<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta.1.1.26.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya) › [Sarvangasundara](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta) › 1.1.26.1

# Ashtangahridayasamhita 1.1.26.1

Sarvāṅgasundarā 1.1.26.1

- **Language:** Sanskrit

### [1.1.26.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta.1.1.26.1)

adhaśca madhyaścordhvaṃ cādhomadhyordhvāni, tāni saṃśraya āśrayo yeṣāṃ te+adhomadhyordhvasaṃśrayāḥ| hṛcca nābhiśca hṛnnābhī, tayorhṛnnābhyoḥ| te vātādayo yāpino+api sarvaśarīracarā api hṛnnābhyoradhomadhyordhvasaṃśrayāḥ| viśeṣeṇeti vākyaśeṣaḥ| nanu kimidaṃ vākyaśeṣatvaṃ nāma| ucyate| yasmin khalu pade+anuccāryamāṇe+arthagatiṃ paśyantyācāryāḥ, taccheṣamiti| uccāraṇakāle tena vinā+abhidheyasiddheḥ| vyākhyākāle tu mandabuddhivyutpattaye vyācakṣate| tatra nābheradho vāyoḥ sthānam| hṛnnābhyormadhye pittasya| hṛdayādūrdhvaṃ kaphasya| nanu hṛnnābhyoriti kathaṃ nirdeśo yāvatā prāṇyaṅgatvādekavadbhāve sanapuṃsakamiti napuṃsakatve hṛnnābhi iti prāpnoti| atra brūmaḥ| prāṇyaṅgānāṃ samāhāra eva dvandva ityasya prāyikatvānnaikavadbhāvaḥ| tadabhāvācca tadāśrayaṃ napuṃsakatvaṃ na bhavati| tathā coktam| sarvo+api dvandvo vibhāṣaikavadbhavatīti| dṛśyate cānyatrāpi| tathā ca rudrabhaṭṭaḥ (rudraṭaḥ kāvyālaṅkāre a.7/81)- - "kauṭilyaṃ kacanicaye karacaraṇādharadaleṣu rāgaste" ityādi| tathā, asyaiva granthakṛtaḥ (ni.a.7/19) "śiraḥpṛṣṭhorasāṃ śūlaṃ" iti| tathā, (ni.a.16|6) "jānujaṅghorukaṭyaṃsahastapādāṅgasandhiṣu" iti| tathā, "vāyuḥ sandhyasthimajjasu" ityādi| tasmāddhṛnnābhyoriti prayogo nyāyya eva|

- [Previous: 1.1.23.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta.1.1.23.1)
- [Next: 1.1.29.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta.1.1.29.1)
- [Up: 1.1.26](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta.1.1.26)

## Linked texts (1)

- [Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya.7) — Vāgbhaṭa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta.1.1.26.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta.1.1.26.1) · Pramāṇa
