Rasarnava (Maheshvara) 24
Rasārṇava (Maheśvara) 24
- Language
- Sanskrit
Contents
- 24.4 — 2 parts
24.1
pañcadaśaḥ paṭalaḥ
śrīdevyuvāca
'mahārasairupa rasairlohaiśca parameśvara !
ājñāpaya samastaṃ tu rasarājasya bandhanam
24.2
śrībhairava uvāca
[ bījāni kalpitānyevaṃ rañjitāni paraṃ śṛṇu
ghanaṃ mākṣikacūrṇena śulba cūrṇena rañjitam
dvandvānaṃ vāpyasattvena rasarājasya rañjanam
āraktavallībhirmūtrairbahudhā parikīrttitam
kumudīgandhapāṣāṇe saha mākṣakahiṅguleḥ
vāvitaḥ sevito raktagagastehairmato rasaḥ
rañjanaṃ rasarājasya 'punaranyadbravīmyaham' ]
vaikrāntasya tu bhāgaikaṃ cāṣṭabhāgantu sūtakam
kanakasya tu saptāṃśaṃ dvipadīrasaṭaṅkaṇam
24.3
naṣṭapiṣṭhaṃ ca śuṣkaṃ ca dhmātaṃ khoṭo bhavet priye !
sauvīraṃ ṭaṅkaṇaṃ kācaṃ dattvā dattvā tu śodhayet
24.4
samahemni samāvartya sūtaṃ mūṣāgataṃ tataḥ
samāṃśabhakṣaṇaṃ taṃ tu śuddhatena kārayet
24.4.p1
vaikrāntaṃ ṣoḍaśāṃśena pūrvayogena dhāmayet
daśamaṅkalikāyogāt vedho daśaguṇottaraḥ
24.4.p2
[ saptasaṃkalikāyogo vedho daśaguṇottaraḥ | ]
24.5
vaikrānto vajravat jñeyo nātra kāryā vicāraṇā
24.6
"punaranyaṃ pravakṣyāmi prayogaṃ bhuvi durlabham
24.7
vaikrāntasattvaṃ deveśi ! pāradena samanvitam
jāritaṃ samahemnā tu śilābhāṇḍe nidhāpayet
24.8
māsamātroṣitaṃ bhūmau samuddhṛtya prayatnataḥ
eṣa devi ! raso divyo dehadravyakaro bhavet
24.9
vaikrāntakāstu ye kecit triphalāyā rasena ca
bhūmyāmalakasāreṇa vasuhaṭṭarasena ca
24.10
ekaikaṃ devi ! saptāhaṃ sveditā marditāstathā
sudhmātā mūkamūṣāyāṃ khoṭo bhavati cākṣayaḥ
24.11
kāntaṃ rūpyaṃ sakanakaṃ pāradaṃ caiva yojayet
śulvaṃ tṛtīyabhāgantu sroto'ñjanasamanvitam
tat dhmātaṃ khoṭatāṃ yāti dehalohakaraṃ bhavet
24.12
”
“śvetavaikrāntacūrṇantu hayamūtreṇa mardayet
ādau susvinnamādāya pale palaśataṃ kṣipet
24.13
tārasya jāyate bhasma viśuddhasphaṭikākṛtiḥ
tadbhasma melayet sūte samabhāge vicakṣaṇaḥ
24.14
cārayet rajataṃ sūte hayamūtreṇa mardayet
puṭayedandhamūṣāyāṃ krameṇa mṛduvahninā
24.15
krāmaṇena samāyuktaṃ mūṣāmadhye vicakṣaṇaḥ
ahorātraṃ trirātraṃ vā bhavedvahnisaho rasaḥ
24.16
sparśanāt sarvalohāni rajatañca kariṣyati
bhakṣite vakṣyamāṇena jarādāridryanāśanam
24.17
“raktasya1 vakṣyate karmma jarādāridryanāśanam
saptadhā bhāvayettasya vyāghrīkandāmbhasā rajaḥ
24.18
palaṃ tasya palaṃ hemnaḥ palaṃ śuddharasasya ca
śuddhaṃ bhasma bhavet sarvaṃ punarhemaśataṃ kṣipet
tadbhasma jāyate kṣipraṃ śuddhahemasamaprabham
24.19
tadbhasma rasarāje tu punarhemnā ca melayet
bhavedagnisaho devi ! tato rasavaro bhavet
24.20
sparśavedhī bhavet sūtaḥ koṭavedhī mahārasaḥ
24.21
raktavaikrāntasattvaṃ ca hemnā tu saha melayet
samaṃ taṃ jārayet sūtaṃ sārayitvā samena tu
sahasrāṃśena lohāni vedhayennātra saṃśayaḥ
24.22
”
"kṛṣṇavaikrāntabhāgaikaṃ śuddhasūtapalāṃśakam
ekatra mardayet khalle cūrṇaṃ ca bhavati dvayam
24.23
asya cūrṇasya bhāgakaṃ hemabhāgasahasrakam
ekatra mardayet tāvat yāvadbhasma tu jāyate
24.24
dhamettaccāndhamūṣāyāṃ yāvat khoṭo bhaviṣyati
24.25
samāṃśabhakṣaṇaṃ tasya śuddhamṛtaṃ tu kārayet
vedhayet sarvalohāni sparśamātreṇa pārvati !
24.26
taccūrṇamabhrakaṃ caiva rasena saha mardayet
ekatra mardayattāvadyāvadbhasma prajāyate
24.27
dhamettadandhamūṣāyāṃ yāvat khoṭo bhaviṣyati
samāṃśaṃ bhakṣaṇaṃ tasya piṣṭikāṃ kārayedbudhaḥ
24.28
vedhayet sarvalohāni sparśamātreṇa hematā
taccūrṇamabhrakaṃ caiva rasena saha mardayet
24.29
svedayejjārayeccaiva tato vahnisaho bhavet
sa rasaḥ sāritaścaiva sarvalohāni vidhyati
24.30
"
"pītavarṇe'pi vaikrānte raktakṛṣṇavidhirmataḥ
24.31
pītavaikrāntacūrṇaṃ tu hemacūrṇasamanvitam
pītābhrakasya cūrṇena melayitvā mahārasaḥ
svedito marditaścaiva māsādagnisaho rasaḥ
24.32
"śvetaṃ pītaṃ tathā kṛṣṇaṃ raktavarṇaṃ tathaiva ca
evaṃ caturvidhā varṇā vaikrānte varavarṇini !
24.33
”
vajrasthāne tu vaikrānto melanaṃ paramaṃ matam
dehalohakaro yaśca pārado lauhavat priye !
24.34
nīlavarṇastu vaikrānto mriyate rasasaṃyutaḥ
24.35
kṛṣṇābhrakeṇa sahitaṃ madhusarpiryutaṃ ca yat
bhakṣayenmaṇḍalaṃ devi ! jīveccandrārkatārakam
24.36
yasya yasya hi yo yogaḥ tasya tasya prayogataḥ
melayitvā rasaṃ guñjā mānaṃ trimadhusaṃyutam 1
24.37
pathyaṃ kṣīrājyaśālyannaṃ bhojyamanyacca varjjayet
24.38
[ ekānte mañcikāmadhye nivāsaḥ saṃsthito naraḥ
rasamṛtyuñjayo mantraḥ sadā japyo hṛdantare
paśūnāṃ vimukhastatra strīṇāṃ caiva na darśanam
bhasmoddhūlitasarvāṅgo mantradhyānaparāyaṇaḥ
vatsaraṃ kramate martyastasya siddhirna saṃśayaḥ ]
vaikrāntasattvasaṃyuktaṃ luṅgāmle mardayedrasam
tāpayet koṣṇatāpena jalena paripūrayet
24.39
sattvaṃ sūtañca saṃmiśrya dhamet syādrasabandhanam
baddhaṃ rasa mukhe kṣiptvā bhūmacchidrāṇi paśyati
24.40
niṣkamekaṃ ca vaikrāntam aśvamūtreṇa mardayet
dinamekamidaṃ devi ! mardayitvā mṛto bhavet
24.41
caturddinamidaṃ kṛtvā samaṃ sūtaṃ samānayet
mardanaṃ svedanaṃ caiva pūrvavacchuddhamānasaḥ
24.42
saptadvandvanamekaikaṃ saptāṣṭamapalaṃ bhavet
mardayenmātuluṅgāmlaiḥ catuḥṣaṣṭipuṭaṃ dadet
udayāruṇasaṅkāśaḥ sarvalohāni vedhayet
24.43
kṛṣṇābhrakasya sattvaṃ ca rasaṃ hemasamaṃ bhavet
nikṣipya vajramūṣāyāṃ dhāmitvā khoṭatāṃ nayet
24.44
baddhaṃ rasaṃ mukhe kṣiptvā hyajarāmaratāṃ vrajet
24.45
tenaiva bhasma saṃmiśraṃ kṛṣṇābhrakasamaṃ bhavet
śalyā viśalyāmūlasya vāriṇā mardayeddinam
24.46
bhramarāyantramadhyasthaṃ puṭaṃ saptadinaṃ bhavet
tacchuddhaṃ bhasma sevyaṃ syāt guñjāmātraṃ tu maṇḍalam
24.47
ekādyaṃ paṃcamaṃ madhyaṃ punarekaṃ praśasyate
pūrvavadbandhanāddevi ! koṭivedhī mahārasaḥ
24.48
iti vaikrāntabandhaḥ
raktavarṇamayaskāntaṃ lākṣārasasamaprabham
bhinnaṃ strīraktasaṅkāśaṃ taccūrṇaṃ sūtasaṃyutam
marddayecchāgaraktena dhmātaṃ khoṭo bhavet priye !
24.49
sa sūtaḥ śatavedhī tu sarvavyādhiharo bhavet
guṭikāṃ dhārayedvaktre jīvedvarṣasahasrakam
24.50
pītavarṇamayaskāntaṃ bhinnaṃ hemasamaprabham
vedhayet sarvalohāni sparśamātreṇa sundari !
24.51
iti kāntabandhaḥ
lāṅgalī karavīrañca citrakaṃ girikarṇikā
strīstanyaṃ ṭaṃkasauvīraṃ mūṣālepantu kārayet
24.52
capalādviguṇaṃ sūtaṃ sūtādviguṇakāñcanam
naṣṭāpaṣṭaṃ tu tat kuryāt andhamūṣāgataṃ dhamet
24.53
tatra sthito rasendro'yaṃ khoṭo bhavati śobhanaḥ
śatāṃśaṃ vedhayennāgaṃ guñjāvarṇastu jāyate
24.54
tena nāgaśatāṃśena śulvaṃ raktanibhaṃ bhavet
tena śulvaśatāṃśena tāraṃ vidhyati kāñcanam
24.55
capalasya tu ṣaḍbhāgāḥ tārabhāgāstu sapta ca
aṣṭau kanakabhāgāstu nava bhāgā rasasya tu
24.56
triṃśadbhāgā militvā tu bhavanti suravandite !
24.57
citrakaṃ karavīraṃ ca lāṅgalī gṛdhraviṭ tathā
marditaṃ mātuluṅgāmle mūṣālepantu kārayet
24.58
andhayitvā dhameddevi ! khoṭo bhavati śobhanaḥ
tena khoṭaśatāṃśena viddho nāgo'ruṇo bhavet
24.59
tena nāgena viddhaṃ tu śulvaṃ guñjātibhaṃ bhavet
tena śulvena tāraṃ tu biddhaṃ bhavati kāñcanam
24.60
hemābhaṃ capalaṃ devi ! pādādardhena tu saṃyutam
pādena kanakaṃ dattvā kunaṭhyā maddayet kṣaṇam
24.61
lāṅgalī citrakañcaiva strīstanyaṃ karavīrakam
gṛdhraviṣṭhā tathā sarvaṃ mūṣālepaṃ tu kārayet
24.62
tanmadhye tu sthitaṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati śobhanaḥ
pūrvoktaṃ vedhayedetaṃ nirbījaṃ kanakaṃ bhavet
24.63
[ sutapte lohapātre ca kṣipecca palapūrṇakam
sabījaṃ pāradaṃ kṛtvā capalasya tu vāpayet
lākṣābho badhyate sūto gajeneva mahāgarjaḥ || ]
iti capalabandhaḥ
śuddhasūtapalaikaṃ tu palaikaṃ gandhakasya ca
ekīkṛtyātha saṃmūrdya 1dhuttūrasya rasena ca
bhāvayeccakrayogena bhasmībhavati sūtakam
24.64
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati śobhanaḥ
sūtaṃ hema ca nāgaṃ ca candrārkau cāpi vedhayet
24.65
palaikaṃ śuddhasūtasya karṣaikaṃ gandhakasya ca
mardayet snigdhakhalle tu devadālīrasaplutam
24.66
jambīrādra̍raseneva dinamekantu mardayet
palāśamūlakvāthena mardayet tridinaṃ tataḥ
24.67
pañcadrāvakasaṃyuktāṃ vaṭikāṃ kārayet śubhām
palāśamūlakalkena vaṭikāṃ tāṃ pralepayet
24.68
dhamet khoṭo bhavecchvetaḥ kācaṭaṅkaṇayogataḥ
śodhayet tat prayatnena yāvannirmalatāṃ vrajet
24.69
tatkhoṭaṃ rañjayeddevi ! triguṇaṃ pannagaṃ tataḥ
śataśo rañjayet paścāt śuddhābhraka-kapālinā
24.70
śulve tāre ca khoṭo'yaṃ sahasrāṃśena vedhakaḥ
gandhakena hate sūte mṛtalohāni vāhayet
24.71
punarhema samāvarttya samāṃśaṃ bhakṣaṇaṃ kuru
jārite śulvavāre ca ghoṣaṃ vidhyati sūtakaḥ
24.72
rasaṃ hemasamaṃ kṛtvā piṣṭikāddhene gandhakam
dvipadīrajasā yuktaṃ mardayeṣṭaṅkaṇānvitam
24.73
naṣṭapiṣṭaṃ ca tat śulvaṃ dhmātaṃ khoṭo bhavettataḥ
sauvīraṃ ṭaṅkaṇaṃ kācaṃ dattvā dattvā tu śodhayet
24.74
akṣīṇo miḷate hemni samāvarttastu jāyate
samāṃśaṃ bhakṣaṇaṃ hemni śuddhasūtena kārayet
24.75
naṣṭāpaṣṭaṃ ca tacchulvaṃ dhmātaṃ khoṭo bhavettataḥ
dvipadīrajasā yuktaṃ mardayet ṭaṅkaṇānvitam
24.76
candrārkaṣoḍaśāṃśena viddhaṃ bhavati kāñcanam
hemāddhaṃ militaṃ ttattu mātṛkāsamatāṃ vrajet
24.77
kuryāt saṅkalikāgogāt vedhaṃ daśaguṇottaram
yathā hemni tathā tāre'pyādibījāni yojayet
24.78
tṛtīyamaṅgulābaddhaṃ ṣaṭśatāṃśena vedhayet
caturguṇena tenaiva sahasrāṃśena kāñcanam
24.79
anena kramayogena sapta saṅkalikā yadi
kurute kāñcanaṃ divyamaṣṭau lohāni sundari !
24.80
taṃ punaścūrṇayitvā tu puṭedbhasma prajāyate
sarvavyādhiharo devi ! palaike tasya bhakṣite
24.81
dvipale brāhmamāyuṣyaṃ tripale vaiṣṇavaṃ bhavet
catuḥpale tu rudratvamīśaḥ pañcapale bhavet
24.82
ṣaṭpale bhakṣite devi ! sadāśivatanurbhavet
24.83
sūtakaṃ gandhakaṃ tāraṃ meṣavallīrasena ca
tridinaṃ mardayettīkṣṇaṃ vaṅgapādena melayet
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ vaṅgaṃ stambhayati kṣaṇāt
24.84
cūrṇitaṃ gandhakaṃ devi ! markaṭī rasabhāvitam
bhāvayecchatavārāṃstu jīva bhasma tu gacchati
24.85
dīpayenmṛnmaye pātre rasena saha saṃyutam
tāpayedravitāpena markaṭī rasasaṃyuktam
gandhakaṃ grasate sūtaḥ piṣṭikā bhavati kṣaṇāt
24.86
tilaparṇī rasenaiva gandhakaṃ bhāvayet priye !
sapta vārāṃstu deveśi ! chāyāśuṣkaṃ punaḥ punaḥ
24.87
śodhitaṃ pātitaṃ sūtaṃ palaikapramitaṃ priye !
mūṣāmadhye vinikṣipya narendrarasasaṃyutam
jārayedvālukāyantre bhāvitaṃ gandhakaṃ punaḥ
24.88
truṭi truṭi pradātavyaṃ gandhakañca punaḥ punaḥ
anena kramayogena jāyate gandhapiṣṭikā
24.89
gandhapāṣāṇacūrṇaṃ tu kanakasya rasena tu
eka kṛtya tathā khalle mardayitvā yathāvidhi
ātape sthāpayeddevi ! kanakasya rasena tat
24.90
bhāvayet saptavārāṃstu strīpuṣpeṇa tu saptadhā
śuddhasūtapalaikaṃ ca kharpare dāpayettataḥ
24.91
bhāvitaṃ gandhakaṃ dadyānnarapittena saṃyutam
dolayedravitāpena piṣṭikā bhavati kṣaṇāt
24.92
gandhakaṃ sūkṣmacūrṇantu caṇakāmlena bhairavi !
bhāvayet saptavārāṃstu strīpuṣpena ca saptadhā
24.93
drutasūtaka madhye tu karpūraṃ gandhakaṃ samam
dāpayennikṣipedgoṣṭhe saptāhādgandhapiṣṭikā
24.94
kaṭu-kośātakībījaṃ caṇḍālīkandameva ca
stanakṣīreṇa sampeṣya piṣṭikāṃ tena lepayet
24.95
puṭayedbhūdhare yantre stambhate nātra saṃśayaḥ
hemasampuṭamadhye tu samāvarttaṃ tu kārayet
24.96
aṣṭamāṃśena tenaiva nāgavedhaṃ pradāpayet
tannāgaṃ jāyate divyaṃ sindūrāruṇasannibham
24.97
tannāgenāṣṭamāṃśena śulkavedhaṃ pradāpayet
ṣoḍaśāṃśena tenaiva tāravedhaṃ pradāpayet
24.98
tattāraṃ jāyate hema siddhayogeśvarīmatam
24.99
gandhapiṣṭipalaikaṃ tu nāgapiṣṭipalāṣṭakam
lepayennāgapatrāṇi chāyāyāṃ śoṣayettataḥ
24.100
āṭarūṣakapiṇḍena nāgapatrāṇi lepayet
āraṇyopalake devi ! dāpayecca puṭatrayam
24.101
tannāgaṃ mriyate divyaṃ sindūrāruṇasannibham
24.102
tannāgapalamekaṃ tu śulvacūrṇapalāṣṭakam
vāsakasya raseneva praharaikaṃ tu mardayet
mārayet pātanāvyantre śulvaṃ tanmriyate kṣaṇāt
24.103
ṣoḍaśāṃśena tenaiva tāravedhaṃ pradāpayet
jāyate kanakaṃ divyaṃ devābharaṇamuttamam
24.104
yā kācidgandhapiṣṭī tu ādau nāgaṃ tu mārayet
nāgaṃ tu vedhayecchulvaṃ śulvaṃ tāraṃ tu vedhayet
kanakaṃ jāyate divyaṃ siddhayoga udāhṛtaḥ
24.105
gandhakaṃ madhusaṃyuktaṃ harabījena marditam
bhūmisthaṃ māsaṣaṭkaṃ tu tāramāyāti kāñcanam
24.106
udvarttanaṃ tu tenaiva kuṣṭharogasya nāśanam
ghṛtena saha saṃyuktaṃ vraṇarogavināśanam
saṃvatsaraprayogeṇa sahasrāyurbhavennaraḥ
24.107
iti gandhakabandhaḥ
śuddhasūtapalaikaṃ ca palaikaṃ tālakasya ca
ekīkṛtyātha sammardya unmattarasena1 ca
mārayeccakrayantreṇa bhasmībhavati sūtakam
24.108
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati śobhanaḥ
vaṅgaṃ tāraṃ ca śulvaṃ ca kramaśo vedhayedrasaḥ
24.109
śuddhavaṅgapalaikaṃ ca palaikaṃ sūtakasya ca
dvipalaṃ tālakaṃ caiva unmattarasamarditam
mārayet pātanāyantre dhamanāt khoṭatāṃ nayet
24.110
tālapiṣṭīpalaikaṃ tu palaikaṃ gandhakasya ca
dve pale śuddhasūtasya dinamekantu tena vai
24.111
ekīkṛtyātha sammardya ca
mārayet pātanāyantre dhamanāt khoṭatāṃ nayet
24.112
iti tālakabandhaḥ
śuddhanāgapalaikaṃ ca palaikaṃ sūtakasya ca
paladvayaṃ kunaṭyāśca sarvamekatra mardayet
mārayet pātanāyantre dhamanāt khoṭatāṃ nayet
24.113
hemapiṣṭipalaikaṃ tu palaikaṃ gandhakasya ca
ekīkṛtyātha sammardya dhūttūrakarasena ca
mārayet pātanāyantre dhamanāt khoṭatāṃ nayet
24.114
kṛṣṇābhrakasya sattvaṃ ca kāntaṃ tīkṣṇaṃ ca hāṭakam
śuddhaśulvaṃ ca tāraṃ ca mākṣikaṃ samabhāgikam
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati tatkṣaṇāt
24.123
dhamayet khadirāṅgāraiḥ khoṭo bhavati cākṣayaḥ
24.124
palāśapailaṃ sammardya yāvat syādrasapiṣṭikā
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati tatkṣaṇāt
24.125
pūrvaśuddhena sūtena saha hemnā ca pārvati !
golakaṃ kārayettena mardayitvā drutaṃ kṛtam
24.126
brahmavṛkṣasya bījāni kārpāsāsthi vibhītakam
yavaciñcā tu bandhyā ca rājikā ca samanvitam
24.127
sūkṣmapiṇḍīkṛtaṃ sarvaṃ tena liptvā tu golakam
puṭanaiḥ saptabhirdevi ! piṣṭikāstambhanaṃ bhavet
24.129
bṛhatpuṭaṃ tato dattvā mūṣāyāṃ tattu bhāvayet
samāvarttaṃ tu taṃ sūtaṃ samahemnā niyojitam
śatāṃśena tu candrārkaṃ vedhayet suravandite ! 128
punastenaiva yogena piṣṭāstambhaṃ tu kārayet
sārayitvā tato hemnā vedhayecca sahasrakam
24.130
evaṃ lakṣāṇi koṭiṃ ca vedhayet kramayogataḥ
saptasaṅkalikādūrdhvaṃ kṛtvā vaktre tu golakam
varṣeṇaikena sa bhavet balīpalitavarjitaḥ
24.131
cāṇḍālī rākṣasī caiva kuṇḍagolodbhavo rasaḥ
bījaṃ satvaṃ ca vaikrāntaṃ mardayet praharatrayam
24.132
viśuddhaṃ golakaṃ kṛtvā mūkabhūṣāgataṃ puṭet
khoṭastu jāyate devi ! sudhmātaḥ khadirāgninā
24.133
cāṇḍālīrākṣasīpuṣpa-rasamadhvājyaṭaṅkaṇaiḥ
mahārasāṣṭamadhyeka-mabhrakaṃ cāpi yojayet
24.134
nāgaṃ vaṅgaṃ samaṃ sūtaṃ hema tāramathāpi vā
abhrakaṃ dru tisattvaṃ vā mardayet praharadvayam
24.135
chāyāśuṣkaṃ tato golaṃ mūkabhūṣāgataṃ dhamet
dattvā laghupuṭaṃ devi ! khoṭo bhavati śobhanaḥ
24.136
rambhā vīrā snuhīkṣīraṃ kañcukī yavaciñcikā
vārāhī caiva gorambhā mīnākṣī kākamācikā
24.137
ebhirmarditasūtasya punarjanma na vidyate
pūrvavat kramayogeṇa khoṭo bhavati śobhanaḥ
24.138
viṣṇukāntā ca cakrāṅgā balā ca tulasī tathā
mahāsomā'hvavallī ca sūryāvarttaśca sundari !
ebhistu marditaḥ sūtaḥ pūrvavat khoṭatāṃ vrajet
24.139
mukhena grasate grāsaṃ jāraṇā tena sundari !
raśonarājikāmūlairmarditaṃ varavarṇini !
divyauṣadhipuṭaṃ pācyaṃ rasakhoṭasya lakṣaṇam
24.140
etatte kathitaṃ guhyaṃ vijñeyaṃ rasavādibhiḥ
matprasādena deveśi ! tasya siddhirna saṃśayaḥ
24.141
snuhīkṣīraṃ sakāñjīkaṃ bījāni kanakasya ca
kañcukī lāṅgalī cendra-vāruṇī viṣamuṣṭikā
palāśamūlatoyaṃ ca mardayettena sūtakam
24.142
same hemni samaṃ sūtaṃ piṣṭikāṃ kārayedbudhaḥ
mahārasān piṣṭikārthaṃ mardayedauṣadhīra saiḥ
24.143
yāmatrayaṃ mardayitvā golakaṃ kārayedbudhaḥ
piṣṭikāṃ bandhayitvā tu gandhataile vipācayet
24.144
andhamūṣāgataṃ golaṃ chāyāśuṣkaṃ tu kārayet
[ tato laghupuṭaṃ dattvā khadirāgnau tu dhāmayet
khoṭastu jāyate hemni saha hemnā tu sārayet || ]
akṣīṇo milate hemni samāvarttaśca jāyate
24.145
bhakṣaṇādeva sūtasya divyadeho bhavennaraḥ
vedhayet sarvalohāni rañjitaḥ krāmito rasaḥ
24.146
samāṃśabhakṣaṇaṃ sūtaṃ mardayedoṣadhīra saiḥ
naṣṭapiṣṭaṃ tu taṃ kṛtvā pūrvayogena dhāmayet
24.147
khoṭastu jāyate divyaḥ ṣoḍaśāṃśena vedhayet
baddhaḥ saṅkalikāyāgādvidhyeddaśaguṇottaram
24.148
mṛgadūrvā candravallī pakkā ciñcā tathaiva ca
kokilā karavīraṃ ca bījaṃ conmattakasya ca
kākāṇḍīphalasaṃyuktaṃ mardayet surasundari !
24.149
samahemni samaṃ sūtaṃ piṣṭikāṃ kārayedbudhaḥ
24.150
athavā sārayitvā tu samena saha sūtakam
mahārasaṃ piṣṭikārthaṃ mardayedoṣadhīra saiḥ
24.151
yāmatrayaṃ mardayitvā golakaṃ kārayettataḥ
andhamūṣāgataṃ golaṃ chāyāśuṣkaṃ tu kārayet
24.152
tato laghupuṭaṃ dattvā dhmātaḥ khoṭo bhavet priye !
24.153
mṛgadūrvā-tamā-soma-rasaiḥ sūtakacāraṇam
mūlaistrayāṇāṃ lāṅgalyā rāmaṭhena ca hanyate
24.154
samena hemnā saṃyuktāṃ piṣṭikāṃ kārayedbudhaḥ
atha tārakapiṣṭaṃ ca samasūtena kārayet
24.155
pūrvavat kramayogeṇa khoṭo bhavati śobhanaḥ
andhamūṣāgataṃ bhūmau svedayet 1kariṣāgninā
24.156
ahorātraṃ trirātraṃ vā cūrṇabandho bhavettataḥ
taccūrṇabandhaḥ kurute vedhaṃ daśaguṇottaram
24.157
śūlinīrasasūtañca strotoñjanasamanvitam
pūrvavat piṣṭakāyogāt khoṭo bhavati śobhanaḥ
24.158
strotoñjanaṃ satagaraṃ piṣṭitrayayutaṃ rasam
dhamayedvahvisaṅkṣiptaṃ sūtakaḥ sarvakarmmakṛt
24.159
hemābhraṃ caiva tārābhraṃ śulvābhraṃ cābhratīkṣṇakam
vaṅgābhraṃ caiva nāgābhraṃ samasūtena vedhayat
24.160
yathālābhauṣadhīghṛṣṭaṃ mahārasasamanvitam
hemnā tāreṇa śulvena tīkṣṇavaṅgoragaistathā
24.161
ebhirvyastaiḥ samastairvā piṣṭiṃ kṛtvā same samām
mārayet pūrvavidhinā garbhayantre tuṣā'gninā
24.162
samāṃśaṃ sūtakaṃ dattvā vāraṃ 1vāraṃ punaḥ punaḥ
jāyante vividhāḥ khoṭāḥ kāntabaddho mahārasaḥ
24.163
bhavet saṅkalikāṃyogāt vedho daśaguṇottaraḥ
24.164
khoṭaḥ poṭastathā bhasma dhūliḥ kalkaśca pañcamaḥ
ete nigalagolābhyāṃ sarvabandhaphalodayāḥ
24.165
śigrusarjabhavaṃ kṣāraṃ brahmabījāni gugguluḥ
saindhavaṃ dviguṇaṃ dattvā mardayitvā vicakṣaṇaḥ
24.166
piṣṭikāveṣṭanaṃ kṛtvā kalkenānena sundari !
bilvapramāṇaṃ kṛtvā tu mūṣāmatidṛḍhāṃ śubhām
24.167
ūrdhvādho lavaṇaṃ dattvā bhūṣāmadhye rasaṃ kṣipet
mūṣālepaḥ pradātavyo dagdhaśaṃkhādicūrṇakaḥ
24.168
mukhaṃ tasyā dṛḍhaṃ baddhvā loṇamṛttikayā punaḥ
kārayecca sudhālepaṃ chāyāśuṣkaṃ ca kārayet
24.169
ukto nigalabandho'yaṃ putrasyāpi na kathyate
24.170
tuṣakarīgninā bhūmau mṛdusvedaṃ tu kārayet
ahorātrapramāṇen puṭaṃ dattvā prayatnataḥ
24.171
evaṃ mūṣā maheśāni ! rasasya khoṭatāṃ nayet
sudhmātaḥ khadirāṅgāraiḥ rasendraḥ khoṭatāṃ vrajet
24.172
sauvīraṃ saṅkaṇaṃ kācaṃ dattvā khoṭaṃ tu śodhayet
akṣīṇo miḷate hemni samāvarttastu jāyate
24.173
samāṃśabhakṣaṇaṃ taṃ tu śuddhasūtena kārayet
dhamayet pūrvayogena rasendraṃ khoṭatāṃ nayet
24.174
bhavet saṅkalikāyogāt vedho daśaguṇottaraḥ
24.175
palāśabījaniryyāsaṃ kokilonmattavāruṇi
śūlinīrasasaṃyuktaṃ peṣayet saindhavānvitam
24.176
piṣṭikāveṣṭanaṃ kṛtvā nigalena tu bandhayet
24.177
mūṣāyāṃ 3nigalo devi ! lepitaḥ śivaśāsanāt
rasasya pariṇāmāya mahadagnisthito bhavet
24.178
abhrakasya tu patreṇa vajrārkakṣīrasindhunā
tāpyena lohakiṭṭeena sikatāmṛnmayena ca
24.179
ebhistu nigalairbaddhaḥ 4pāradīyo mahārasaḥ
nātikrāmati maryādāṃ velāmiva mahodadhiḥ
24.180
tailārkakṣīravārāhī-lāṅgalyo nigalottamaḥ
kākaviṭ brahmabījāni lāṅgalī nigalo varaḥ
24.181
vākucī brahmabījāni karkaṭāsthīni sundari ! :
sāmudraṃ sāmbaraṃ caiva lavaṇaṃ nigalottamaḥ
24.182
!
snuhyarkasambhavaṃ kṣīraṃ brahmabījāni kokilā
karakasya tu bījāni lohāṣṭāṃśena mardayet
24.183
nigalo'nyastu gojihvā-mūlāni strīrajo'paraḥ !
vākucī brahmabījāni snuhyarkakṣīrasaindhavam
jvālinī kākaviṣṭhā ca praśasto nigalottamaḥ
24.184
lavaṇaṃ ṭaṅkaṇaṃ kṣāraṃ śilātālakagandhakam
tathāmlavetasaṃ tāpyaṃ hiṅgulaṃ samabhāgikam
snuhyakapayasā yuktaṃ peṣayennigalottamam
24.185
piṣṭikāṃ veṣṭayedeṣāmekena nigalena tu
loha-mūṣāgataṃ prāgvat khoṭaṃ kṛtvā tu vedhayet
24.186
dvitīyaṃ golakaṃ vakṣye piṣṭikāstambhamuttamam
24.194
tailaṃ saindhavasaṃyuktaṃ mardayettadvicakṣaṇaḥ
piṣṭīṃ saṃveṣṭya kalkena pūrvavat khoṭatāṃ nayet
24.195
vākucī brahmabījāni jīrakadvayaguggulu
saindhavābhraṃ kulīrāsthi ṭaṅkaṇaṃ jvālinīrasaḥ
24.196
piṣṭīṃ saṃveṣṭya kalkena mṛdā tu punaraṣṭadhā
tuṣakarṣāgninā bhūmau mṛdusvedaṃ tu kārayet
24.167-2
ahorātraṃ trirātraṃ vā rasendraṃ khoṭatāṃ nayet
daśasaṅkalikāyogāt śabdavedhī mahārasaḥ
24.198
śaṅkarasya dvibhāgantu pāradasya trayaṃ tathā
piṣṭikā kārayettena taptakhalle tu kāñjike
24.199
pūrvavannigalopetaṃ khoṭaṃ kṛtvā tu vedhayet
daśasaṅkalikāyogāt śabdavedhī mahārasaḥ
24.200
baddhasūtakarājendra śilāgandhakamākṣikaiḥ
kāntapāṣāṇacūrṇena bhūlatābhiḥ samanvitaḥ
24.201
dhmāto mūṣāgataścaiva raso'yaṃ suravandite !
rasāṃścoparasān lohān ratnāni ca maṇīstathā
prakāśamaṣāgarbhe ca grasate vaḍavānalaḥ
24.202
mākṣikaṃ daradañcaiva gandhakaṃ ca manaḥśilā
rājāvartta prabālaṃ ca kaṅkuṣṭhaṃ tutthakaṃ tathā
24.203
pītaraktagaṇairbhāvyaṃ kaṃguṇītailamiśritam
khoṭaṃ haṇḍikayā pakvaṃ drutaṃ hi nalike kṣipet
24.204
haṇḍyāṃ tu sikatāṃ dattvā trirātramapi dhāmayet
24.205
āraṇālena tat svinnaṃ dolāyāṃ dhṛtameva ca
evaṃ saṃrañjitaḥ sūtaḥ śarīradhanakṛd bhavet
24.206
udghāṭaḥ paramaḥ proktaḥ sarvakarmahitaḥ paraḥ
chatrī pataṅgī durdrāvī durmelī naiva jāyate
varṇānyatvañca kurute sphoṭayedvaravarṇini !
24.207
bandhamevaṃ drutaṃ kṛtvā kurute vajrajāraṇam
tanmamācakṣvaṃ deveśi ! kimanyacchrotumicchasi
Linked texts (2)
- Ānandakanda — Sanskrit
- Rasaratnasamuccaya — Vāgbhaṭa (alchemist), Sanskrit