Pramāṇa · Search · About · API

Nityanathatantra 85: atha śirorogecarmmabandhanavidhiḥ

Nityanāthatantra 85

Language
Sanskrit

Contents

atha śirorogecarmmabandhanavidhiḥ

85.5

āśirovyāyatañcarmmakṛtvāṣṭāṃgulimudritam
tenāveṣṭyaśiro'dhastānmāpakalkenalepayet
niścalasyopaviṣṭasyatailairuṣṇaiḥprapūrayet

85.6

dhārayedārujaḥśāntyaiyāmaṃyāmārddhamevavā
eṣaevavidhiḥkāryaḥtathākarṇākṣipūraṇe

85.7

atha nāgarasiddhanasyādiyogāḥ
nāgarakalkavimiśraṃkṣīraṃnasyenayojitaṃpuṃsām
nānādoṣodbhūtāṃśirorujāhantitīvratarām

85.8

mṛṇālavisaśālūkacaṃdanotpalakeśaraiḥ
snigdhaśītaiḥśirodadyāttadvadāmalakotpalaiḥ

85.9

yaṣṭyāhnacandanānantākṣīrasiddhaṃghṛtaṃhitam

85.10

atha sadyaḥśūlaharayogau
kṛṣṇādṛśuṇṭhīmadhukaṃśatāhvotpalapākalaiḥ
jalapiṣṭaiḥśirolepaḥsadyaḥśūlanivāraṇaḥ

85.11

devadārunataṃkoṣṭhaṃnaladaṃviśvabheṣajam
lepaḥkāṃjikapiṣṭohitailayuktaḥśiro'rttinuta

85.12

atha śirorttiharayogāḥ
trikaṭukapuṣkarabījarajanīrāsnāturaṃgagandhānām
kvāthaḥśiro'rttijālaṃnāsāpīto nivārayati

85.13

• totpalaṃ candanakuṣṭhayuktaṃśirorujāyāṃsaghṛtaḥpralepaḥ
prapauṇḍarīkaṃsuradārukuṣṭhaṃyaṣṭyāhvamelākamalotpaleca
śirorujāyāṃsaghṛtaḥpradeholohairvakaiḥpadmakarocakaiśca

85.14

atha jīvakādyaṃtailam
jīvakarṣabhakaudrākṣāmadhukaṃmadhukāmbunā
nīlotpalaṃ caṃdanaṃcavidārīśarkarātathā

85.15

tailaprasthaṃpacedgarbhaiḥ śanaiḥ payasiṣaḍguṇe
jāṃgalasyatumāṃsasyatulārddhasyarasenatu

85.16

siddhametadbhavennasyaṃ tailamarddhāvabhedakam
bādhiryakarṇaśūlañcatimiṃraṃgalaśuṇḍikām

85.17

vātikaṃpaittikaṃcaivaśīrṣarogaṃniyacchati

85.18

atha ṣaḍbindutailam
eraṇḍamūlaṃtagaraṃśatāhvājīvantirāsnnāsahasaindhavañca
bhṛṅgaṃ viḍaṅgaṃmadhuyaṣṭikācaviśvauṣadhaṃkṛṣṇatilasyatailam

85.20

ājaṃ pastailavimiśritañcacaturguṇe bhṛṃgarasevipakvam
ṣaḍbindavonāsikāyāvidheyāḥ śīghraṃnihanyuḥśirasovikārān 19
cyutāṃścakeśāṃścalitāṃścadantānaṃbaddhamūlā sudṛḍhīkaroti
suvarṇadṛṣṭipratimañcacakṣulaṃcabāhoradhikaṃdadāti

85.21

atha daśamūlatailam
daśa mūlakaṣāyeṇapayasādviguṇenaca
kalkaṃtaścāṣṭavargeṇa tailaprasthaṃvipācayet

85.22

tattailaṃvihitaṃ śreṣṭhaṃ sarvadāvātarogiṇe
śiraḥkarṇākṣiśūleṣu sarvatraivapraśasyate

85.23

atha dvitīyaṣaḍbindusailam
śuṇṭhīviḍaṃgayaṣṭyāhvaiḥ bhṛṃgatoyaśṛtaṃghṛtam
ṣaḍbindunasyadānenasarvānūrddhagadānjayet

85.24

atha varuṇādyaṃ ghṛtam
varuṇaśatasutāyāmeṣaśṛṅgīkaraṃjau
varakakubhajayantīśigruśyonāgnimanthaḥ
basiravasukuḍūcībimbiśaurīdvayaṃ ca
kuśadahanajaṭājaśṛṃgimālūraviśvam

85.25

bṛhattiyugalamūlaṃmoraṭānāṃdriprasthaṃ
vasuguṇajaladānādaṣṭabhāgāvaśeṣam

85.26

vipacyamāyūramathāpimāṃsaprasthaṃtathākṣīrasamaṃvarāyāḥ
prasthaṃcasarpirmadhukaṃkirātaṃrāsnāguḍūcīpicumardarātriḥ

85.27

pratyekaśaḥ sārddhapalañcakalkaṃdattvātusarvaṃvipacedvihijñaḥ
bhraṃśaṃkhamanyāśirasāṃvikārāṃstridoṣajoddvaṃdvajaevanātaḥ
nānāprakāre śirasovikāretathāyathādantibadhemṛgendraḥ

85.28

atha mayūrādyaṃ ghṛtam
daśamūlībalārāsnāmadhuraistriphalaiḥsaha
madhuraṃpakṣapittāntraśakṛtpādāsyavarjitam

85.29

jalepaktvāghṛtaprasthaṃtasminkṣīrasamaṃpacet
madhuraiḥkārṣikaiḥkalkaiḥśirororgāditāpaham

85.30

karṇanāsākṣijihvāsyagala rogavināśanam
mayūrādyamidaṃkhyātamūrddharvajatrugadāpaham

85.31

daśamūlādināttulyomayūraihagṛhyate
anyetrākṛttimānenamayūragrahaṇaṃviduḥ

85.32

ākhubhiḥkukkuṭairhaṃsaiḥ śaśaiścāpihibuddhimān
kalkenānenavipacetsarpirūrdhvagadāpaham

85.33

atha dvitīyamayūrādyaṃghṛtam
śatamayūramāṃsasyadaśamūlabalātulām
droṇembhasaḥpacetkṣutvāttasminpādasthitetataḥ

85.34

nikṣipyapayasodhroṇepaśettatraghṛtāḍhakam
prapauṇḍarīkavargoktairjīvanīyaiścabheṣajaiḥ

85.35

medhābuddhismṛtikaramūrdhvajatrugadāpaham
māyūrametannirdiṣṭaṃsarvānilahṛguśubham

85.36

manyākarṇaśironetrarujāpasmāranāśanam
viṣavātāmayaśvāsaviṣamajvarakāsanut

85.39

atha tryūṣaṇādiguṭikā
trīṇikaṭūnitathātiviṣāṇikṣārayutau triphalā trivṛtāni
dantīnivāsakalodhranatānicandanavārībhakaṇāmṛtakāni 37
granthikapuṣkaramūla syāttikkakakaṭphalakenduyavasya
tvagdalameghanīlotpalakasyavālamūlā lasajātiphalasya 38
dravyamitaṃpicūmātrakrameṇacāṣṭapalānitathāyasakasya
aṣṭapalantuśilājatu kasya śubhayā kṛtaṃvyakṣasamam

85.41

śubhavāsarakhādanakālaśubhaṃmukhadāruṇarogaśirovyathanam 40
hantibhramaṃpaṭalaṃtimirañcāpiṣṭakaśukramathārbudakañca
pīlatahaṃrasukhakāmakaraṃyuvatīramaṇepibadugdhasamam

85.42

atha sūryodayarasaḥ
mṛtasūtābhrakaṃ tīkṣṇaṃgaṃdhaṃtāmraṃmṛtaṃsamam
snuhīkṣīrairdinaṃmardyaṃ bhakṣayenmāṣamātrakam

85.44

madhunāmārdditaṃbhakṣellohapātredinedine
saptāhātsūryāvarttādīñchirorogānivarttayet
sūryodayarasonāmnāsarvvarddhagadāpahaḥ
atha mahālakṣmīvilāsa rasaḥ
lauhamabhraṃviṣaṃmustaṃtriphalātrikaṭuntathā
dhustūraṃvṛddhadārañcabījamindrāśanasyaca

85.45

gokṣurakadvayañcaivāpipyalīmūlamevaca
eteṣāntusamaṃcūrṇara sairdhustūrakasyaca

85.46

niṣpiṣyavaṭikākāryābadarāsthipramāṇataḥ
anupānaṃprayoktavyaṃśuṇṭhīcūrṇaṃ dvimāsakam

85.47

ārdrakasyarasañcaivatolakadvayamevaca
mahālakṣmīvilāso'yaṃsannipātānivārakaḥ

85.48

atha sūryāvartaharayogaḥ
daśamūlīkaṣāyantusarpiḥ saindhavasaṃyutam
nasyamarddhāvabhedaṃsūryāvarttaśiro'rtinut

85.49

raktamālapallavarasekharamaṃjarīkalkena navanītam
nasyenajayati niyataṃsūryāvarttasudurvāram

85.50

sūryāvarttanihantyāśu nasyenaivaprayogarāṭ
kalyāṇakaṃpibetsarpiḥsūryāvarttanipīḍitaḥ

85.51

atha sūryāvarttādicikitsā
śārivotpalakuṣṭhāni madhukaṃ cāmlapeṣitam
sarpistailayutolepaḥ sūryāvarttārddhabhedayoḥ
eṣaevaprayoktavyaḥśirorogakṣayātmake

85.51.p1

bhṛṃgarājamūlaṃ kāṃjikena piṣṭvā nasyaṃ deyaṃ mastaka śūlaṃ hanti
paṭorimūlaṃ piṣṭvā śirolepācca śūlaṃ hanti

85.51.p2

iti śirorogādhyāyaḥ

Linked texts (17)