Ashtangahridayasamhita 1.2.56: Sarvāṅgasundarā
Sarvāṅgasundarā 1.2.56
- Language
- Sanskrit
Sarvāṅgasundarā
1.2.56.1
snānaṃ dīpanaṃ vṛṣyāmāyuṣyaṃ ca bhavati| ūrjā- utsāhaḥ, balaṃ- prāṇaḥ, ete pradadāti- karoti yattadevam| kaṇḍvityādi| kaṇḍvādīnāṃ dvandvaḥ| etān jayati| snānasya prabhāvādāyuṣyatvavṛṣyatvadīpanatvāni boddavyāni| athavā snānena praharṣo bhavati, praharṣaṇatvācca vṛṣyatvam| tathā ca vakṣyati (u.a.40/35)- "yatkiñcinmadhuraṃ snigdhaṃ bṛṃhaṇaṃ balavardhanam| manaso harṣaṇaṃ yacca tatsarvaṃ vṛṣyamucyate" iti| tathā, snānaṃ jāṭharāgnerbahirnirgatāni romakūpāśritānyarcīṃṣi ruddhvā+antarnayati, tataścāgneḥ prabalatvaṃ kurvad dīpanaṃ sampadyate| yathā- śītakāle śītānilasparśasaṃruddhasya jāṭharāgneḥ prabalatvam| bālādityastu vyācakṣiṣṭa "snānena bhrājakākhyaṃ tvagāśritaṃ pittamantaḥ praviśadūṣmāṇaṃ saṃvardhayati, tena taddīpanam"| ata eva pariṣeke jalamuṣṇamiṣyate| yasmācchītaṃ nirvāpayati tejo na dehasyāntaḥ praveśayati| śītakāle tu yacchītānilasparśasaṃruddhasyāgneḥ prabalatvaṃ tatkāla evaṃ tasmin, kālasvābhāvyāditi boddhavyam| tathā cānyartau śīte sati mandāgnitvameva dṛśyate| yathā- varṣāsu| agnimāndyādevātra hi vahnisandhukṣaṇaṃ bhojanaṃ samupadiṣṭam| tathā ca muniḥ (ca.sū.a.6/36)- "vyaktāmlalavaṇasnehaṃ vātavarṣākule+ahani| viśeṣaśīte bhoktavyaṃ varṣāsvanilaśāntaye" iti|
Linked texts (1)
- Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā — Vāgbhaṭa, Sanskrit