Ashtangahridayasamhita 1.2.18: Sarvāṅgasundarā

1.2.18.1

sauvīrāpavādena rasāñjanaṃ vidhatte-cakṣuriti| saptarātre rasāñjanaṃ yojayet| antarārthe saptamī, saptarātramantaraṃ kṛtvetyarthaḥ| kimarthaṃ ? srāvaṇārthaṃ,- śleṣmanibarhaṇārtham| yasmāccakṣustejomayam, tatastasya śleṣmataḥ-kaphājjalātmakāt, viśeṣādbhayam| vātapittayostu viśeṣabhayābhāvānnityāñjanena ca prasādanenopaśamāt pṛthak pratīkārābhāvaḥ| asya ca tīkṣṇapiṇḍāñjanatvāddhareṇumātratvam| piṇḍatvaṃ ca dārvīkkāthajatvāt| uktaṃ hi-"dārvīkkāthamajākṣīrapādaṃ paktvā yadā ghanam| tadā rasāñjanākhyaṃ tannetrayośca prayojayet||" iti| nanu "pañcasaptāṣṭarātre vā srāvaṇārthaṃ rasāñjanam|" iti (sū. a. 5/12) carakavacanam| iha tu saptarātra iti virodhaḥ| maivam| pañcasaptāṣṭarātrāṇāṃ bahumadhyālpakaphaviṣayatvāt| nanu "niśāyāṃ tu dhruvamañjanamiṣyate" iti (sū. a. 5/14) carakeṇāñjanasya rātriḥ kāla uktaḥ| iha tu dantadhāvanāntaramiti virodhaḥ| maivam| carakavākyasya hyayamarthaḥ| yadā nityāñjanaṃ bādhitvā pūrvāhṇe rasāñjanaṃ prayujyate tadā dhruvaṃ nityasevyamañjanaṃ niśāyāmiṣyate, anyadā tu prātarevetyavirodhaḥ| tathā ca manuḥ (a. 4/152)- "maitraṃ prasādhanaṃ snānaṃ dantadhāvanamañjanam| pūrvāhṇa eva kurvīta devatānāṃ ca pūjanam|" iti| maitraṃ-sūryārādhanam|