Pramāṇa · Search · About · API

Nityanathatantra 79

Nityanāthatantra 79

Language
Sanskrit

Contents

79.1

atha kṣudrarogacikitsādhikāraḥ
tatrādāvajagallikendraluptacikitsā
tatrājagallikāmāmāṃ jalaukābhirupācaret
śuktisaurāṣṭrikākṣārakalakaiścālepayenmuhuḥ

79.2

indralupte sirā viddhā śilākāśīśatutthakaiḥ
lepayetparitaḥ kalkaistailaṃ vā'bhyañjanehitam

79.3

kuṭannaṭaṃśikhījātī karañjakaravīrajaiḥ
avagāḍhapadaṃścaiva pracchayitvā punaḥpunaḥ

79.4

guñjāphalaiściraṃ limpetkeśabhūmisamantataḥ

79.5

athendraluptaharalepaḥ
hastidaṃtamasīlepaḥ satailamindraluptajit

79.6

hastidaṃtamasīṃkṛtvā sukhāccaivarasāñjanam
lomāni tena jāyante nṛṇāṃ pāṇitaleṣvapi

79.7

bhallātakabṛhatīphalaguñjāmūlaphalaiścaikrena
madhusahitairviliptaṃsurapatiluptaṃśamaṃyāti

79.8

athānyopalepaḥ
bṛhatīphalasaṃpiṣṭaṃguñjāphalañcendraluptasya
kanakanighṛṣṭasyasatodātavyaṃpracchitasyasadā

79.9

madhukendīvaramūrvātilājyagokṣīrabhṛṃgalepena
acirādbhavantikeśāghanadṛḍhamūlāyatāntṛjavaḥ

79.10

atha mālatyāditailam
mālatīkaravīrārkamaktamālāvipācitam
tailamabhyañjaneśastamindraluptavināśanam

79.11

idaṃhitvaritaṃhantidāruṇaṃniyataṃnṛṇām

79.12

atha snuhyāditailam
snuhīpayaḥpayorkasyamārkavolāṃgalīviṣam
mūtramājaṃsagomūtraṃraktikāsendravāruṇī

79.13

siddhārthatīkṣṇatailaṃcagarbhaṃdatvāvipaścitā
vahnināmṛdunāpakvaṃtailaṃskhālityanāśanam

79.14

kūrmmapṛṣṭhasamānāpirūkṣāyāromatrakṣarī
digdhvāmānenajāyetaṛkṣapāṇīralomasā

79.15

athādityapākatailam
vaṭāvarohakeśinyoścūrṇenādityapācitam
guḍūcīsvarasaistailamabhyaṅgātkeśaropaṇam

79.16

atha yaṣṭimadhvādi tailādīni
tailaṃsayaṣṭīmadhukaiḥkṣīredhātrīphalaiḥsmṛtam
nasyaṃdattaṃjanayatikeśāñśmaśrūṇicāpyatha

79.17

śvetasarṣapakalkenasnānaṃdāruṇakāpaham
kāryodāruṇakemūrdhnipralepomadhusaṃyutaḥ

79.18

piyālabījamadhukaiḥkuṣṭhamiśraiḥ sasaindhavaiḥ
kāñjikasthāstrisaptāhāmāsāddāruṇakāpahāḥ

79.19

athānyauvapidāruṇakaharayogau
nāgaraṃgaphalatvagbhiḥsnānaṃlepanakantathā

79.20

sahanīlotpalakeśavayaṣṭīmadhutilaiḥsahaśāmalakam
cirajātamapiśīrṣedāruṇarogaṃśamaṃnayati

79.21

atha citrakāditailam
citrakaṃdantimūlaṃcakoṣātakisamanvitam
kalkaṃpiṣṭvāpacettailaṃkeśaśatruvināśanam

79.22

atha guñjātailam
guñjāphalaiḥśrutaṃtailaṃbhṛṅgarājarasenatu
kaṇḍūdāruṇahatkuṣṭhakapālavyādhināśanam

79.23

atha bhṛṃgarājatailam
bhṛṅgarājastriphalotpalaśārivalauhapurīṣasamanvitakāri
tailamidaṃpacadāruṇahārikuñcitakeśaghanasthirakāri

79.24

atha haridrādyaṃtailam
haridrādvayabhūnimbata़iphalāriṣṭacandanaiḥ
etattailamarūṃṣīṇāṃsiddhamabhyaṃjanehitam

79.25

atha vaṃśatailam
kaṭutailamarūṃṣighnaṃmūtraivaṃśaphalaiḥsmṛtam

79.26

atha kākamācyāṃtailam
kākamācīrasesiddhaṃkaṭutailaṃcatuḥpalam
manaḥśilāsomarājībījasindūragandhakaiḥ

79.27

śāṇamātraistadabhyaṃgāddhantyavaśyamaruṃpikām
pāmāṃvicarcikāñcaivatānyāñchirasovraṇān

79.28

atha palitaghnayogau
lohamalāmalakalkaiḥsajavākusumairnaraḥsadāsnāyī
palitānīhanapaśyatigaṃgāsnāyīvapātakāni

79.30

śirasi lepaṃ kṛtvā ciraṃ sthātavyam
navadagdhaśaṃkhacūrṇaṃkāṃjikasahitaṃhisīsakaṃdhṛṣṭvā
lepātkacānarkadalānavaddhān‌śmaśrūnkarotinīlabhaṃvān‌29
athākālapālitaghnayogaḥ
dhātrīphaladvayaṃ pathye dvetathaikaṃ vibhītakam
lohacūrṇasyakarṣantu karṣārddhaṃ cūta majjataḥ

79.31

piṣṭvālauhamaye bhāṇḍesthāpayeduṣitaṃ niśām
leponihanyādacirādakālapalitaṃmahat

79.32

atha dhātrīphalādiyogaḥ
triphalācūrṇasaṃyuktaṃlauhacūrṇaṃ viniḥkṣipet
īṣatpakkenārikelebhṛṃgarājarasānvite

79.33

māsakantuviniḥkṣipyasamyagdattvāsamuddharet
tataḥśiromuṇḍayitvā lepaṃ dattvābhiṣagvaraḥ

79.34

saṃveṣṭyakadalīpatrairmocayetsaptamedine
kṣālayetriphalākvāthaiḥkṣīramāṃsarasāśinaḥ
akālapalitasyaitatkṛṣṇīkaraṇamuttamam

79.35

athauṇḍrapuṣpanasyam
oṃḍrkusumasvarasomadhutulyonasyataḥpalitam
yogaśatairapyajitaṃmāsājjayatināścaryam

79.36

atha candanāditailam
candanaṃmadhukaṃmūrvātriphalānīlamutpalam
kāntāvaṭāvarohaścaguḍūcīṃviṣamevaca

79.37

lauhacūrṇaṃtathākeśīṃśārivedbetathaivaca
mārkavasvarasenaivatailaṃmṛdvagnināpacet

79.38

śirasyutpatitāḥkeśājāyanteyenakuṃcitāḥ
dṛḍhamūlāmūlānyāścatathābhramarasannibhāḥ
nasyenākālapalitaṃnihantyāttailamuttamam

79.39

atha nīlavindutailam
aṃjanaṃmadhukaṃkṛṣṇaṃtārkṣajaṃśārivotpalam
triphalānīlikāpatraṃkāśīśaṃmustakaṃtilāḥ

79.40

āmrāsthitālapatraṃcaphalaṃpiṇḍītakasyaca
jambvāmrārjunapatrāṇikūrmaṃpittaṃsatutthakam

79.41

bhūkeśaḥśiṃśapāścaivamārkavaṃsatrikaṇṭakam
pṛthakarpasamānbhāgāntathālauharajaḥsamam

79.42

tailaprasthamajākṣīraṃdhātrībhṛṃgarasāḍhakam
pakkantulauhabhāṇḍasthaṃśiraso'bhyaṅganasyayoḥ

79.43

yatnenayojayettailaṃvarāṅgevinipātayet
patantivindavoyatrakṛṣṇatvamupajāyate

79.44

bhavantikuṭilāḥ śīghraṃkeśāḥṣaṭpadakopamāḥ
khālityaṃpalitaṃcaivendraluptañcanāśayet

79.45

medhyaṃmaṃgalyamāyuṣyaṃbalavarṇakaraṃśivam
nīlabinduritikhyātaṃviśvāmitreṇapūjitam

79.46

atha vṛhadbhṛṅgarājatailam
bhṛṅgarājarasekaṃsekeśarājarasetathā
triphalāyārasekaṃsekṣīraṃkaṃsesusādhitam

79.47

kaṃsaṃcatilatailasyalauhapātretupākavit
kalkaṃmṛṇālaśālūkamaṃjiṣṭhāpītaśālakam

79.48

nīlikāpadmabījañcaśaṭīmustaṃpunarnavā
varāvāvyālakaṃkeśīkeśarāṃjasaṃkeśaram

79.49

maṇḍūraṃcāgrabījañcaśyāmānantā priyaṃgukā
pākalaṃ madhukaṃ jhiṇṭī devadārusapadmakam

79.50

hrīveraṃcandanaṃpatramethīmathurikāvarī
nyagrodhogocanātutthaṃ māhendrī ketakīkeśī

79.51

utpalaṃ cauḍrapuṣpaṃca nīlīlatākṣabījakam
rāsnāca gairikaṃdārvīpuṇḍarīkaṃ rasāñjanam

79.52

jīvanīyagaṇolākṣā śrīkhaṃḍaṃ bhadramustakam
tvakpatraṃ trāvuṣāmūlaṃkṛṣṇāgurucalodhrakam

79.53

dattvāpalonmitairbhāgaiḥ śanairmṛdvagnināpacet
śiromadhyagatānnetragānetrarogāṃścasarvaśaḥ

79.54

hantivātañcapittaṃ palitañcakālasaṃbhavam
khālityāmindraluptañcahanyādetannasaṃśayaḥ

79.55

kacātrīlatarānkuryātsusnigdhānkuṭilāṃstathā
nasyābhyaṃjanapāneca tailametatprayojayet

79.56

yatratailarasasyāsyapatanti vindavaḥ śubhāḥ
tatrakeśāḥ prajāyaṃte nṛṇāṃ pāṇitaleṣvapi

79.57

ajātekeśemastecajātenaṣṭecavāpunaḥ
tatropajāyate keśo hantidāruṇakaṃtathā

79.58

atha yauvanapiḍakālepāḥ
lodhranāgavalālepastāruṇyapiḍakāpahaḥ
tadvadgorocanāyuktaṃmaricaṃmukhalepanāt

79.59

siddhārthakavacālodhrasaindhavaiścapralepanam
varaṇḍañjanihantyāśupiḍakāṃyauvanodbhavam

79.60

vyaṃgeṣucārjunatvacāmaṃjiṣṭhāvāsamākṣikā
lepaḥsanavanītāvāśvetāśvakhurajāmasī

79.61

śvetāśvakhuradagdhanavanītenasamalepaḥ
atha vyaṃgarogaharayogāḥ
raktacaṃdanamaṃjiṣṭhākuṣṭhalodhrapriyaṃgavaḥ
vaṭāṅkurāmasūrāścavyaṃgaghnāmukhakāntidāḥ

79.62

vyastasamastena
madhunādāḍimāddrtvaglepovyaṃgavināśanaḥ
vyaṃgajidvaruṇatvagvāchāgadugdhaprapeṣitā

79.63

atha vyaṃgādirogaghnayogāḥ
kevalānapayasāpiṣṭvā tīkṣṇāñśālmalikaṃṭakān
āliptaṃtryahametena bhavetpadmopamaṃmukham

79.64

śvetaṃpunarnavāmūlaṃsarpākṣīmūlasaṃyutam
udvarttanaṃharetstrīṇāmakṣicchāyāñcaduḥsahāḥ

79.65

mahiṣīkṣīrasaṃpiṣṭamaṃjanaṃraktacaṃdanam
kṛtoleponihantyāśumaśikāṃgaṇḍayoḥsthitām

79.66

atha maśikādicikitsā
manaḥśilātālodhraṃdviniśāsarṣapāḥsamam
vāripiṣṭohitolepovadanairmaśikāṃharet

79.67

mākṣikaṃtālakaṃtutthaṃrājāvarttaṃ śilājatu
mahiṣākṣaṃsarvatulyaṃpeṣayenmahiṣīpayaiḥ

79.68

saptāhaṃmardayedvāḍhaṃvyaṃgaṃmlakāntivarddhanam
mahiṣīkṣīramathitametadudvarttanaṃhitam

79.69

mukhavarṇakaraṃstrīṇāṃtilakālaṃcanāśayet

79.70

atha prathamamaṃjiṣṭhādyaṃtailam
caturguṇaṃ gavāṃkṣīraṃkṣīrāddhaṃ tilatailakam
maṃjiṣṭhādviniśālodhratuvarītālakaṃśilā

79.71

lākṣāgorocanākuṣṭhaṃtathācaṃkukumadvayam
gairikaṃśikhitutthañcavaṭavṛkṣasyapatrakam

79.72

nāgakeśarakālīyapadmabījañcakeśaram
pāradaṃgaṃdhakaṃpatraṃtvacañcapratikārṣikam

79.73

sarvaṃpācyaṃtailaśeṣaṃprakṣaṇānmakṣikāpaham
vadanañcendutulyaṃsyātsaptarātrānnasaṃśayaḥ

79.74

atha dvitīyamaṃjiṣṭhādyaṃtailam
madhuyaṣṭīpalevāraṃdrātriṃśaccapalānivai
pādaśeṣobhavetkvāthokvāthāṃśaṃtilatailakam

79.75

punarmaricamaṃjiṣṭepratyekaṃcapalārddhakam
tailaśeṣaṃpacetsarvalepo'yaṃmukhavarṇakṛt

79.76

atha tṛtīyamaṃjiṣṭhādyaṃtailam
maṃjiṣṭhāmadhukaṃlākṣāmātuluṃgaṃsayaṣṭikam
karṣapramāṇairetaistutailasyakuḍavaṃpacet

79.77

ajākṣīrañcadviguṇaṃśanairmṛdvagnināpacet
nīlikāpiḍakāvyaṃgānabhyaṃgādevanāśayet

79.78

mukhaṃprasannopacitaṃvalīpa litavarjitam
saptarātraprayogeṇamukhaṃsyātkāṃcanaprabham

79.79

atha kuṃkumādyaṃtailam
kuṃkumaṃkiṃśukaṃlākṣāmaṃjiṣṭhāraktacaṃdanam
kālīyakaṃpadmakañcamātuluṃgasyakeśaram

79.80

kusumbhaṃmadhuyaṣṭīcaphalinīmadayantikā
niśigorocanāpadmamutpalañcamanaḥśilā

79.81

kākolyādisamāyuktairetairakṣasamairbhiṣak
lākṣārasapayobhyāñcatailaprasthaṃvipācayet

79.82

kuṃkumādyamidantailamabhyaṃgātkāṃcanopamam
karotivadanaṃsadyaḥpuṣṭilāvaṇyakāntidam

79.83

saubhāgyalakṣmījananaṃvaśīkaraṇamuttamam

79.84

atha gudanirgamanivṛttyupāyaḥ
komalaṃ padminīpatraṃyaḥkhādeccharkarānvitam
etanniścityanirdiṣṭaṃnatasyagudanirgamaḥ

79.85

vṛkṣāmlakaṃcacāṃgerīśuṇṭhīpāṭhāyavāgrajam
takreṇaśī layetpāyubhraṃśārttānaladīpanam

79.86

atha cāṃgerīghṛtam
cāṃgerīkoladadhyamlayavakṣārasamāyutam
ghṛtamutkathitaṃdeyaṃgudabhraṃśarujāpaham

79.87

badarasya kvāthaḥ | dadhicāṃgeryāḥ svarasaḥ
atha mūṣikāditailam
mūṣikāmāṃsakuḍavaṃdaśamūlaṃpalonmitam
citrakaṃdvipalaṃ cātrakvāthaścāṣṭaguṇe'mbhasi

79.88

pādāvaśeṣaṃkarttavyaṃtailaṃpācyaṃpayaḥsamam
jīvanīyaistutatpādaiḥ pacenmṛdvagninābhiṣak

79.89

abhyaṃgānnāśayatyāśugudabhraṃśaṃsudāruṇam
bhagaṃdaraṃgudaśūlaṃnāḍīduṣṭavraṇāpaham

79.89.p1

itiḥ kṣudrarogādhyāyaḥ

79.89.p2

iti kṣudrarogādhyāyaḥ

Linked texts (11)