<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta.1.4.23.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Early and ascribed compendia](https://indike.org/pramana/in.med.samhita) › [Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya) › [Sarvangasundara](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta) › 1.4.23.1

# Ashtangahridayasamhita 1.4.23.1

Sarvāṅgasundarā 1.4.23.1

- **Language:** Sanskrit

### [1.4.23.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta.1.4.23.1)

mūtrarodhajeṣu punaḥ prāgbhaktaṃ-bhojanātpūrvaṃ, ghṛtaṃ pāne śasyate| jīrṇāntikaṃ ghṛtaṃ ca śasyate| katham ? uttamayā mātrayā-ahorātrajaraṇalakṣaṇayā| yojanādvayametaccāvapīḍakasaṃjñitaṃ-avapīḍakamucyate| yojanayordvayaṃ yojanādvayaṃ,-prāgbhaktasnehayojanā jīrṇāntikasnehayojanā ca| tatra, prāgbhaktaṃ-yatra ghṛtapānasamanantaraṃ bhaktaṃ bhujyate, jīrṇāntikaṃ-yat hyastane+anne jīrṇe ghṛtaṃ prayujyate| pradeśāntareṣvavapīḍakaśabdena yojanādvayametadasmiṃstantre vedyam| tathā ca vakṣyati (hṛ. ci. a. 8/124)- "rasaiḥ koṣṇaiśca sarpirbhiravapīḍakayojitaiḥ" iti| tathā+aṣṭāṅgāvatāre mūtrodāvartacikitsāyām-"avapīḍakasarpiśca viśeṣānmūtraje gade" iti| nanu, vegadhāraṇena bāhulyena maruta eva kopaḥ| tathā ca vakṣyati (asminnevādhyāye ślo.23)- "tataścānekadhā prāyaḥ pavano yatprakupyati" iti| pavanavijaye ca tailaṃ yathā varaṃ na tathā ghṛtam| atastailasyaivāvapīḍakayojana matrocitam, na sarpiṣaḥ| atrocyate| tailasya vātajito+api baddhaviṭkālpamūtrasvabhāvatvādatrāyogyaṃ pānam| tathā ca vakṣyati (hṛ.sū.a. 5/55)- "tailaṃ svayonivat" ityārabhya yāvat "baddhaviṭkam" iti| svayonivadityukteścālpamūtratvam| tathā ca vakṣyati (hṛ. sū. a. 6/21)- "uṣṇastvacyo himaḥ sparśe keśyo balyastilo guruḥ| alpamūtraḥ" iti| tadevaṃ tailasya baddhaviṭkālpamūtrasvabhāvatayā tadīyo+avapīḍako mūtrarodhottheṣu rogeṣvauṣadhatvena na yuktaḥ, api tu sarpiṣa eva yuktaḥ|

- [Previous: 1.4.21.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta.1.4.21.1)
- [Next: 1.4.26.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta.1.4.26.1)
- [Up: 1.4.23](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta.1.4.23)

## Linked texts (1)

- [Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya.168) — Vāgbhaṭa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta.1.4.23.1](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangahrdaya!arunadatta.1.4.23.1) · Pramāṇa
