaḥsuśītekiṃciccacūrṇādapi yāvaśūkāt
ekābhayāṃ prāśya tataśca lehācchuktiṃ nihanti śvayathuṃ pravṛddham 32
śvāsajvarārocakamehagulmaplīhatridoṣodarapāṇḍurogān
kārśyamivātāsṛgamlapittaṃ vaivarṇyamūtrānilaśukradoṣān 33
atha maṇḍūracūrṇam
ślakṣṇacūrṇañcamaṇḍūraṃ gomūtrepācayeddinam
vajravallyārasaiḥ peṣyaṃ citākuḍmalasaṃyutam
bhakṣitaṃ cākṣamātrañca hyasādhyaṃ śvayathuṃ jayet
60.35
atha yogatrayam
kākamācīrasaiḥ peṣyaṃ mṛtalohañca śothajit
harītakyāḥ kaṣāyeṇa hanti pānācchilājatu
60.36
atha kaṭukādyaṃ lauham
kaṭukātryūṣaṇaṃ dantī viḍaṃgaṃ triphalā tathā
citrako devadāruśca trivṛddāruṇāpippalī
60.37
cūrṇānyetāni tulyāni dviguṇaṃ syādayorajaḥ
kṣīreṇa tulyametacca śreṣṭhaṃ śvayathunāśanam
60.38
sarvacūrṇād dviguṇaṃ lauham
atha karañjapatrapralepaḥ
karañjapatralepenasāranālenaśothajit
kokilākṣakaṣāyeṇalepaḥsarvāṅgaśothajit
60.39
atha māṇakaghṛtam
māṇakakvāthakalkābhyāṃghṛtaprasthaṃvipācayet
ekajaṃdvandvajaṃśothaṃtridoṣañcavyapohati
māṇakasyapalaśataṃjaladroṇevipācayet
60.40
tantrāntaradarśanāt
atha bhallātakādipralepādīni
khaṇḍakhādyeśvaramatā'mṛtasāranavāyasam
lohānyetānisarvāṇiyojayantibhiṣagvidḥ
60.41
bhallātakyājayecchothaṃsatilākṛṣṇamṛttikā
mahiṣīnavanītaṃvālepāddugdhaṃtilānvitam
60.42
lepo'ruṣkaraśothaṃnihantitiladugdhamadhukanavanītaiḥ
tattarutalamadvirvāsāladalairvāticireṇa
60.43
sāladalasyacūrṇamāhuḥ
kāntakrāmrakalepovālepovātiladugdhayoḥ
bhallātaḥśvayathuṃhanti naṃvātiladugdhayoḥ
60.44
vānarakacchūdhūlīśothegomayagharṣālipaukāryoṃ
vṛścikapatrīpīḍāśothevidhinādugdhasthālīsvedaḥ
60.45
prāyobhighātādanilaḥsaraktaḥśothaṃsavātaṃprakarotisadyaḥ
tatrāvisarpatvanmātratanvañcakāryaṃviṣaghraṃviṣajetukarma
60.46
atha śotharogeḍapathyāni
piṣṭānramamlaṃlavaṇāni madyaṃśuṣkaṃ divāsvapnamajāgarañca
striyoghṛtaṃ tailapa yoguruṇiśothaṃjighāṃsuḥ parivarjayecca
60.46.p1
iti śotharogādhyāyaḥ
Linked texts (17)
- Cakradatta (Cikitsāsaṅgraha) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
- Siddhayoga (Vṛndamādhava) — Vṛnda, Sanskrit
- Bhāvaprakāśa (another edition) — Sanskrit
- Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā — Vāgbhaṭa, Sanskrit
- Aṣṭāṅgasaṃgraha — Vāgbhaṭa, Sanskrit
- Āyurvedadīpikā (Carakatātparyaṭīkā) (ed. Yādavjī Trikamjī Ācārya, 1981 printing) — Sanskrit
- Bheḷasaṃhitā — Bheḷa, Sanskrit
- Vāgbhaṭasaṃhitā — Vāgbhaṭa, Sanskrit
- Bhaiṣhajyaratnāvalī — Sanskrit
- Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) — Vaṅgasena, Sanskrit
- Siddhayoga (Vṛndasuni) — Vṛndasuni, Sanskrit
- Gadanigraha — Soḍhala, Sanskrit
- Rasendrasārasaṃgraha (Gopāla Kṛṣṇā) — Gopāla Kṛṣṇā 1800, Sanskrit
- Bheḍasaṃhitā — Bheḍa, Sanskrit
- Ārogyacintāmaṇi (Paṇḍit Dāmodara) — Paṇḍit Dāmodara, Sanskrit
- Ārogyacintāmaṇi (Dāmodaramiśra) — Dāmodaramiśra, Sanskrit
- Cakrasaṃgraha — Cakrapāṇidatta, Sanskrit