<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta.1.3.35 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya) › [Sarvangasundara](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta) › 1.3.35

# Ashtangahridayasamhita 1.3.35: Sarvāṅgasundarā

Sarvāṅgasundarā 1.3.35

- **Language:** Sanskrit

### Sarvāṅgasundarā

### [1.3.35.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta.1.3.35.1)

ayameva- haimantaḥ, vidhiḥ- pūrvoktaḥ, śiśire ca viśeṣataḥ- atiśayena kāryaḥ| kutaḥ ? ityāha- yasmāttasmin kāle śītamadhikaṃ bhavati, kālasvābhāvyāt| tathā, ādānakālājjātamādānakālajaṃ ca raukṣyaṃ bhavati| tato hetudvayādviśeṣeṇa haimantiko vidhiḥ sevyaḥ| hemante "rasān snigdhān śīlayet" ityuktam| śiśire tānatiśayena śīlayet| evaṃ sarvo+api haimantikau vidhiryojanīyaḥ| ādānakālajamityanenaitaddyotayati| ādānakāla eva raukṣyasya kāraṇam, nānyat| ata eva hemante śīte+api raukṣyaṃ nāstyeveti| ādānasya ca prārambhamātratve eva śiśirasya sambhava iti śiśire kiñcideva raukṣyaṃ vedyam| nanu, yathā raukṣyamādānakālajaṃ tathauṣṇyamapi| tathā coktam- "tasmin hyatyarthatīkṣṇoṣṇarūkṣāḥ" iti| evaṃ cauṣṇyasadbhāvācchītasya hemantato hāniḥ prāptā, na tvādhikyam| tatkathamuktaṃ "tadā hi śītamadhikam" iti ? brūmaḥ| raukṣyasya dvau hetū| ekastāvadbhagavaddivākarakarairjagatsnehādānam| dvitīyastvāgneyaḥ kālaḥ| tadevaṃ raukṣyeṇobhayahetujena śiśire kāle vātāḥ śītasvabhāvā āhitādhikaśaktayo jāyante haimantebhyo mārutebhyaḥ| tathāvidhāścauṣṇyenādānakālajenādānakālaprāthamyādaprāptabalena śiśire nābhibhūyante| anabhibhūtāśca śītasvabhāvatvācca śītameva vardhayanti| ato yuktaṃ śītādhikyaṃ śiśira iti|

## Linked texts (1)

- [Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya.118) — Vāgbhaṭa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta.1.3.35](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta.1.3.35) · Pramāṇa
